Thứ 4, 30/09/2020, 05:37 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Phát triển bền vững: Sự quan tâm của toàn nhân loại

GS.TS VŨ VĂN HIỀN 28/11/2019 06:45

TGTTO
Trên nhiều diễn đàn và văn kiện của cộng đồng quốc tế cũng như trong các chính sách, chương trình hành động của các quốc gia, vấn đề phát triển bền vững đang nổi lên như một trong những mối quan tâm hàng đầu của toàn nhân loại.

Điều này cũng thật dễ hiểu bởi trên bình diện toàn thế giới hay tại mỗi khu vực và ở mỗi quốc gia, đã xuất hiện biết bao vấn đề bức xúc lại mang tính phổ biến. Đó là con người từng bước làm chủ thiên nhiên nhưng lại có nhiều bước hơn trong việc hủy hoại, tàn phá tự nhiên. Vậy nên dường như kinh tế ngày càng phát triển thì tình trạng khan hiếm các loại nguyên liệu, năng lượng do sự cạn kiệt các nguồn tài nguyên không tái tạo được ngày càng tăng thêm, môi trường thiên nhiên càng bị hủy hoại, cân bằng sinh thái bị phá vỡ, dẫn tới sự trả thù của thiên nhiên gây ra những thiên tai vô cùng thảm khốc.

Một cuộc tuần hành chống biến đổi khí hậu. Ảnh: AFP/TTXVN

Đó là sự tăng trưởng và phát triển kinh tế không cùng nhịp với tiến bộ và phát triển xã hội, đôi khi ngược chiều với phát triển xã hội.

Cụ thể là, có tăng trưởng kinh tế nhưng không có tiến bộ và công bằng xã hội; tăng trưởng kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, đô thị hóa, dẫn tới làm méo mó nông thôn; tăng trưởng kinh tế nhưng thu nhập của người lao động không tăng; tăng trưởng kinh tế nhưng văn hóa, đạo đức bị suy đồi; tăng trưởng kinh tế lại làm dãn cách hơn sự phân hóa giàu nghèo trong xã hội; dẫn tới sự bất ổn trong xã hội và điều này đã trở thành một trong những vấn đề nóng bỏng ở nhiều quốc gia.

Vậy nên, quá trình phát triển có sự điều tiết hài hòa giữa phát triển kinh tế với bảo đảm bình ổn xã hội và bảo vệ môi trường đang trở thành yêu cầu bức thiết đối với toàn thế giới.

Vậy phát triển bền vững được hiểu như thế nào? Quan niệm về phát triển bền vững dần được hình thành từ thực tiễn đời sống xã hội và có tính tất yếu. Để sản xuất ra của cải vật chất, con người phải giải quyết hai mối quan hệ rất cơ bản. Một là quan hệ giữa người với tự nhiên, giữa lao động và đối tượng lao động. Hai là, quan hệ giữa người với người trong xã hội và rộng ra nữa là quan hệ xã hội.

Từ hai mối quan hệ tất nhiên và hữu cơ nhưng đầy mâu thuẫn đó, nhân loại ngày càng nhận thức rõ nét: tài nguyên, môi trường vừa là nền tảng của sự phát triển kinh tế - xã hội, vừa là bộ phận cấu thành của toàn hệ thống hình thái kinh tế - xã hội. Do đó tài nguyên, môi trường luôn chịu sự tác động trực tiếp của con người, của xã hội và đến lượt nó, những hậu quả của sự tác động đó có thể trở thành những động lực cho sự phát triển hoặc kìm hãm sự phát triển.

Sức sản xuất của xã hội phát triển không ngừng và các nền kinh tế toàn cầu không ngừng tăng tốc, một mặt đã tô đẹp bức tranh toàn cầu, nhưng mặt khác lại nảy sinh nhiều hệ lụy trong mối quan hệ biện chứng và nhân quả giữa con người với môi sinh và các bất ổn trong đời sống xã hội. Đó là sự quá tải với sức chịu đựng của thiên nhiên, là sự cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường; là hiện tượng phát triển quá mức và mất cân đối về dân số trong khi điều tiết phân phối còn bất bình đẳng, nghèo đói gia tăng; tình trạng thất nghiệp, thất học, dịch bệnh đang diễn ra thường xuyên ở nhiều nơi trên trái đất.

Thực tiễn bắt đầu từ đâu, tư duy bắt đầu từ đó. Tư duy về phát triển bền vững manh nha trong cả quá trình sản xuất xã hội và bắt đầu từ việc nhìn nhận tầm quan trọng của việc bảo vệ môi trường và tiếp đó là nhận ra sự cần thiết phải giải quyết những bất ổn trong xã hội. Chính vì thế, tới những năm 1970 của thế kỉ trước, thuật ngữ “phát triển bền vững” hay “phát triển lâu bền” đã chính thức xuất hiện.

Phát triển bền vững là mối quan tâm của toàn nhân loại. Ảnh minh họa: IT

Tới những năm 1980 xuất hiện công trình mang tính khoa học và thực tiễn có sức thuyết phục “chiến lược bảo tồn thế giới” do Liên minh Bảo tồn thế giới (IUCN), Quỹ động vật hoang dã (WWF) và Chương trình Môi trường Liên Hợp quốc (UNEP) phối hợp thực hiện. Trong công trình đó, tiêu đề phụ của chiến lược là “Bảo vệ tài nguyên sinh vật để phát triển bền vững” đã bước đầu nêu được nội hàm của phát triển bền vững.

Năm 1983, Liên Hợp quốc đã thành lập Ủy ban Quốc tế đề xuất chiến lược phát triển bền vững và năm 1987, Ủy ban này đã có bản báo cáo “Tương lai của chúng ta”.

Trong bản báo cáo đó, nội dung phát triển bền vững được trình bày “Là sự phát triển hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường nhằm đáp ứng yêu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Cũng trong báo cáo này, còn nhấn mạnh và cụ thể hơn: “Phát triển bền vững là một quá trình của sự thay đổi mà trong đó là sự khai thác tài nguyên, phương hướng đầu tư, định hướng phát triển kĩ thuật và sự thay đổi về luật pháp đều làm hài hòa và gia tăng khả năng đáp ứng nhu cầu và khát vọng của nhân loại trong cả hiện tại và tương lai”.

Năm 1992, Hội nghị Thượng đỉnh về Trái đất của Liên Hợp quốc về môi trường và phát triển ở Rio de Janeiro đề ra Chương trình nghị sự toàn cầu cho thế kỉ XXI, được gọi là Chương trình nghị sự 21.

Tại chương trình nghị sự này, phát triển bền vững được xác định là: “Một sự phát triển thỏa mãn những nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm hại đến khả năng đáp ứng những nhu cầu của thế hệ tương lai”.

Hội nghị khẳng định quan điểm phát triển theo phương thức bảo đảm kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, xóa đói giảm nghèo, công bằng xã hội, sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên và bền vững về môi trường, coi con người là trọng tâm của các quan hệ về phát triển bền vững.

Có thể coi khái niệm phát triển bền vững là khái niệm đa phương diện với nhiều lĩnh vực có quan hệ với nhau bao gồm các nhân tố về môi trường sinh thái, về kinh tế và công nghệ; về văn hóa và xã hội; về đạo đức và chính trị. Từ quan niệm về phát triển bền vững, Hội nghị Thượng đỉnh Rio de Janeiro 1992 cũng đã xác định ba trụ cột phát triển bền vững.

Thứ nhất, bền vững về mặt kinh tế, hay phát triển kinh tế bền vững là phát triển nhanh và an toàn, chất lượng.

Thứ hai, bền vững về mặt xã hội là công bằng xã hội và phát triển con người. Chỉ số phát triển con người (HDI) là tiêu chí cao nhất về phát triển xã hội, bao gồm: thu nhập bình quân đầu người; trình độ dân trí, giáo dục, sức khỏe, tuổi thọ, mức hưởng thụ về văn hóa, văn minh.

Thứ ba, bền vững về sinh thái môi trường là khai thác và sử dụng hợp lí tài nguyên thiên nhiên, bảo vệ môi trường và cải thiện chất lượng môi trường sống.

Từ nội hàm quan niệm về phát triển bền vững, có thể thấy vô vàn những thành tố bảo đảm cho sự phát triển bền vững. Cho tới nay, quan niệm về phát triển bền vững trên bình diện quốc tế có sự thống nhất chung và mục tiêu để thực hiện phát triển bền vững trở thành mục tiêu thiên niên kỉ.

Ở Việt Nam, chủ đề phát triển bền vững cũng đã được chú ý nhiều trong giới nghiên cứu cũng như những nhà hoạch định chính sách. Một là, phát triển bền vững là phát triển trong mối quan hệ duy trì những giá trị môi trường sống, coi giá trị môi trường sinh thái là một trong những yếu tố cấu thành những giá trị cao nhất cần đạt tới của sự phát triển. Hai là, phát triển bền vững là sự phát triển dài hạn, cho hôm nay và cho mai sau, phát triển hôm nay không làm ảnh hưởng tới mai sau.

Trong mục 4 điều 3 bộ Luật Bảo vệ môi trường của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, phát triển bền vững được định nghĩa: “Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng được nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, bảo đảm tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường”. Đây là định nghĩa có tính tổng quát, nêu bật những yêu cầu và mục tiêu trọng yếu nhất của phát triển bền vững, phù hợp với điều kiện và tình hình ở Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Mạng MobiFone bị lỗi, hàng loạt thuê bao mất liên lạc

Thời sự - ĐỨC HIỆP - 29/09/2020 18:47
TGTTO
Vào chiều tối ngày 29/9, nhiều thuê bao MobiFone trong nước cho biết không thể liên lạc được, khiến cho thông tin bị gián đoạn.

17 người trở về từ Nga mắc Covid-19

Y tế - HUYỀN TRANG - 29/09/2020 18:20
TGTTO
18g ngày 29/9, Ban Chỉ đạo Quốc gia Phòng chống dịch Covid-19 cho biết đã ghi nhận thêm 17 ca mắc mới Covid-19 là người nhập cảnh từ Liên bang Nga được cách ly ngay. Việt Nam hiện có 1.094 bệnh nhân.

Nhà hàng của 'Thánh rắc muối' Salt Bae bị đóng cửa vì không đáp ứng tiêu chuẩn phòng Covid-19

Du lịch - Ẩm thực - HÀ DU - 29/09/2020 16:08
TGTTO
Nhà hàng của đầu bếp Nusret Gökçe, được biết đến với biệt danh Salt Bae, vừa phải đóng cửa tại thành phố Boston (bang Massachusetts, Mỹ) vì không đáp ứng các tiêu chuẩn phòng dịch Covid-19.

Hàng nghìn công nhân da giày có nguy cơ mất việc vì Covid-19

Doanh nghiệp - Doanh nhân - 29/09/2020 15:50
Công ty TNHH Giày Da Mỹ Phong Trà Vinh 100% vốn đầu tư của Đài Loan- Trung Quốc sắp cho toàn bộ 12.200 công nhân thôi việc, nếu sản phẩm tiếp tục không có đầu ra, vì ảnh hưởng dịch Covid-19.

Nhu cầu vào quỹ tín thác vàng ETF là động lực mới tăng giá vàng

Quốc tế - VÂN TRÀ - 29/09/2020 15:27
TGTTO
Thị trường vàng đã bị phân đôi bởi nhiều sức ép khác nhau, khi hiện tại nhu cầu của các nhà đầu tư đối với quỹ tín thác vàng (ETF) tăng cao.

Bình Dương: Mô hình nhà ở nào được quan tâm?

Kinh doanh - QUỲNH CHÂU - 29/09/2020 15:12
TGTTO
Cuộc sống tiện nghi, hiện đại và an toàn tại các dự án chung cư cao cấp đang là xu hướng lựa chọn nhà ở của người dân Bình Dương trong thời gian gần đây.

LVMH chỉ trích Tiffany yếu kém trong việc quản lí kinh doanh

Doanh nghiệp - Doanh nhân - ANH DŨNG - 29/09/2020 15:03
TGTTO
Tập đoàn thời trang của Pháp LVMH vừa nộp đơn phản bác lên tòa án bang Delaware nhằm nhanh chóng được rút lui khỏi thương vụ mua lại lớn nhất ngành hàng xa xỉ.

Đình chỉ 4 nữ sinh vụ bạo lực học đường

Giáo dục - 29/09/2020 14:41
Mới đây, trên mạng xã hội xuất hiện clip có 3 nữ sinh của Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Thường xuyên Thành phố Bến Tre đánh và làm rách áo một nữ sinh ngay tại lớp học gây xôn xao dư luận.

Nợ phình to, tăng trưởng thấp, Covid-19 đang ‘xé toạc’ nền kinh tế Nhật Bản

Quốc tế - THU AN - 29/09/2020 14:40
TGTTO
Đại dịch Covid-19 gây ra không ít khó khăn, giáng đòn mạnh vào các nền kinh tế trên thế giới. Tại Nhật Bản, cuộc khủng hoảng sức khỏe toàn cầu này khiến hàng triệu người mất việc làm, phá hủy toàn bộ ngành công nghiệp. Các vấn đề càng trở nên nghiêm trọng khi nước này đối mặt với gánh nặng nợ nần.

Việt Nam có xu hướng dàn trải đầu tư công

Thời sự - HƯƠNG GIANG - 29/09/2020 13:40
TGTTO
Đại diện UNDP cho rằng Việt Nam có xu hướng dàn trải đầu tư công, điều này có tác động đến năng suất, hiệu quả đầu tư. Nếu tập trung giải quyết được vấn đề này sẽ cải thiện được năng lực của doanh nghiệp.

Á hậu Tường San đẹp ma mị trong bộ ảnh đón Trung thu

Thế giới sao - 29/09/2020 13:33
Á hậu Tường San tung bộ ảnh ngập tràn sắc đỏ, mang đến cho khán giả một khía cạnh mới đầy huyền bí, mờ ảo được lấy cảm hứng từ dịp lễ Tết Trung thu.

Nhiều tập đoàn lớn của Canada đang tìm cơ hội kinh doanh tại Việt Nam

Kinh doanh - HUYỀN TRANG - 29/09/2020 11:35
TGTTO
Bà Đỗ Thu Hương, Tham tán thương mại Việt Nam tại Canada cho biết, hiện nhiều doanh nghiệp Canada đánh giá Việt Nam có nhiều lợi thế để hợp tác thương mại, đặc biệt là xây dựng các chuỗi cung ứng.

Bắt kẻ lừa đảo chiếm đoạt điện thoại của CellphoneS chuyên hẹn giao hàng tại khách sạn

Xã hội - ĐÔNG BẮC - 29/09/2020 11:35
TGTTO
Đối tượng đặt mua của cửa hàng CellphoneS chiếc điện thoại Samsung Galaxy Note 10 Lite và hẹn giao hàng tại khách sạn Park Hyatt để chiếm đoạt. Tuy nhiên đã bị công an bắt gọn.

Đại dịch Covid-19 thay đổi thói quen làm việc truyền thống như thế nào?

Quốc tế - ANH DŨNG - 29/09/2020 11:18
TGTTO
Đại dịch Covid-19 ập đến và đang diễn biến phức tạp trên toàn thế giới. Điều này khiến chúng ta phải đổi thói quen tiêu dùng, ăn uống, mua sắm và cả cách làm việc quen thuộc từ trước đến nay.

Cơ hội nào cho Việt Nam phục hồi kinh tế giữa đại dịch?

Thời sự - HƯƠNG GIANG - 29/09/2020 10:45
TGTTO
Việt Nam phải sẵn sàng hơn nữa trong tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, tận dụng các cơ hội khi bước đầu kiểm soát hiệu quả Covid-19, các doanh nghiệp đẩy mạnh chuyển đổi số...
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: 340/5 Ung Văn Khiêm, Q.Bình Thạnh, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO