Chủ nhật, 15/12/2019, 00:55 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Phát triển bền vững: Sự quan tâm của toàn nhân loại

GS.TS VŨ VĂN HIỀN 28/11/2019 06:45

TGTTO
Trên nhiều diễn đàn và văn kiện của cộng đồng quốc tế cũng như trong các chính sách, chương trình hành động của các quốc gia, vấn đề phát triển bền vững đang nổi lên như một trong những mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại.

Điều này cũng thật dễ hiểu bởi trên bình diện toàn thế giới hay tại mỗi khu vực và ở mỗi quốc gia, đã xuất hiện biết bao vấn đề bức xúc lại mang tính phổ biến. Đó là con người từng bước làm chủ thiên nhiên nhưng lại có nhiều bước hơn trong việc hủy hoại, tàn phá tự nhiên. Vậy nên dường như kinh tế ngày càng phát triển thì tình trạng khan hiếm các loại nguyên liệu, năng lượng do sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên không tái tạo được ngày càng tăng thêm, môi trường thiên nhiên càng bị hủy hoại, cân bằng sinh thái bị phá vỡ, dẫn tới sự trả thù của thiên nhiên gây ra những thiên tai vô cùng thảm khốc.

Một cuộc tuần hành chống biến đổi khí hậu. Ảnh: AFP/TTXVN

Đó là sự tăng trưởng và phát triển kinh tế không cùng nhịp với tiến bộ và phát triển xã hội, đôi khi ngược chiều với phát triển xã hội.

Cụ thể là, có tăng trưởng kinh tế nhưng không có tiến bộ và công bằng xã hội; tăng trưởng kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa, dẫn tới làm méo mó nông thôn; tăng trưởng kinh tế nhưng thu nhập của người lao động không tăng; tăng trưởng kinh tế nhưng văn hóa, đạo đức bị suy đồi; tăng trưởng kinh tế lại làm dãn cách hơn sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội; dẫn tới sự bất ổn trong xã hội và điều này đã trở thành một trong những vấn đề nóng bỏng ở nhiều quốc gia.

Vậy nên, quá trình phát triển có sự điều tiết hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo đảm bình ổn xã hội và bảo vệ môi trường đang trở thành yêu cầu bức thiết đối với toàn thế giới.

Vậy phát triển bền vững được hiểu như thế nào? Quan niệm về phát triển bền vững dần được hình thành từ thực tiễn đời sống xã hội và có tính tất yếu. Để sản xuất ra của cải vật chất, con người phải giải quyết hai mối quan hệ rất cơ bản. Một là quan hệ giữa người với tự nhiên, giữa lao động và đối tượng lao động. Hai là, quan hệ giữa người với người trong xã hội và rộng ra nữa là quan hệ xã hội.

Từ hai mối quan hệ tất nhiên và hữu cơ nhưng đầy mâu thuẫn đó, nhân loại ngày càng nhận thức rõ nét: tài nguyên, môi trường vừa là nền tảng của sự phát triển kinh tế - xã hội, vừa là bộ phận cấu thành của toàn hệ thống hình thái kinh tế - xã hội. Do đó tài nguyên, môi trường luôn chịu sự tác động trực tiếp của con người, của xã hội và đến lượt nó, những hậu quả của sự tác động đó có thể trở thành những động lực cho sự phát triển hoặc kìm hãm sự phát triển.

Sức sản xuất của xã hội phát triển không ngừng và các nền kinh tế toàn cầu không ngừng tăng tốc, một mặt đã tô đẹp bức tranh toàn cầu, nhưng mặt khác lại nảy sinh nhiều hệ lụy trong mối quan hệ biện chứng và nhân quả giữa con người với môi sinh và các bất ổn trong đời sống xã hội. Đó là sự quá tải với sức chịu đựng của thiên nhiên, là sự cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường; là hiện tượng phát triển quá mức và mất cân đối về dân số trong khi điều tiết phân phối còn bất bình đẳng, nghèo đói gia tăng; tình trạng thất nghiệp, thất học, dịch bệnh đang diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi trên trái đất.

Thực tiễn bắt đầu từ đâu, tư duy bắt đầu từ đó. Tư duy về phát triển bền vững manh nha trong cả quá trình sản xuất xã hội và bắt đầu từ việc nhìn nhận tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và tiếp đó là nhận ra sự cần thiết phải giải quyết những bất ổn trong xã hội. Chính vì thế, tới những năm 1970 của thế kỉ trước, thuật ngữ “phát triển bền vững” hay “phát triển lâu bền” đã chính thức xuất hiện.

Phát triển bền vững là mối quan tâm của toàn nhân loại. Ảnh minh họa: IT

Tới những năm 1980 xuất hiện công trình mang tính khoa học và thực tiễn có sức thuyết phục “chiến lược bảo tồn thế giới” do Liên minh Bảo tồn thế giới (IUCN), Quỹ động vật hoang dã (WWF) và Chương trình Môi trường Liên Hợp quốc (UNEP) phối hợp thực hiện. Trong công trình đó, tiêu đề phụ của chiến lược là “Bảo vệ tài nguyên sinh vật để phát triển bền vững” đã bước đầu nêu được nội hàm của phát triển bền vững.

Năm 1983, Liên Hợp quốc đã thành lập Ủy ban Quốc tế đề xuất chiến lược phát triển bền vững và năm 1987, Ủy ban này đã có bản báo cáo “Tương lai của chúng ta”.

Trong bản báo cáo đó, nội dung phát triển bền vững được trình bày “Là sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Cũng trong báo cáo này, còn nhấn mạnh và cụ thể hơn: “Phát triển bền vững là một quá trình của sự thay đổi mà trong đó là sự khai thác tài nguyên, phương hướng đầu tư, định hướng phát triển kĩ thuật và sự thay đổi về luật pháp đều làm hài hòa và gia tăng khả năng đáp ứng nhu cầu và khát vọng của nhân loại trong cả hiện tại và tương lai”.

Năm 1992, Hội nghị Thượng đỉnh về Trái đất của Liên Hợp quốc về môi trường và phát triển ở Rio de Janeiro đề ra Chương trình nghị sự toàn cầu cho thế kỉ XXI, được gọi là Chương trình nghị sự 21.

Tại chương trình nghị sự này, phát triển bền vững được xác định là: “Một sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Hội nghị khẳng định quan điểm phát triển theo phương thức bảo đảm kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, công bằng xã hội, sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bền vững về môi trường, coi con người là trọng tâm của các quan hệ về phát triển bền vững.

Có thể coi khái niệm phát triển bền vững là khái niệm đa phương diện với nhiều lĩnh vực có quan hệ với nhau bao gồm các nhân tố về môi trường sinh thái, về kinh tế và công nghệ; về văn hóa và xã hội; về đạo đức và chính trị. Từ quan niệm về phát triển bền vững, Hội nghị Thượng đỉnh Rio de Janeiro 1992 cũng đã xác định ba trụ cột phát triển bền vững.

Thứ nhất, bền vững về mặt kinh tế, hay phát triển kinh tế bền vững là phát triển nhanh và an toàn, chất lượng.

Thứ hai, bền vững về mặt xã hội là công bằng xã hội và phát triển con người. Chỉ số phát triển con người (HDI) là tiêu chí cao nhất về phát triển xã hội, bao gồm: thu nhập bình quân đầu người; trình độ dân trí, giáo dục, sức khỏe, tuổi thọ, mức hưởng thụ về văn hóa, văn minh.

Thứ ba, bền vững về sinh thái môi trường là khai thác và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường sống.

Từ nội hàm quan niệm về phát triển bền vững, có thể thấy vô vàn những thành tố bảo đảm cho sự phát triển bền vững. Cho tới nay, quan niệm về phát triển bền vững trên bình diện quốc tế có sự thống nhất chung và mục tiêu để thực hiện phát triển bền vững trở thành mục tiêu thiên niên kỉ.

Ở Việt Nam, chủ đề phát triển bền vững cũng đã được chú ý nhiều trong giới nghiên cứu cũng như những nhà hoạch định chính sách. Một là, phát triển bền vững là phát triển trong mối quan hệ duy trì những giá trị môi trường sống, coi giá trị môi trường sinh thái là một trong những yếu tố cấu thành những giá trị cao nhất cần đạt tới của sự phát triển. Hai là, phát triển bền vững là sự phát triển dài hạn, cho hôm nay và cho mai sau, phát triển hôm nay không làm ảnh hưởng tới mai sau.

Trong mục 4 điều 3 bộ Luật Bảo vệ môi trường của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phát triển bền vững được định nghĩa: “Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường”. Đây là định nghĩa có tính tổng quát, nêu bật những yêu cầu và mục tiêu trọng yếu nhất của phát triển bền vững, phù hợp với điều kiện và tình hình ở Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Khủng hoảng thịt lợn biến người nuôi TQ thành tỷ phú chóng vánh

Quốc tế - 14/12/2019 16:10
Khủng hoảng thịt lợn của Trung Quốc đang khiến người tiêu dùng lo sốt vó vì nó đẩy lạm phát lên mức cao trong nhiều năm từ tháng trước nhưng lại mang đến lợi nhuận kếch xù cho một số người khác.

Thuế nhập khẩu 0%, vì sao Việt Nam vẫn chưa có xe ô tô giá 200 triệu/chiếc?

Xe - 14/12/2019 15:47
Các dòng ô tô từ Thái Lan, Indonesia, Malaysia hay Philippines có tỷ lệ nội địa hoá tối thiểu 40% được nhập vào Việt Nam với thuế nhập khẩu 0% từ 2018. Sau gần 2 năm, giá xe ô tô trong nước vẫn không hề giảm, thậm chí còn tăng, chiếc Toyota Wigo bán tại Indonesia với giá 208-240 triệu đồng/chiếc, trong khi bán tại Việt Nam 345-405 triệu đồng.

800 trường học Hà Nội hưởng ứng chương trình tái chế vỏ hộp

Doanh nghiệp - Doanh nhân - ĐỨC HIỆP - 14/12/2019 15:29
TGTTO
Học sinh tại 800 trường mầm non và tiểu học thuộc 16 quận, huyện thành phố Hà Nội được hướng dẫn cách xử lý vỏ hộp sữa sau khi uống như cho ống hút vào trong hộp, làm dẹp và bỏ vào đúng nơi quy định để tái chế bảo vệ môi trường.

Bắt xe ôtô vận chuyển sụn gà, thuốc lá không rõ nguồn gốc

Thời sự - NGUYỄN ĐẮC THÀNH - 14/12/2019 15:07
TGTTO
Chiếc ô tô vận chuyển số lượng lớn hàng hóa không có hóa đơn chứng từ chứng minh nguồn gốc xuất xứ vừa bị cơ quan chức năng tỉnh Thừa Thiên Huế bắt giữ.

Hà Nội hứng 'thảm họa', dân bất an, nhà buôn được dịp hốt bạc

Thị trường - Tiêu dùng - 14/12/2019 14:58
2019 có lẽ là năm cư dân Hà Nội hứng chịu nhiều “thảm họa” nhất. Dù không muốn thì sau các sự cố về nước sạch, ô nhiễm bụi mịn hay sự cố thủy ngân phát tán ra môi trường,... dân buôn cũng được dịp hốt bạc.

Thầy Park họp báo ‘nóng’ ở Hàn Quốc công bố kế hoạch táo bạo

Xem - Nghe - Đọc - 14/12/2019 14:35
HLV Park Hang Seo cùng U23 Việt Nam được chào đón nồng nhiệt khi có mặt tại Hàn Quốc, cho đợt tập huấn chuẩn bị chiến dịch VCK U23 châu Á 2020.

Nhà đầu tư quay lưng với condotel vì không được sử dụng đất lâu dài

Thời sự - HƯƠNG GIANG - 14/12/2019 13:39
TGTTO
Chuyên gia Đặng Hùng Võ cho rằng, các nhà đầu tư ngoảnh mặt với condotel là bởi đất dành cho condotel được cấp có thời hạn. Theo ông Võ, nếu đất dành cho condotel được sử dụng lâu dài, chắc chắn mô hình này sẽ bùng lên và tiếp tục phát triển.

Hành khách đi máy bay có thể mua vé trả góp với lãi suất 0%

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 14/12/2019 13:38
TGTTO
Lần đầu tiên tại Việt Nam, hành khách có thể mua vé máy bay trả góp 0% lãi suất, miễn phí giao dịch ngoại tệ trong 3 tháng đầu tiên.

Siết tín dụng ngân hàng, thị trường bất động sản sẽ khó khăn?

Kinh doanh - 14/12/2019 13:17
Việc siết tín dụng cho thị trường bất động sản sẽ lành mạnh hơn, tạo cơ hội nhiều hơn cho những người mua nhà để ở thực.

Trình diễn thời trang của Nguyễn Công Trí bằng nghệ thuật đương đại

Văn hóa - Giải trí - CẨM LỆ - 14/12/2019 11:33
TGTTO
Lần đầu tiên nhà thiết kế Nguyễn Công Trí kết hợp với 10 họa sĩ tổ chức triển lãm nghệ thuật sắp đặt và trình diễn, diễn ra từ 27-29/12 tại Trung tâm Triển lãm và Hội nghị Sài Gòn (SECC).

Ông Nguyễn Bắc Son khắc phục thế nào việc nhận hối lộ 3 triệu USD?

Xã hội - 14/12/2019 10:56
Trước phiên tòa xét xử ông Nguyễn Bắc Son và đồng phạm (diễn ra ngày 16/12), PV Dân Việt đã liên lạc với một thành viên Hội đồng xét xử của TAND thành phố Hà Nội để tìm hiểu xem bị cáo này đã khắc phục được bao nhiêu cho hành vi nhận hối lộ.

Đánh giá lại quy mô GDP cho thấy rõ hơn bức tranh nền kinh tế Việt Nam

Thị trường - Tiêu dùng - 14/12/2019 10:37
Mục đích đánh giá lại quy mô GDP, là để thấy đúng bức tranh, năng lực kinh tế, hiệu quả các chính sách kinh tế. Việc đánh giá lại quy mô GDP còn được sử dụng để xây dựng các mục tiêu kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2020 - 2025 và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2021 - 2030.

Không khí Hà Nội tiếp tục 'rất xấu'

Xã hội - 14/12/2019 10:32
Hệ thống quan trắc của thành phố Hà Nội cũng như trên các ứng dụng PamAir, Airvisual đều cho thấy chất lượng không khí "rất xấu" vào sáng 14/12.

Á hậu Hong Kong khóc vì bê bối ngoại tình

Thế giới sao - 14/12/2019 10:15
Á hậu cuộc thi sắc đẹp của TVB - lau nước mắt khi về Hong Kong sau scandal ôm hôn ca sĩ Hứa Chí An.

Cuối tuần ‘đổi gió’ tại Bảo Lộc - tham quan hồ tảo hồng và đồi chè Tâm Châu

Văn hóa - Giải trí - MAI TRANG - 14/12/2019 10:13
TGTTO
Bảo Lộc là một thành phố của tỉnh Lâm Đồng, nằm trên tuyến đường Sài Gòn - Đà Lạt. Ngoài thiền viện, núi đồi, Bảo Lộc gần đây còn nổi tiếng nhờ hồ tảo hồng độc nhất vô nhị và vô vàn những điểm tham quan khác.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO