Chủ nhật, 21/04/2019, 06:07 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Từ chuyện chém lợn nghĩ về giáo dục tín ngưỡng - niềm tin

THIÊN AN 12/02/2019 19:23

TGTTO
Quệt tiền vào máu lợn trong nghi lễ chém lợn ở Ném Thượng - Bắc Ninh, để đầu giường với niềm tin chuyện làm ăn, chăn nuôi thuận lợi… chỉ là một trong rất nhiều cách thực hành tín ngưỡng - lễ hội dân gian, có cảm giác đang vượt quá xa ý nghĩa ban đầu và tầm kiểm soát, trở nên chướng trong mắt người ngoại đạo khi thấy người trong cuộc cử hành nghi thức với tâm thế con buôn, thị trường, nhường chỗ cho thực dụng lên ngôi.

Máu me ghê rợn, tàn bạo, độc ác… những ngôn từ không ai muốn sử dụng cho năm mới, nhưng từ 4 năm qua, được báo chí nhắc nhiều với vô số tranh luận xoay quanh lễ hội chém lợn ở Ném Thượng, Bắc Ninh.

Giới nghiên cứu văn hóa có những phản biện riêng để duy trì, bởi đây là một lễ hội dân gian, và người làng Ném Thượng chẳng làm chuyện gì sai luật định. Trong khi cư dân mạng có cái lý của góc nhìn mang tư duy thời đại, với những chính kiến xác đáng rằng những hình ảnh máu me, đâm chém ấy cần được thay đổi, thậm chí là loại bỏ khỏi những khái niệm từ lâu đã thuộc về văn hóa, dân gian, truyền thống. 

Lễ hội chém lợn. Ảnh: IT.

Người làng Ném Thượng thì sao? Từ sau 2015, lễ hội với nghi thức trọng tâm là màn chém lợn đã không còn diễn ra tơ hơ ngay giữa sân đình, mà được che phủ kín đáo tại khu vực làm cỗ ngọc tế thánh. Ở góc độ xã hội, những phản biện của đại đa số những “người ngoài cuộc” về sự ghê rợn của lễ hội, hẳn là đúng, khiến dân Ném Thượng phải nhượng bộ bằng động thái quây nhà bạt, hạn chế đi cái dã man, tàn bạo theo quan điểm và góc nhìn số đông, để người Ném Thượng vẫn nuôi lợn, vỗ béo thành Ông Ỉn, và vẫn chém ông trong ngày mùng 6 Tết hàng năm, giữ lại một nét văn hóa truyền đời, ghi nhận công lao vị tướng Đoàn Thượng cuối thời Lý. 

Bàn về nghi thức chém lợn ở làng Ném Thượng khi Ông Ỉn được đưa vào lều bạt để thủ đao hiến sinh, ông Bùi Trọng Hiền - Viện nghiên cứu Nghệ thuật Văn hóa Quốc gia Việt Nam đã có những chia sẻ: “Sự nhún nhường là một bước lùi của cộng đồng làng xã ở Ném Thượng, đấy là điều tất nhiên. Đấy là xu hướng chung của thế giới, chúng ta cần phải biết rằng những hành vi hiến sinh có từ thời thượng cổ, thời đó chuyện đâm chém một con vật, chém đứt đôi hay chọc vào tim, máu me be bét giữa án thờ, giữa sân đình, giữa đền thờ linh thiêng, phù hợp tâm lý con người thời trung cổ. Bởi mỗi giai đoạn lịch sử, loài người lại có những tầng bậc đạo đức, những tầng bậc tạm gọi là văn minh về trí thức, văn hóa khác nhau, anh không thể nào lôi tư duy từ thời thượng cổ đến ngày nay và bắt người ngày nay phải chấp nhận hành vi đó. Khi mà thế giới đại đồng, mọi người đều có quyền lên tiếng nói dân chủ của mình ở mọi miền, thì những hành vi đó phải chịu sự phán xét của cộng đồng”. 

Ở các lễ hội làng, hội đình, ngoài không gian tâm linh, lưu truyền tín ngưỡng dân gian, nơi diễn ra các hiện tượng văn hóa, đó cũng là nơi truyền đời các bài học, phương cách giáo dục cho thế hệ tiếp nối những cái hay - đẹp của riêng làng xã, gắn với tích truyện về anh hùng lịch sử, về vị khai hoang lập làng, hay về các bậc tiên thánh được người đời suy tôn, sùng bái. Bỏ qua chuyện chém lợn, hình ảnh sau nghi thức ấy khiến nhiều người phải suy ngẫm hơn, ấy là người dân tay trong tay tờ tiền mệnh giá lớn nhỏ đủ kiểu, chen lấn tranh thủ quệt vào tấm bạt be bét, loang lổ màu đỏ máu bệt dưới sàn gạch, lật kỹ đi lại cả hai mặt cho tờ tiền thấm đẫm máu lợn, rồi hoan hỉ mang về, hong khô, để đầu giường. 

Hành động tắm tiền vào máu với quan niệm, càng đẫm máu càng linh ấy, cứ qua mỗi năm, vẻ như càng nặng đô hơn. Tâm tính ăn thua, hám lợi, thực dụng khi phô trương trước một tấm bạt lòm màu máu, khiến người khác nhìn vào, chỉ thấy ở đó những chen lấn, tiền bạc, máu me, góp phần tăng thêm nỗi khiếp hãi hơn là việc coi đó như một nét văn hóa đẹp đáng để duy trì. Cũng với nghi thức với hiến tế, với máu ấy, đồng bào miền cao khi giết gà, mổ lợn, lấy máu chấm lên cửa nhà, xua trừ tà ma, cầu an lành… thật chẳng có gì phản cảm.

Thế nên xét lại, nghi thức dân gian như chém lợn, lấy tiền nhuốm máu lợn, nó khiến người ta phản ứng, cũng bởi cách làm, cách thực hành, cách thể hiện của người trong cuộc, theo một tư duy a dua, bầy đàn, hỗn loạn. Một chén huyết lợn sau khi hiến tế, trịnh trọng đặt lên bàn thờ, người dân ngay ngắn xếp hàng, cung kính chờ đến lượt, thay vì chen lấn, có lẽ sẽ đẹp, nghiêm trang và đỡ gây phản cảm hơn rất nhiều so với những gì đang diễn ra thực tại. 

Một tín ngưỡng duy trì bền vững, một nét văn hóa được người đời kính trọng, cần được hưởng thụ một nền giáo dục hoàn chỉnh, bền bỉ, truyền đời, theo khuôn phép, luật định, theo đúc kết - loại bỏ, để giữ lại những gì tinh hoa, tươi đẹp nhất. Có thế, tín ngưỡng mới ăn sâu vào lòng người, nét đẹp văn hóa mới được nhân rộng, phát triển, bằng không, sẽ bị chính cộng đồng đào thải, thậm chí là lên án, tẩy chay. 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Thay đổi lối sống có thể cải thiện chứng rối loạn cương dương

Chuyện phòng the - LÊ KIM PHỤNG - 20/04/2019 17:05
TGTTO
Nhiều quý ông trở nên suy sụp tinh thần khi bị rối loạn chức năng cương dương, nhưng họ ngại ngùng và không muốn chia sẻ với các chuyên gia tình dục học hoặc tâm lý.

Cannes 2019: Phim thứ 9 của ‘quái kiệt’ điện ảnh Quentin Tarantino bất ngờ bị ‘cạch mặt’

Văn hóa - Giải trí - HOÀI AN - 20/04/2019 17:01
TGTTO
Ban tổ chức Cannes vừa công bố hàng loạt tác phẩm điện ảnh sẽ tham dự liên hoan phim lần thứ 72. Điều đáng chú ý là “Once upon a time in Hollywood” - bộ phim thứ 9 của đạo diễn tài ba Quentin Tarantino được nhiều khán giả mong chờ bất ngờ không có mặt trong danh sách tranh giải Cành Cọ Vàng năm nay.

Cảnh sát biển tạm giữ tàu chở 900 tấn than lậu

Xã hội - NGUYỄN QUÝ - 20/04/2019 17:00
TGTTO
Bộ tư lệnh Vùng Cảnh sát biển 1 cho biết, đơn vị vừa tạm giữ 900 tấn than không rõ nguồn gốc.

Vì sao không khởi tố vụ giáo viên bị tố đánh học sinh ở Lạng Sơn?

Giáo dục - CHANG LIỄU - 20/04/2019 16:16
TGTTO
Công an huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn vừa có kết luận chính thức vụ việc giáo viên Trường Tiểu học xã Thụy Hùng gây thương tích cho học sinh.

Cuối tuần, giá cà phê ổn định, giá lúa gạo và cao su tăng

Thị trường - Tiêu dùng - HỒNG TRÂM - 20/04/2019 15:19
TGTTO
Phiên giao dịch cuối tuần, giá cà phê trong nước và thế giới ổn định. Mặt hàng lúa, gạo và cao su tăng nhẹ.

Tàu khách húc văng xe tải, tài xế tử vong

Xã hội - PHƯƠNG LINH - 20/04/2019 15:15
Gần 3 giờ sau tai nạn làm một người chết, trật bánh một toa tàu, tuyến đường sắt Bắc - Nam qua huyện Diễn Châu (Nghệ An) vẫn đang tê liệt.

Chưa xong đền bù giải toả, Tiến Phước đã vội bán dự án Senturia Nam Sài Gòn?

Bất động sản - VĂN DŨNG - 20/04/2019 14:40
TGTTO
Mặc dù dự án Senturia Nam Sài Gòn chưa hoàn thiện pháp lý, công tác đền bù giải toả đất cho người dân vẫn chưa xong nhưng Công ty Tiến Phước đã “vội vàng” rao bán?

Địa ốc Hoàng Quân đặt mục tiêu doanh thu hơn 1.000 tỷ trong năm 2019

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 20/04/2019 14:40
TGTTO
Trong năm 2019, Công ty cổ phần Tư vấn Thương mại Dịch vụ Địa Ốc Hoàng Quân đặt ra mục tiêu doanh thu 1.513 tỷ đồng, lợi nhuận sau thuế đạt 145 tỷ đồng. Đồng thời, doanh nghiệp không lên phương án chi trả cổ tức năm 2018.

Phát hiện hai website bán đồ hiệu giả doanh thu hàng chục tỷ đồng

Xã hội - HÀ CHUNG - 20/04/2019 14:39
TGTTO
Cục An ninh mạng và Phòng chống tội phạm công nghệ cao, Bộ Công an cho biết đã phát hiện hai website menshop79.com và menshopfashion.com đăng bán hàng ngàn sản phẩm giả nhãn hiệu thời trang nổi tiếng.

Nghề lạ ở An Giang: Đốt chiếu thành tranh

Xem - Nghe - Đọc - MAI ANH - NGỌC QUYÊN - 20/04/2019 14:39
TGTTO
Đốt chiếu để tạo thành tranh, một việc làm tưởng chừng như kỳ lạ và nói chơi, thế nhưng lại là chuyện có thật. Qua đôi bàn tay tài hoa và sự sáng tạo của người họa sỹ ngụ tại TP Châu Đốc, tỉnh An Giang, tất cả đều trở thành bức tranh vô cùng sắc sảo và sống động như thật. Chủ nhân của những tác phẩm độc, lạ này là ông Võ Minh Mẫn.

Jetstar Pacific thực hiện chuyến bay đầu tiên giữa Vinh – Đà Nẵng

Sản phẩm - Dịch vụ - HỒNG TRÂM - 20/04/2019 14:37
TGTTO
Hãng hàng không Jetstar Pacific đã thực hiện chuyến bay đầu tiên kết nối Vinh – Đà Nẵng. Theo kế hoạch, ngày 24-25/5 sắp tới, hãng sẽ khai trương 2 đường bay giữa Đà Nẵng – Phú Quốc và Đà Nẵng – Thanh Hóa.

Vietjet khai trương đường bay thẳng Phú Quốc – Hồng Kông

Sản phẩm - Dịch vụ - HỒNG TRÂM - 20/04/2019 12:42
TGTTO
Vietjet Air là hãng hàng không đầu tiên khai thác đường bay thẳng giữa Phú Quốc và Hồng Kông, góp phần thúc đẩy giao thương, đi lại.

Lo ô nhiễm, dân đô thị tìm mua máy lọc không khí

Thị trường - Tiêu dùng - 20/04/2019 12:39
TGTTO
Để làm sạch không khí cho ngôi nhà trước các tác hại ô nhiễm môi trường, nhiều gia đình đã chi từ vài triệu cho tới hàng chục triệu đồng để sắm về chiếc máy lọc thương hiệu Sharp, Daikin, Coway, Panasonic...

Thảm họa nhà thờ Đức Bà Paris: Hệ thống phòng cháy lỗi

Quốc tế - QUANG THỤY - 20/04/2019 12:30
TGTTO
Mới đây, Benjamin Mouton, kiến trúc sư phụ trách việc xây dựng tại Nhà thờ Đức Bà Paris đã thừa nhận về sai sót trong hệ thống phòng cháy do ông dựng lên, có thể đã dẫn đến thảm họa hỏa hoạn ở di sản văn hóa nổi tiếng này.

Khởi tố, bắt tạm giam 5 bị can do sai phạm tại Dự án Gang thép Thái Nguyên

Thời sự - ANH DŨNG - 20/04/2019 11:23
TGTTO
Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an (C03) đang khẩn trương tiến hành điều tra xác minh 4 vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật xảy ra tại Dự án mở rộng sản xuất giai đoạn 2 - Công ty Gang thép Thái Nguyên (TISCO).
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO