Thứ 5, 20/02/2020, 01:51 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Phát triển bền vững: Sự quan tâm của toàn nhân loại

GS.TS VŨ VĂN HIỀN 28/11/2019 06:45

TGTTO
Trên nhiều diễn đàn và văn kiện của cộng đồng quốc tế cũng như trong các chính sách, chương trình hành động của các quốc gia, vấn đề phát triển bền vững đang nổi lên như một trong những mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại.

Điều này cũng thật dễ hiểu bởi trên bình diện toàn thế giới hay tại mỗi khu vực và ở mỗi quốc gia, đã xuất hiện biết bao vấn đề bức xúc lại mang tính phổ biến. Đó là con người từng bước làm chủ thiên nhiên nhưng lại có nhiều bước hơn trong việc hủy hoại, tàn phá tự nhiên. Vậy nên dường như kinh tế ngày càng phát triển thì tình trạng khan hiếm các loại nguyên liệu, năng lượng do sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên không tái tạo được ngày càng tăng thêm, môi trường thiên nhiên càng bị hủy hoại, cân bằng sinh thái bị phá vỡ, dẫn tới sự trả thù của thiên nhiên gây ra những thiên tai vô cùng thảm khốc.

Một cuộc tuần hành chống biến đổi khí hậu. Ảnh: AFP/TTXVN

Đó là sự tăng trưởng và phát triển kinh tế không cùng nhịp với tiến bộ và phát triển xã hội, đôi khi ngược chiều với phát triển xã hội.

Cụ thể là, có tăng trưởng kinh tế nhưng không có tiến bộ và công bằng xã hội; tăng trưởng kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa, dẫn tới làm méo mó nông thôn; tăng trưởng kinh tế nhưng thu nhập của người lao động không tăng; tăng trưởng kinh tế nhưng văn hóa, đạo đức bị suy đồi; tăng trưởng kinh tế lại làm dãn cách hơn sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội; dẫn tới sự bất ổn trong xã hội và điều này đã trở thành một trong những vấn đề nóng bỏng ở nhiều quốc gia.

Vậy nên, quá trình phát triển có sự điều tiết hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo đảm bình ổn xã hội và bảo vệ môi trường đang trở thành yêu cầu bức thiết đối với toàn thế giới.

Vậy phát triển bền vững được hiểu như thế nào? Quan niệm về phát triển bền vững dần được hình thành từ thực tiễn đời sống xã hội và có tính tất yếu. Để sản xuất ra của cải vật chất, con người phải giải quyết hai mối quan hệ rất cơ bản. Một là quan hệ giữa người với tự nhiên, giữa lao động và đối tượng lao động. Hai là, quan hệ giữa người với người trong xã hội và rộng ra nữa là quan hệ xã hội.

Từ hai mối quan hệ tất nhiên và hữu cơ nhưng đầy mâu thuẫn đó, nhân loại ngày càng nhận thức rõ nét: tài nguyên, môi trường vừa là nền tảng của sự phát triển kinh tế - xã hội, vừa là bộ phận cấu thành của toàn hệ thống hình thái kinh tế - xã hội. Do đó tài nguyên, môi trường luôn chịu sự tác động trực tiếp của con người, của xã hội và đến lượt nó, những hậu quả của sự tác động đó có thể trở thành những động lực cho sự phát triển hoặc kìm hãm sự phát triển.

Sức sản xuất của xã hội phát triển không ngừng và các nền kinh tế toàn cầu không ngừng tăng tốc, một mặt đã tô đẹp bức tranh toàn cầu, nhưng mặt khác lại nảy sinh nhiều hệ lụy trong mối quan hệ biện chứng và nhân quả giữa con người với môi sinh và các bất ổn trong đời sống xã hội. Đó là sự quá tải với sức chịu đựng của thiên nhiên, là sự cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường; là hiện tượng phát triển quá mức và mất cân đối về dân số trong khi điều tiết phân phối còn bất bình đẳng, nghèo đói gia tăng; tình trạng thất nghiệp, thất học, dịch bệnh đang diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi trên trái đất.

Thực tiễn bắt đầu từ đâu, tư duy bắt đầu từ đó. Tư duy về phát triển bền vững manh nha trong cả quá trình sản xuất xã hội và bắt đầu từ việc nhìn nhận tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và tiếp đó là nhận ra sự cần thiết phải giải quyết những bất ổn trong xã hội. Chính vì thế, tới những năm 1970 của thế kỉ trước, thuật ngữ “phát triển bền vững” hay “phát triển lâu bền” đã chính thức xuất hiện.

Phát triển bền vững là mối quan tâm của toàn nhân loại. Ảnh minh họa: IT

Tới những năm 1980 xuất hiện công trình mang tính khoa học và thực tiễn có sức thuyết phục “chiến lược bảo tồn thế giới” do Liên minh Bảo tồn thế giới (IUCN), Quỹ động vật hoang dã (WWF) và Chương trình Môi trường Liên Hợp quốc (UNEP) phối hợp thực hiện. Trong công trình đó, tiêu đề phụ của chiến lược là “Bảo vệ tài nguyên sinh vật để phát triển bền vững” đã bước đầu nêu được nội hàm của phát triển bền vững.

Năm 1983, Liên Hợp quốc đã thành lập Ủy ban Quốc tế đề xuất chiến lược phát triển bền vững và năm 1987, Ủy ban này đã có bản báo cáo “Tương lai của chúng ta”.

Trong bản báo cáo đó, nội dung phát triển bền vững được trình bày “Là sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Cũng trong báo cáo này, còn nhấn mạnh và cụ thể hơn: “Phát triển bền vững là một quá trình của sự thay đổi mà trong đó là sự khai thác tài nguyên, phương hướng đầu tư, định hướng phát triển kĩ thuật và sự thay đổi về luật pháp đều làm hài hòa và gia tăng khả năng đáp ứng nhu cầu và khát vọng của nhân loại trong cả hiện tại và tương lai”.

Năm 1992, Hội nghị Thượng đỉnh về Trái đất của Liên Hợp quốc về môi trường và phát triển ở Rio de Janeiro đề ra Chương trình nghị sự toàn cầu cho thế kỉ XXI, được gọi là Chương trình nghị sự 21.

Tại chương trình nghị sự này, phát triển bền vững được xác định là: “Một sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Hội nghị khẳng định quan điểm phát triển theo phương thức bảo đảm kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, công bằng xã hội, sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bền vững về môi trường, coi con người là trọng tâm của các quan hệ về phát triển bền vững.

Có thể coi khái niệm phát triển bền vững là khái niệm đa phương diện với nhiều lĩnh vực có quan hệ với nhau bao gồm các nhân tố về môi trường sinh thái, về kinh tế và công nghệ; về văn hóa và xã hội; về đạo đức và chính trị. Từ quan niệm về phát triển bền vững, Hội nghị Thượng đỉnh Rio de Janeiro 1992 cũng đã xác định ba trụ cột phát triển bền vững.

Thứ nhất, bền vững về mặt kinh tế, hay phát triển kinh tế bền vững là phát triển nhanh và an toàn, chất lượng.

Thứ hai, bền vững về mặt xã hội là công bằng xã hội và phát triển con người. Chỉ số phát triển con người (HDI) là tiêu chí cao nhất về phát triển xã hội, bao gồm: thu nhập bình quân đầu người; trình độ dân trí, giáo dục, sức khỏe, tuổi thọ, mức hưởng thụ về văn hóa, văn minh.

Thứ ba, bền vững về sinh thái môi trường là khai thác và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường sống.

Từ nội hàm quan niệm về phát triển bền vững, có thể thấy vô vàn những thành tố bảo đảm cho sự phát triển bền vững. Cho tới nay, quan niệm về phát triển bền vững trên bình diện quốc tế có sự thống nhất chung và mục tiêu để thực hiện phát triển bền vững trở thành mục tiêu thiên niên kỉ.

Ở Việt Nam, chủ đề phát triển bền vững cũng đã được chú ý nhiều trong giới nghiên cứu cũng như những nhà hoạch định chính sách. Một là, phát triển bền vững là phát triển trong mối quan hệ duy trì những giá trị môi trường sống, coi giá trị môi trường sinh thái là một trong những yếu tố cấu thành những giá trị cao nhất cần đạt tới của sự phát triển. Hai là, phát triển bền vững là sự phát triển dài hạn, cho hôm nay và cho mai sau, phát triển hôm nay không làm ảnh hưởng tới mai sau.

Trong mục 4 điều 3 bộ Luật Bảo vệ môi trường của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phát triển bền vững được định nghĩa: “Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường”. Đây là định nghĩa có tính tổng quát, nêu bật những yêu cầu và mục tiêu trọng yếu nhất của phát triển bền vững, phù hợp với điều kiện và tình hình ở Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Ảnh hưởng dịch Covid - 19, ngành khách sạn Hong Kong yêu cầu Chính phủ trợ giúp

Quốc tế - VÂN TRÀ - 19/02/2020 16:22
TGTTO
Ngành kinh doanh khách sạn tại Hong Kong đang đứng trong thời điểm 'sống hoặc chết' tại tháng 2 và tháng 3. Hiện các chủ khách sạn đang chứng kiến tình trạng không có đủ khách để phục vụ, và yêu cầu Chính phủ trợ giúp.

Sau Shark Hưng, Shark Việt cũng rủ nhân viên đi hiến máu

Xem - Nghe - Đọc - HUYỀN TRANG - 19/02/2020 16:07
TGTTO
Sáng 19/2, ông Nguyễn Thanh Việt (Shark Việt) cùng cán bộ, nhân viên nhân viên của Bệnh viện đa khoa Phương Đông tham gia hiến máu tại Lễ hội Xuân hồng 2020, nhằm cứu trợ máu cho bệnh nhân đang điều trị.

Cẩn trọng với hành vi mạo danh Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HUYỀN TRANG - 19/02/2020 15:46
TGTTO
Thời gian qua, trong khuôn khổ Chương trình Thương hiệu Quốc gia Việt Nam, nhiều cá nhân mạo danh thành viên Ban thư ký Chương trình hoặc đối tác của Cục xúc tiến Thương mại đến để trục lợi doanh nghiệp.

Lấy khối u mỡ hơn 7kg trong bụng người đàn ông

Y tế - HẢI YẾN - 19/02/2020 14:57
TGTTO
Bệnh viện Thống Nhất TP.HCM vừa phẫu thuật thành công lấy trọn khối u mỡ tại vùng bụng nặng 7,3kg, cứu sống bệnh nhân nam 35 tuổi (ngụ Bà Rịa – Vũng Tàu).

Chống dịch Covid-19 sẽ hiệu quả hơn khi xóa bỏ được sự kỳ thị

Bạn đọc - 19/02/2020 14:27
Việc kỳ thị sẽ dẫn đến việc một số bệnh nhân sợ không dám đi khám, họ sợ bị cách ly bị cộng đồng xa lánh, xua đuổi, hoặc có cả trường hợp giấu bệnh.

Tôi phải làm sao khi em rể của chồng là tình cũ của tôi?

Chia sẻ - BẢO NGHI - 19/02/2020 14:21
TGTTO
Cô em chồng tôi lập gia đình, cả nhà chồng tôi ai cũng vui mừng. Nhưng với tôi, đó là một thảm kịch, một thử thách mà ông trời khắc nghiệt dành cho tôi. Bởi vì chồng cô ấy chính là tình cũ của tôi.

Nếu các nàng có tính này, bất cứ chàng trai nào cũng phải 'chạy vội'

Chia sẻ - 19/02/2020 14:20
Cho dù nàng xinh đến mấy, nhưng nếu quá điệu đà hoặc luộm thuộm, hay dỗi hờn, cau có, thì các chàng trai cũng sợ mà "chào thua".

Dùng nước rửa tay tự chế, kém chất lượng, tăng nguy cơ lây nhiễm

Sức khỏe - HẢI YẾN - 19/02/2020 14:10
TGTTO
Dược sĩ Nguyễn Tuyết Hạnh – Khoa Dược, Bệnh viện Da Liễu TP.HCM cho biết, dùng nước rửa tay không đảm bảo tiêu chuẩn, chất lượng không những không sạch mà còn gây kích ứng da, thậm chí còn tăng nguy cơ lây nhiễm bệnh, đặc biệt khi dịch Covid-19 vẫn chưa có dấu hiệu thuyên giảm.

Vietnam Airlines mở bán vé ‘siêu rẻ’ đường bay giữa Hà Nội - TP.HCM

Sản phẩm - Dịch vụ - HỒNG TRÂM - 19/02/2020 14:09
TGTTO
Hành khách có thể mua vé chặng giữa Hà Nội và TP.HCM thông qua chương trình khuyến mãi của Vietnam Airlines, bán vé máy bay với mức giá rẻ chưa từng có.

Gần 15.000 ca mắc bệnh nấm phổi xâm lấn tại Việt Nam

Y tế - VIỆT ANH - 19/02/2020 14:06
TGTTO
Đại diện Bệnh viện Phổi Trung ương cho biết, Việt Nam là nước có số bệnh nhân mắc nấm xâm lấn cao nhất thế giới, ước tính khoảng 14.500 ca trên toàn quốc, nấm mãn tính hơn 55.500 ca, đứng thứ 5 trên thế giới.

Chậm thay đổi cách sản xuất, rau quả Việt khó cạnh tranh tại EU

Thị trường - Tiêu dùng - TRẦN HÙNG - 19/02/2020 13:56
TGTTO
Chỉ có 5% trong số 1 triệu hecta diện tích trồng trọt tại Việt Nam làm theo tiêu chuẩn Global GAP, dẫn đến việc rau quả Việt Nam khó cạnh tranh tại thị trường châu Âu.

Tòa quận 7 sắp xét xử vụ án tranh chấp khu dân cư Hòa Lân

Doanh nghiệp - Doanh nhân - SONG VI - 19/02/2020 13:48
TGTTO
Liên quan đến những dấu hiệu sai phạm tại vụ việc đấu giá dự án Khu dân cư (KDC) Hòa Lân, Tòa án Nhân dân quận 7 (TP.HCM) sắp xét xử vụ án dân sự sơ thẩm về việc tranh chấp "Hợp đồng mua bán tài sản bán đấu giá".

Ngưng tổ chức triển lãm du lịch ITB Trung Quốc 2020 vì Covid-19

Quốc tế - ĐÔNG BẮC - 19/02/2020 13:31
TGTTO
Triển lãm du lịch ITB Trung Quốc 2020 đã phải dừng lại và vẫn chưa công bố ngày tổ chức thay thế vì dịch bệnh Covid-19.

AFC không cho TP.HCM hoãn trận đấu

Văn hóa - Giải trí - 19/02/2020 13:24
Liên đoàn bóng đá châu Á giữ nguyên lịch thi đấu trận Hougang United và TP.HCM vào ngày 25/2 ở AFC Cup, dù đại diện của Việt Nam muốn hoãn.

Giá khoai lang tím Vĩnh Long vẫn tăng 'chóng mặt'

Thị trường - Tiêu dùng - 19/02/2020 13:24
Trong khi một số mặt hàng nông sản bị giảm giá mạnh do ảnh hưởng bởi dịch viêm phổi cấp Covid-19 thì giá khoai lang tím Nhật ở huyện Bình Tân (Vĩnh Long) bất ngờ tăng nhanh “chóng mặt”, từ mức 350.000 đồng/tạ (1 tạ = 60kg) lên mức 750.000 đồng/tạ.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO