Thứ 7, 18/01/2020, 04:04 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Phát triển bền vững: Sự quan tâm của toàn nhân loại

GS.TS VŨ VĂN HIỀN 28/11/2019 06:45

TGTTO
Trên nhiều diễn đàn và văn kiện của cộng đồng quốc tế cũng như trong các chính sách, chương trình hành động của các quốc gia, vấn đề phát triển bền vững đang nổi lên như một trong những mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại.

Điều này cũng thật dễ hiểu bởi trên bình diện toàn thế giới hay tại mỗi khu vực và ở mỗi quốc gia, đã xuất hiện biết bao vấn đề bức xúc lại mang tính phổ biến. Đó là con người từng bước làm chủ thiên nhiên nhưng lại có nhiều bước hơn trong việc hủy hoại, tàn phá tự nhiên. Vậy nên dường như kinh tế ngày càng phát triển thì tình trạng khan hiếm các loại nguyên liệu, năng lượng do sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên không tái tạo được ngày càng tăng thêm, môi trường thiên nhiên càng bị hủy hoại, cân bằng sinh thái bị phá vỡ, dẫn tới sự trả thù của thiên nhiên gây ra những thiên tai vô cùng thảm khốc.

Một cuộc tuần hành chống biến đổi khí hậu. Ảnh: AFP/TTXVN

Đó là sự tăng trưởng và phát triển kinh tế không cùng nhịp với tiến bộ và phát triển xã hội, đôi khi ngược chiều với phát triển xã hội.

Cụ thể là, có tăng trưởng kinh tế nhưng không có tiến bộ và công bằng xã hội; tăng trưởng kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa, dẫn tới làm méo mó nông thôn; tăng trưởng kinh tế nhưng thu nhập của người lao động không tăng; tăng trưởng kinh tế nhưng văn hóa, đạo đức bị suy đồi; tăng trưởng kinh tế lại làm dãn cách hơn sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội; dẫn tới sự bất ổn trong xã hội và điều này đã trở thành một trong những vấn đề nóng bỏng ở nhiều quốc gia.

Vậy nên, quá trình phát triển có sự điều tiết hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo đảm bình ổn xã hội và bảo vệ môi trường đang trở thành yêu cầu bức thiết đối với toàn thế giới.

Vậy phát triển bền vững được hiểu như thế nào? Quan niệm về phát triển bền vững dần được hình thành từ thực tiễn đời sống xã hội và có tính tất yếu. Để sản xuất ra của cải vật chất, con người phải giải quyết hai mối quan hệ rất cơ bản. Một là quan hệ giữa người với tự nhiên, giữa lao động và đối tượng lao động. Hai là, quan hệ giữa người với người trong xã hội và rộng ra nữa là quan hệ xã hội.

Từ hai mối quan hệ tất nhiên và hữu cơ nhưng đầy mâu thuẫn đó, nhân loại ngày càng nhận thức rõ nét: tài nguyên, môi trường vừa là nền tảng của sự phát triển kinh tế - xã hội, vừa là bộ phận cấu thành của toàn hệ thống hình thái kinh tế - xã hội. Do đó tài nguyên, môi trường luôn chịu sự tác động trực tiếp của con người, của xã hội và đến lượt nó, những hậu quả của sự tác động đó có thể trở thành những động lực cho sự phát triển hoặc kìm hãm sự phát triển.

Sức sản xuất của xã hội phát triển không ngừng và các nền kinh tế toàn cầu không ngừng tăng tốc, một mặt đã tô đẹp bức tranh toàn cầu, nhưng mặt khác lại nảy sinh nhiều hệ lụy trong mối quan hệ biện chứng và nhân quả giữa con người với môi sinh và các bất ổn trong đời sống xã hội. Đó là sự quá tải với sức chịu đựng của thiên nhiên, là sự cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường; là hiện tượng phát triển quá mức và mất cân đối về dân số trong khi điều tiết phân phối còn bất bình đẳng, nghèo đói gia tăng; tình trạng thất nghiệp, thất học, dịch bệnh đang diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi trên trái đất.

Thực tiễn bắt đầu từ đâu, tư duy bắt đầu từ đó. Tư duy về phát triển bền vững manh nha trong cả quá trình sản xuất xã hội và bắt đầu từ việc nhìn nhận tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và tiếp đó là nhận ra sự cần thiết phải giải quyết những bất ổn trong xã hội. Chính vì thế, tới những năm 1970 của thế kỉ trước, thuật ngữ “phát triển bền vững” hay “phát triển lâu bền” đã chính thức xuất hiện.

Phát triển bền vững là mối quan tâm của toàn nhân loại. Ảnh minh họa: IT

Tới những năm 1980 xuất hiện công trình mang tính khoa học và thực tiễn có sức thuyết phục “chiến lược bảo tồn thế giới” do Liên minh Bảo tồn thế giới (IUCN), Quỹ động vật hoang dã (WWF) và Chương trình Môi trường Liên Hợp quốc (UNEP) phối hợp thực hiện. Trong công trình đó, tiêu đề phụ của chiến lược là “Bảo vệ tài nguyên sinh vật để phát triển bền vững” đã bước đầu nêu được nội hàm của phát triển bền vững.

Năm 1983, Liên Hợp quốc đã thành lập Ủy ban Quốc tế đề xuất chiến lược phát triển bền vững và năm 1987, Ủy ban này đã có bản báo cáo “Tương lai của chúng ta”.

Trong bản báo cáo đó, nội dung phát triển bền vững được trình bày “Là sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Cũng trong báo cáo này, còn nhấn mạnh và cụ thể hơn: “Phát triển bền vững là một quá trình của sự thay đổi mà trong đó là sự khai thác tài nguyên, phương hướng đầu tư, định hướng phát triển kĩ thuật và sự thay đổi về luật pháp đều làm hài hòa và gia tăng khả năng đáp ứng nhu cầu và khát vọng của nhân loại trong cả hiện tại và tương lai”.

Năm 1992, Hội nghị Thượng đỉnh về Trái đất của Liên Hợp quốc về môi trường và phát triển ở Rio de Janeiro đề ra Chương trình nghị sự toàn cầu cho thế kỉ XXI, được gọi là Chương trình nghị sự 21.

Tại chương trình nghị sự này, phát triển bền vững được xác định là: “Một sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Hội nghị khẳng định quan điểm phát triển theo phương thức bảo đảm kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, công bằng xã hội, sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bền vững về môi trường, coi con người là trọng tâm của các quan hệ về phát triển bền vững.

Có thể coi khái niệm phát triển bền vững là khái niệm đa phương diện với nhiều lĩnh vực có quan hệ với nhau bao gồm các nhân tố về môi trường sinh thái, về kinh tế và công nghệ; về văn hóa và xã hội; về đạo đức và chính trị. Từ quan niệm về phát triển bền vững, Hội nghị Thượng đỉnh Rio de Janeiro 1992 cũng đã xác định ba trụ cột phát triển bền vững.

Thứ nhất, bền vững về mặt kinh tế, hay phát triển kinh tế bền vững là phát triển nhanh và an toàn, chất lượng.

Thứ hai, bền vững về mặt xã hội là công bằng xã hội và phát triển con người. Chỉ số phát triển con người (HDI) là tiêu chí cao nhất về phát triển xã hội, bao gồm: thu nhập bình quân đầu người; trình độ dân trí, giáo dục, sức khỏe, tuổi thọ, mức hưởng thụ về văn hóa, văn minh.

Thứ ba, bền vững về sinh thái môi trường là khai thác và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường sống.

Từ nội hàm quan niệm về phát triển bền vững, có thể thấy vô vàn những thành tố bảo đảm cho sự phát triển bền vững. Cho tới nay, quan niệm về phát triển bền vững trên bình diện quốc tế có sự thống nhất chung và mục tiêu để thực hiện phát triển bền vững trở thành mục tiêu thiên niên kỉ.

Ở Việt Nam, chủ đề phát triển bền vững cũng đã được chú ý nhiều trong giới nghiên cứu cũng như những nhà hoạch định chính sách. Một là, phát triển bền vững là phát triển trong mối quan hệ duy trì những giá trị môi trường sống, coi giá trị môi trường sinh thái là một trong những yếu tố cấu thành những giá trị cao nhất cần đạt tới của sự phát triển. Hai là, phát triển bền vững là sự phát triển dài hạn, cho hôm nay và cho mai sau, phát triển hôm nay không làm ảnh hưởng tới mai sau.

Trong mục 4 điều 3 bộ Luật Bảo vệ môi trường của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phát triển bền vững được định nghĩa: “Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường”. Đây là định nghĩa có tính tổng quát, nêu bật những yêu cầu và mục tiêu trọng yếu nhất của phát triển bền vững, phù hợp với điều kiện và tình hình ở Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

3 cách tiết kiệm dữ liệu 4G khi xem phim trên điện thoại dịp Tết

Công nghệ - NGUYÊN ĐỨC - 17/01/2020 16:59
TGTTO
Tải xuống trọn vẹn bộ phim để thưởng thức trên đường di chuyển, bật chế độ tiết kiệm dữ liệu… sẽ cho phép người xem phim vừa có thể tiết kiệm được nhiều dữ liệu 4G, vừa có trải nghiệm xem phim mượt mà nhất.

Bộ Y tế ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh viêm phổi cấp

Y tế - THẠCH HƯƠNG - 17/01/2020 16:58
TGTTO
Bộ Y tế vừa ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh viêm phổi cấp do chủng virus Corona mới (nCoV) đang xuất hiện tại Trung Quốc, nguy cơ xuất hiện ở Việt Nam.

Vietnam Airlines lưu ý hành khách đến sân bay sớm, làm thủ tục trực tuyến dịp Tết

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 17/01/2020 16:58
TGTTO
Vietnam Airlines lưu ý hành khách nên chủ động sắp xếp lịch trình để có mặt tại sân bay trước giờ khởi hành dự kiến ít nhất 2-3 tiếng đối với hành trình nội địa và 3 tiếng đối với hành trình quốc tế trong dịp cao điểm Tết.

Có nên mua máy đo nồng độ cồn ‘giá bèo’?

Thị trường - Tiêu dùng - NGUYÊN ĐỨC - 17/01/2020 16:56
TGTTO
Được rao bán với giá chỉ từ hơn 100.000 nghìn đồng, những chiếc máy quảng cáo có thể đo được nồng độ cồn đang được quảng cáo rầm rộ, rao bán tràn lan trên mạng xã hội, các trang thương mại điện tử…

Hàn Quốc dành hạn ngạch 55.112 tấn cho gạo xuất khẩu Việt Nam

Thị trường - Tiêu dùng - ĐÔNG BẮC - 17/01/2020 16:25
TGTTO
Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương) đề nghị các thương nhân kinh doanh xuất khẩu gạo chủ động theo dõi, tìm hiểu về thị trường Hàn Quốc để xây dựng kế hoạch kịp thời.

Người dân Hà Nội bắt đầu đổ dồn về bến xe ga tàu về nghỉ Tết Nguyên Đán

Xã hội - 17/01/2020 16:17
Bắt đầu từ chiều hôm nay 17/12/2020 (tức ngày 23/12 âm lịch), nhiều người dân đang sinh sống và làm việc, học tập tại Hà Nội đã đổ về các bến xe, ga tàu để về quê nghỉ Tết Nguyên đán.

Mazda3 tại Việt Nam gặp lỗi tự phanh dừng đột ngột

Thị trường - Tiêu dùng - ĐÔNG BẮC - 17/01/2020 16:15
TGTTO
Mazda cho biết sự cố này chỉ xảy ra trên bản Premium của hai mẫu Mazda3 và Mazda3 Sport.

Tàu hỏa tông nát ô tô tải khiến 1 người nguy kịch

Xã hội - 17/01/2020 16:08
Trong lúc băng qua đường ngang, ô tô tải chở cá bị tàu hỏa tông nát khiến 1 người nguy kịch. Vụ việc xảy ra ở Phú Xuyên, Hà Nội.

Vietjet khai trương đường bay Đà Lạt - Seoul

Doanh nghiệp - Doanh nhân - QUỲNH CHÂU - 17/01/2020 15:47
TGTTO
Tiếp nối sự kiện khai trương đường bay Cần Thơ – Seoul và công bố 5 đường bay mới đến Nhật Bản, hãng hàng không thế hệ mới Vietjet chính thức đưa vào khai thác đường bay thẳng giữa Đà Lạt và thủ đô Seoul của Hàn Quốc, tiếp tục tạo thêm kết nối đến khu vực Đông Bắc Á. Hành khách trên các chuyến bay khai trương cũng bất ngờ nhận được các phần quà xinh xắn từ Vietjet.

Vua hàng hiệu kể chuyện 'lobby'

Doanh nghiệp - Doanh nhân - MINH PHƯƠNG - 17/01/2020 15:17
TGTTO
Doanh nhân trẻ là người dám làm việc khó và biết nắm bắt cơ hội. Đây chính là yếu tố quan trọng giúp ông Johnathan Hạnh Nguyễn, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Tập đoàn Liên Thái Bình Dương ghi tên mình là người đầu tiên mở đường bay tại Việt Nam sang các nước tư bản.

Giáp Tết, dịch tả lợn châu Phi không phát sinh thêm tại Hà Nội

Thị trường - Tiêu dùng - NGUYÊN ĐỨC - 17/01/2020 14:53
TGTTO
Trong 4 ngày, từ 13 -16/1/2020, bệnh dịch tả lợn châu Phi không phát sinh thêm trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Người trẻ tìm về thú chơi hoa thủy tiên vang bóng một thời của Hà Nội

Xã hội - 17/01/2020 14:52
Dịp Tết, trong các gia đình Hà Nội xưa đều có bát hoa thủy tiên. Người xưa quan niệm rằng, nhà nào có hoa nở đúng thời khắc giao thừa sẽ may mắn cả năm.

Người thứ hai ở Trung Quốc tử vong vì viêm phổi lạ

Y tế - HUYỀN TRANG - 17/01/2020 14:44
TGTTO
Chính quyền Trung Quốc vừa cho biết, tính đến thời điểm hiện tại, bệnh viêm phổi lạ gây ra bởi chủng coronavirus mới đã cướp đi tính mạng của hai người nước này.

Lady Gaga sẽ trở lại với đĩa đơn đầu tiên sau 4 năm

Văn hóa - Giải trí - HUYỀN TRANG - 17/01/2020 14:44
TGTTO
Cô ca sĩ lập dị Lady Gaga đang chuẩn bị trở lại vào ngày 7/2 tới với một đĩa đơn mới, được lấy từ album thứ 6, sẽ phát hành vào cuối năm 2020 của mình.

Bộ Công thương chưa áp dụng chống bán phá giá đối với sản phẩm ván sợi nhập khẩu

Thị trường - Tiêu dùng - ĐÔNG BẮC - 17/01/2020 14:41
TGTTO
Bộ Công thương vừa đưa ra kết luận về vụ việc điều tra, áp dụng biện pháp chống bán phá giá đối với một số sản phẩm ván sợi (thường gọi là ván gỗ MDF) có xuất xứ từ Thái Lan và Malaysia.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO