Thứ 6, 23/08/2019, 17:14 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Từ chuyện chém lợn nghĩ về giáo dục tín ngưỡng - niềm tin

THIÊN AN 12/02/2019 19:23

TGTTO
Quệt tiền vào máu lợn trong nghi lễ chém lợn ở Ném Thượng - Bắc Ninh, để đầu giường với niềm tin chuyện làm ăn, chăn nuôi thuận lợi… chỉ là một trong rất nhiều cách thực hành tín ngưỡng - lễ hội dân gian, có cảm giác đang vượt quá xa ý nghĩa ban đầu và tầm kiểm soát, trở nên chướng trong mắt người ngoại đạo khi thấy người trong cuộc cử hành nghi thức với tâm thế con buôn, thị trường, nhường chỗ cho thực dụng lên ngôi.

Máu me ghê rợn, tàn bạo, độc ác… những ngôn từ không ai muốn sử dụng cho năm mới, nhưng từ 4 năm qua, được báo chí nhắc nhiều với vô số tranh luận xoay quanh lễ hội chém lợn ở Ném Thượng, Bắc Ninh.

Giới nghiên cứu văn hóa có những phản biện riêng để duy trì, bởi đây là một lễ hội dân gian, và người làng Ném Thượng chẳng làm chuyện gì sai luật định. Trong khi cư dân mạng có cái lý của góc nhìn mang tư duy thời đại, với những chính kiến xác đáng rằng những hình ảnh máu me, đâm chém ấy cần được thay đổi, thậm chí là loại bỏ khỏi những khái niệm từ lâu đã thuộc về văn hóa, dân gian, truyền thống. 

Lễ hội chém lợn. Ảnh: IT.

Người làng Ném Thượng thì sao? Từ sau 2015, lễ hội với nghi thức trọng tâm là màn chém lợn đã không còn diễn ra tơ hơ ngay giữa sân đình, mà được che phủ kín đáo tại khu vực làm cỗ ngọc tế thánh. Ở góc độ xã hội, những phản biện của đại đa số những “người ngoài cuộc” về sự ghê rợn của lễ hội, hẳn là đúng, khiến dân Ném Thượng phải nhượng bộ bằng động thái quây nhà bạt, hạn chế đi cái dã man, tàn bạo theo quan điểm và góc nhìn số đông, để người Ném Thượng vẫn nuôi lợn, vỗ béo thành Ông Ỉn, và vẫn chém ông trong ngày mùng 6 Tết hàng năm, giữ lại một nét văn hóa truyền đời, ghi nhận công lao vị tướng Đoàn Thượng cuối thời Lý. 

Bàn về nghi thức chém lợn ở làng Ném Thượng khi Ông Ỉn được đưa vào lều bạt để thủ đao hiến sinh, ông Bùi Trọng Hiền - Viện nghiên cứu Nghệ thuật Văn hóa Quốc gia Việt Nam đã có những chia sẻ: “Sự nhún nhường là một bước lùi của cộng đồng làng xã ở Ném Thượng, đấy là điều tất nhiên. Đấy là xu hướng chung của thế giới, chúng ta cần phải biết rằng những hành vi hiến sinh có từ thời thượng cổ, thời đó chuyện đâm chém một con vật, chém đứt đôi hay chọc vào tim, máu me be bét giữa án thờ, giữa sân đình, giữa đền thờ linh thiêng, phù hợp tâm lý con người thời trung cổ. Bởi mỗi giai đoạn lịch sử, loài người lại có những tầng bậc đạo đức, những tầng bậc tạm gọi là văn minh về trí thức, văn hóa khác nhau, anh không thể nào lôi tư duy từ thời thượng cổ đến ngày nay và bắt người ngày nay phải chấp nhận hành vi đó. Khi mà thế giới đại đồng, mọi người đều có quyền lên tiếng nói dân chủ của mình ở mọi miền, thì những hành vi đó phải chịu sự phán xét của cộng đồng”. 

Ở các lễ hội làng, hội đình, ngoài không gian tâm linh, lưu truyền tín ngưỡng dân gian, nơi diễn ra các hiện tượng văn hóa, đó cũng là nơi truyền đời các bài học, phương cách giáo dục cho thế hệ tiếp nối những cái hay - đẹp của riêng làng xã, gắn với tích truyện về anh hùng lịch sử, về vị khai hoang lập làng, hay về các bậc tiên thánh được người đời suy tôn, sùng bái. Bỏ qua chuyện chém lợn, hình ảnh sau nghi thức ấy khiến nhiều người phải suy ngẫm hơn, ấy là người dân tay trong tay tờ tiền mệnh giá lớn nhỏ đủ kiểu, chen lấn tranh thủ quệt vào tấm bạt be bét, loang lổ màu đỏ máu bệt dưới sàn gạch, lật kỹ đi lại cả hai mặt cho tờ tiền thấm đẫm máu lợn, rồi hoan hỉ mang về, hong khô, để đầu giường. 

Hành động tắm tiền vào máu với quan niệm, càng đẫm máu càng linh ấy, cứ qua mỗi năm, vẻ như càng nặng đô hơn. Tâm tính ăn thua, hám lợi, thực dụng khi phô trương trước một tấm bạt lòm màu máu, khiến người khác nhìn vào, chỉ thấy ở đó những chen lấn, tiền bạc, máu me, góp phần tăng thêm nỗi khiếp hãi hơn là việc coi đó như một nét văn hóa đẹp đáng để duy trì. Cũng với nghi thức với hiến tế, với máu ấy, đồng bào miền cao khi giết gà, mổ lợn, lấy máu chấm lên cửa nhà, xua trừ tà ma, cầu an lành… thật chẳng có gì phản cảm.

Thế nên xét lại, nghi thức dân gian như chém lợn, lấy tiền nhuốm máu lợn, nó khiến người ta phản ứng, cũng bởi cách làm, cách thực hành, cách thể hiện của người trong cuộc, theo một tư duy a dua, bầy đàn, hỗn loạn. Một chén huyết lợn sau khi hiến tế, trịnh trọng đặt lên bàn thờ, người dân ngay ngắn xếp hàng, cung kính chờ đến lượt, thay vì chen lấn, có lẽ sẽ đẹp, nghiêm trang và đỡ gây phản cảm hơn rất nhiều so với những gì đang diễn ra thực tại. 

Một tín ngưỡng duy trì bền vững, một nét văn hóa được người đời kính trọng, cần được hưởng thụ một nền giáo dục hoàn chỉnh, bền bỉ, truyền đời, theo khuôn phép, luật định, theo đúc kết - loại bỏ, để giữ lại những gì tinh hoa, tươi đẹp nhất. Có thế, tín ngưỡng mới ăn sâu vào lòng người, nét đẹp văn hóa mới được nhân rộng, phát triển, bằng không, sẽ bị chính cộng đồng đào thải, thậm chí là lên án, tẩy chay. 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Vietnam Airlines điều chỉnh lịch khai thác đến Đài Loan vì ảnh hưởng bão Bailu

Sản phẩm - Dịch vụ - HỒNG TRÂM - 23/08/2019 16:31
TGTTO
Do ảnh hưởng của cơn bão Bailu tại Đài Loan (Trung Quốc), Vietnam Airlines đã điều chỉnh kế hoạch khai thác nhiều chuyến bay đến, đi từ sân bay Cao Hùng.

Ngày 30/8, cấm các phương tiện lưu thông vào đường Nguyễn Huệ

Xã hội - HỒNG TRÂM - 23/08/2019 16:30
TGTTO
Ngày 30/8 sắp tới, tất cả các loại xe sẽ bị cấm lưu thông vào đường Nguyễn Huệ, đoạn từ đường Lê Thánh Tôn đến đường Tôn Đức Thắng (quận 1, TP.HCM).

VNPT hỗ trợ chuyển đổi số cho Trung ương Đoàn

Xã hội - ĐỨC HIỆP - 23/08/2019 16:28
TGTTO
VNPT sẽ cung cấp các sản phẩm, dịch vụ công nghệ thông tin, truyền thông nhằm nâng cao ứng dụng công nghệ trong hoạt động công tác Đoàn, phong trào thanh thiếu nhi, khích lệ tinh thần khởi nghiệp sáng tạo...

TP.HCM: tạm ngưng đào đường, vỉa hè dịp lễ 2/9

Tiêu điểm - HỒNG TRÂM - 23/08/2019 16:27
TGTTO
Các công trình có tổ chức đào đường, vỉa hè trong phạm vi kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố sẽ bị ngưng thi công từ ngày 1/9 đến hết ngày 2/9/2019.

Doanh nghiệp xuất khẩu tôm được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0% khi xuất khẩu sang Mỹ

Thị trường - Tiêu dùng - ĐÔNG BẮC - 23/08/2019 15:55
TGTTO
Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa ban hành kết luận cuối cùng đợt rà soát hành chính thuế chống bán phá giá lần thứ 13 (POR13) cho giai đoạn rà soát từ 1/2/2017 – 31/1/2018 đối với sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam.

Doanh nghiệp nhảy dựng vì dự thảo Luật Lao động sửa đổi

Tiêu điểm - QUỐC HẢI - 23/08/2019 15:29
Đa số ý kiến của các doanh nghiệp (DN) đều cho rằng, dự thảo Luật Lao động sửa đổi với quy định giảm giờ làm việc tiêu chuẩn từ 48 giờ/tuần như hiện nay xuống còn 44 giờ/tuần là không hợp lý.

Vì sao hàng xuất khẩu Việt Nam thường 'dính' nghi vấn gian lận?

Thị trường - Tiêu dùng - THANH PHONG - 23/08/2019 14:37
Tại một số nước bị áp dụng biện pháp phòng vệ thương mại (PVTM), các doanh nghiệp khắc phục bằng việc chuyển sản xuất, hàng hóa ra nước ngoài làm trung gian để xuất khẩu. Do có chính sách thuận lợi đối với đầu tư quốc tế, Việt Nam là một trong những lựa chọn của các doanh nghiệp như vậy.

Ford Escape sẽ lắp ráp tại Việt Nam từ năm sau

Công nghệ - THÀNH NHẠN - 23/08/2019 14:37
Bản lắp ráp của Escape nhiều khả năng sẽ xuất hiện vào quý III/2020, tham gia vào cuộc đua ở phân khúc sôi động với CX-5, CR-V.

Bộ trưởng Bộ Y tế tặng bằng khen cho ê kíp ghép tạng 15 ca trong 6 ngàyức

Y tế - THẠCH HƯƠNG - 23/08/2019 14:37
TGTTO
Ngày 23/8, Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến đã tới thăm, động viên các bệnh nhân được ghép tạng tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức.

Nguyễn Hữu Linh lãnh án 1 năm 6 tháng tù

Thời sự - HỒ VĂN - 23/08/2019 14:36
Trưa 23/8, Thẩm phán Nguyễn Thị Thanh Thảo - chủ tọa phiên tòa đã tuyên án 18 tháng tù đối với bị cáo Nguyễn Hữu Linh.

Vietlott trình làng xổ số 10 phút quay 1 lần, có thể trúng 2 tỷ đồng

Kinh doanh - XUÂN DŨNG - 23/08/2019 14:36
Với Keno, Vietlott sẽ quay số liên tục từ 6 giờ đến 22 giờ tất cả các ngày trong tuần. Qua đó, sẽ có nhiều hạng giải thưởng trong đó cao nhất là mức 2 tỷ đồng cho trường hợp chọn 10 số và trùng cả 10.

Trung Quốc cũng tự nuôi, cá tra Việt hết 'một mình một chợ'

Thị trường - Tiêu dùng - HUỲNH XÂY - 23/08/2019 10:59
Hiện nhiều nước có thể tự sản xuất được cá tra nên áp lực cạnh tranh của con cá tra Việt ngày càng lớn. Để xuất khẩu có lời, người dân và doanh nghiệp phải giảm tối đa chi phí sản xuất, làm sao để cạnh tranh giá đầu vào, không cạnh tranh giá đầu ra.

Tuýt còi ngân hàng ôm trái phiếu doanh nghiệp bất động sản

Doanh nghiệp - Doanh nhân - VĂN THANH - 23/08/2019 10:58
TGTTO
Ngân hàng Nhà nước (NHNN) vừa đưa ra cảnh báo rủi ro và yêu cầu các ngân hàng thương mại siết hoạt động đầu tư trái phiếu của các doanh nghiệp bất động sản.

5 điện thoại chơi game hàng đầu hiện nay

Công nghệ - ANH DŨNG - 23/08/2019 10:44
TGTTO
Trang Android Headlines vừa liệt kê 5 điện thoại có cấu hình mạnh mẽ, phù hợp để có thể chơi một cách mượt mà, đem lại trải nghiệm tốt nhất.

'Cưỡng hôn' trong thang máy, làm loạn sân bay - 'giá phạt' 200.000 đồng

Bạn đọc - CHIẾN VĂN - 23/08/2019 10:33
Lãnh đạo Đồn công an Tân Sơn Nhất (TP.HCM) đã ra quyết định xử phạt 200.000 đồng đối với nữ hành khách Lê Thị Hiền - người đã chửi bới, xúc phạm nhân viên hàng không tại sân bay Tân Sơn Nhất ngày 11/8 vừa qua. Một lần nữa, lại là mức phạt 200.000 đồng khiến nhiều người hết sức thất vọng, hụt hẫng.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO