Chủ nhật, 17/02/2019, 09:29 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Từ chuyện chém lợn nghĩ về giáo dục tín ngưỡng - niềm tin

THIÊN AN 12/02/2019 19:23

TGTTO
Quệt tiền vào máu lợn trong nghi lễ chém lợn ở Ném Thượng - Bắc Ninh, để đầu giường với niềm tin chuyện làm ăn, chăn nuôi thuận lợi… chỉ là một trong rất nhiều cách thực hành tín ngưỡng - lễ hội dân gian, có cảm giác đang vượt quá xa ý nghĩa ban đầu và tầm kiểm soát, trở nên chướng trong mắt người ngoại đạo khi thấy người trong cuộc cử hành nghi thức với tâm thế con buôn, thị trường, nhường chỗ cho thực dụng lên ngôi.

Máu me ghê rợn, tàn bạo, độc ác… những ngôn từ không ai muốn sử dụng cho năm mới, nhưng từ 4 năm qua, được báo chí nhắc nhiều với vô số tranh luận xoay quanh lễ hội chém lợn ở Ném Thượng, Bắc Ninh.

Giới nghiên cứu văn hóa có những phản biện riêng để duy trì, bởi đây là một lễ hội dân gian, và người làng Ném Thượng chẳng làm chuyện gì sai luật định. Trong khi cư dân mạng có cái lý của góc nhìn mang tư duy thời đại, với những chính kiến xác đáng rằng những hình ảnh máu me, đâm chém ấy cần được thay đổi, thậm chí là loại bỏ khỏi những khái niệm từ lâu đã thuộc về văn hóa, dân gian, truyền thống. 

Lễ hội chém lợn. Ảnh: IT.

Người làng Ném Thượng thì sao? Từ sau 2015, lễ hội với nghi thức trọng tâm là màn chém lợn đã không còn diễn ra tơ hơ ngay giữa sân đình, mà được che phủ kín đáo tại khu vực làm cỗ ngọc tế thánh. Ở góc độ xã hội, những phản biện của đại đa số những “người ngoài cuộc” về sự ghê rợn của lễ hội, hẳn là đúng, khiến dân Ném Thượng phải nhượng bộ bằng động thái quây nhà bạt, hạn chế đi cái dã man, tàn bạo theo quan điểm và góc nhìn số đông, để người Ném Thượng vẫn nuôi lợn, vỗ béo thành Ông Ỉn, và vẫn chém ông trong ngày mùng 6 Tết hàng năm, giữ lại một nét văn hóa truyền đời, ghi nhận công lao vị tướng Đoàn Thượng cuối thời Lý. 

Bàn về nghi thức chém lợn ở làng Ném Thượng khi Ông Ỉn được đưa vào lều bạt để thủ đao hiến sinh, ông Bùi Trọng Hiền - Viện nghiên cứu Nghệ thuật Văn hóa Quốc gia Việt Nam đã có những chia sẻ: “Sự nhún nhường là một bước lùi của cộng đồng làng xã ở Ném Thượng, đấy là điều tất nhiên. Đấy là xu hướng chung của thế giới, chúng ta cần phải biết rằng những hành vi hiến sinh có từ thời thượng cổ, thời đó chuyện đâm chém một con vật, chém đứt đôi hay chọc vào tim, máu me be bét giữa án thờ, giữa sân đình, giữa đền thờ linh thiêng, phù hợp tâm lý con người thời trung cổ. Bởi mỗi giai đoạn lịch sử, loài người lại có những tầng bậc đạo đức, những tầng bậc tạm gọi là văn minh về trí thức, văn hóa khác nhau, anh không thể nào lôi tư duy từ thời thượng cổ đến ngày nay và bắt người ngày nay phải chấp nhận hành vi đó. Khi mà thế giới đại đồng, mọi người đều có quyền lên tiếng nói dân chủ của mình ở mọi miền, thì những hành vi đó phải chịu sự phán xét của cộng đồng”. 

Ở các lễ hội làng, hội đình, ngoài không gian tâm linh, lưu truyền tín ngưỡng dân gian, nơi diễn ra các hiện tượng văn hóa, đó cũng là nơi truyền đời các bài học, phương cách giáo dục cho thế hệ tiếp nối những cái hay - đẹp của riêng làng xã, gắn với tích truyện về anh hùng lịch sử, về vị khai hoang lập làng, hay về các bậc tiên thánh được người đời suy tôn, sùng bái. Bỏ qua chuyện chém lợn, hình ảnh sau nghi thức ấy khiến nhiều người phải suy ngẫm hơn, ấy là người dân tay trong tay tờ tiền mệnh giá lớn nhỏ đủ kiểu, chen lấn tranh thủ quệt vào tấm bạt be bét, loang lổ màu đỏ máu bệt dưới sàn gạch, lật kỹ đi lại cả hai mặt cho tờ tiền thấm đẫm máu lợn, rồi hoan hỉ mang về, hong khô, để đầu giường. 

Hành động tắm tiền vào máu với quan niệm, càng đẫm máu càng linh ấy, cứ qua mỗi năm, vẻ như càng nặng đô hơn. Tâm tính ăn thua, hám lợi, thực dụng khi phô trương trước một tấm bạt lòm màu máu, khiến người khác nhìn vào, chỉ thấy ở đó những chen lấn, tiền bạc, máu me, góp phần tăng thêm nỗi khiếp hãi hơn là việc coi đó như một nét văn hóa đẹp đáng để duy trì. Cũng với nghi thức với hiến tế, với máu ấy, đồng bào miền cao khi giết gà, mổ lợn, lấy máu chấm lên cửa nhà, xua trừ tà ma, cầu an lành… thật chẳng có gì phản cảm.

Thế nên xét lại, nghi thức dân gian như chém lợn, lấy tiền nhuốm máu lợn, nó khiến người ta phản ứng, cũng bởi cách làm, cách thực hành, cách thể hiện của người trong cuộc, theo một tư duy a dua, bầy đàn, hỗn loạn. Một chén huyết lợn sau khi hiến tế, trịnh trọng đặt lên bàn thờ, người dân ngay ngắn xếp hàng, cung kính chờ đến lượt, thay vì chen lấn, có lẽ sẽ đẹp, nghiêm trang và đỡ gây phản cảm hơn rất nhiều so với những gì đang diễn ra thực tại. 

Một tín ngưỡng duy trì bền vững, một nét văn hóa được người đời kính trọng, cần được hưởng thụ một nền giáo dục hoàn chỉnh, bền bỉ, truyền đời, theo khuôn phép, luật định, theo đúc kết - loại bỏ, để giữ lại những gì tinh hoa, tươi đẹp nhất. Có thế, tín ngưỡng mới ăn sâu vào lòng người, nét đẹp văn hóa mới được nhân rộng, phát triển, bằng không, sẽ bị chính cộng đồng đào thải, thậm chí là lên án, tẩy chay. 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Không để lái xe sử dụng ma túy, rượu bia điều khiển phương tiện

Xã hội - VIỆT HÙNG - 17/02/2019 09:08
TGTTO
Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam đề nghị các hội viên trực thuộc là đơn vị kinh doanh vận tải thực hiện tốt việc quản lý, kiểm tra sức khỏe lái xe, kiên quyết không để những lái xe có biểu hiện sử dụng ma túy, sử dụng rượu bia điều khiển phương tiện.

Bài dự thi Nhớ thương mùi Tết: Bùi ngùi mùi Tết

Gia đình - 17/02/2019 09:07
TGTTO
Một sớm mai nghe gió tết đã len lén về tận ngõ. Lòng thổn thức, bùi ngùi nhớ những cái tết đơn sơ mà ấm áp. Nhớ sao thứ mùi vị tết của gia đình. Thứ mùi rất riêng. Rất đặc trưng và đậm đà.

Giới chuyên gia chỉ ra sai lầm lớn nhất của Apple thời Tim Cook

Doanh nghiệp - Doanh nhân - VIỆT ĐỨC - 17/02/2019 08:34
TGTTO
Sai lầm lớn nhất của Apple dưới thời giám đốc điều hành (CEO) Tim Cook là đã không mua lại Netflix.

Facebook bị tố 'tiếp tay' cho tin giả lũng đoạn bầu cử ở Nigeria

Công nghệ - VIỆT ĐỨC - 17/02/2019 08:34
TGTTO
Một cuộc điều tra của hãng tin Al Jazeera đã phát hiện, hệ thống phê duyệt quảng cáo tự động của Facebook có thể bị lừa khá dễ dàng, khiến mạng xã hội này tạo ra kẽ hở để truyền bá thông tin sai lệch và tin tức giả trước cuộc bầu cử ở Nigeria.

Mỹ kêu gọi EU công nhận tổng thống tự phong Venezuela

Quốc tế - ÁNH NGỌC - 17/02/2019 07:52
TGTTO
Phó tổng thống Pence nhấn mạnh vị thế của Mỹ và kêu gọi các nước đồng tình với quan điểm của Washington trong vấn đề Venezuela hay Iran.

Ô tô giảm giá ào ào, ế ẩm đầu năm

Xe - MINH QUÂN - 17/02/2019 07:51
Thị trường ô tô Việt Nam theo thông lệ bên cạnh “Tháng 7 ngâu” là “ế” nhất thì còn một tháng ngay sau kỳ nghỉ Tết cũng đón nhận tình trạng nhu cầu giảm kiểu lao dốc.

Chính sách cho hợp tác xã - nhiều vẫn cứ thiếu

Nông nghiệp - TRẦN THẾ - 17/02/2019 07:51
TGTTO
Thời gian qua, TP.HCM đã có nhiều chủ trương, chính sách nhằm hỗ trợ các hợp tác xã (HTX) nông nghiệp phát triển, nhưng với tình hình thực tế, chính sách thiếu vẫn cứ thiếu…

Giá heo hơi miền Nam tăng mạnh, miền Bắc ít biến động

Nông nghiệp - ANH DŨNG - 17/02/2019 07:51
TGTTO
Trong tuần qua ghi nhận giá heo hơi tại khu vực miền Nam tăng mạnh, có nơi đạt tới mức 56.000 đồng/kg, trong khi đó, tại miền Bắc giá heo hơi biến động nhẹ.

Man City vào tứ kết Cup FA

Xem - Nghe - Đọc - THẮNG NGUYỄN - 17/02/2019 07:36
TGTTO
Thầy trò Guardiola hạ đội bóng hạng Tư Newport County 4-1 tối 16/2.

Thời tiết ngày 17/2: Mưa lớn trên diện rộng tại Bắc Bộ và Trung Bộ

Tiêu điểm - ĐÔNG BẮC - 17/02/2019 07:36
TGTTO
Miền Bắc và miền Trung hôm nay dự báo sẽ có những cơn mưa to, có nơi mưa rất to trên diện rộng.

Từ Sài Gòn tới Paris: Đại gia Việt ghi dấu ấn bản đồ toàn cầu

Kinh doanh - NAM HẢI - 17/02/2019 07:35
TGTTO
Xây công trình cao thứ 10 thế giới, ra mắt thương hiệu xe Việt ở Paris, sân bay tư nhân đầu tiên đi vào hoạt động... năm 2018 đánh dấu sự thành công của nhiều đại gia Việt trong tham vọng ghi danh thương hiệu nước nhà trên bản đồ quốc tế.

Bắt tạm giam nhân viên kế toán trung tâm phát triển quỹ đất

Xã hội - DANH THI - 17/02/2019 07:05
TGTTO
Làm trái nghiệp vụ kế toán gây thất thoát 150 triệu đồng tiền của nhà nước, một nhân viên kế toán bị khởi tố, bắt tạm giam để phục vụ điều tra.

Định hướng nghề nghiệp cho con

Với con - TRÚC GIANG - 17/02/2019 07:05
TGTTO
Định hướng nghề nghiệp cho con rất quan trọng khi con chuẩn bị bước vào ngưỡng cửa cuộc đời. Nỗi lo lắng, kỳ vọng của cha mẹ đôi khi trở thành áp lực là gánh nặng của con cái. Hãy là người bạn đồng hành sáng suốt, tư vấn và hỗ trợ con phát triển tiềm năng của mình trong việc chọn lựa nghề nghiệp.

Ghen bóng ghen gió

Chia sẻ - NGUYỄN LOAN - 17/02/2019 07:04
TGTTO
Ghen xuất phát từ sự chủ quan suy diễn, tưởng tượng rồi tự hù mình mà không có cơ sở hoặc một bằng chứng nào xác thực được gọi là ghen bóng ghen gió

Gà trống nuôi con

Chia sẻ - HUY QUAN - 17/02/2019 07:02
TGTTO
Thông thường người ta hay đề cập đến mẹ đơn thân chứ ít khi đem trường hợp cha đơn thân ra mổ xẻ. Ít ai biết phụ nữ nuôi con một mình đã khó, đối với đàn ông, công việc này càng khó gấp bội phần.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO