Thứ 5, 21/02/2019, 11:01 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Nữ 'phù thủy' biến tơ sen thành lụa

LÊ HẬU 05/02/2019 09:19

TGTTO
Tiềm ẩn bên trong dáng người nhỏ bé của Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận (làng Phùng Xá, huyện Mỹ Đức, Hà Nội) là cả một kho báu về ý trí và sự sáng tạo không ngừng.

Không chỉ bắt tằm tự dệt mền bông, bà luôn ấp ủ giấc mơ và làm thành công sản ăăphẩm lụa từ tơ cuống lá sen. Nhiều người có tên tuổi trong làng nghề ví bà là phủ thủy của lụa Việt.

Học hỏi và sáng tạo không ngừng

Cách Hà Nội 40 km về phía Nam, làng Phùng Xá (huyện Mỹ Đức) nổi tiếng với nghề dệt truyền thống. Người làng Phùng Xá trước kia quanh năm suốt tháng gắn bó máy dệt để phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, nghề dệt đang ngày càng mai một.

Sinh ra và lớn lên tại mảnh đắt gắn liền với nghề ươm tơ, dệt lụa. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận là thế hệ thứ 3 trong gia đình nối nghiệp cha ông.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận

Trong cuộc sống hối hả du nhập những điều mới mẻ và hiện đại, bà Thuận luôn coi trọng yếu tố truyền thống và quá khứ. Năm 2010, bà Thuận quyết định thành lập Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức với diện tích nhà xưởng hơn 500 m2 nhằm đại diện cho cả một ngành nghề mang thương hiệu huyện Mỹ Đức, chứ không chỉ là một cái tên thương hiệu riêng biệt của cá nhân. Kể từ đó, với tình yêu nghề và sáng tạo không ngừng, nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã được giải thưởng sản phẩm nghìn năm Thăng Long với sản phẩm dệt thổ cẩm bằng lụa tơ tằm năm 2010.

Không bằng lòng với những gì đã đạt được, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận cho hay, trước sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, nếu không có sản phẩm độc đáo thì công ty khó mà trụ vững. Sản phẩm lụa tơ tằm truyền thống chủ yếu do con tằm nhả tơ rồi kén sợi mất nhiều thời gian và công đoạn, chi phí tốn kém…. Từ những quan sát và theo kinh nghiệm làm nghề lâu năm, năm 2015, bà Thuận đã nghiên cứu và gây ấn tượng với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt của mình để dệt nên những tấm mền bông tơ tằm vừa tiết kiệm thời gian, chi phí sản xuất ít nhưng đem lại hiệu quả cao. Sản phẩm này đã được tiêu thụ nhiều ở trong nước và nước ngoài. Sáng kiến để con tằm tự dệt đã mang đến cho bà giải nhất toàn quốc cuộc thi Nhà nông sáng tạo với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt năm 2015.

Cơ duyên lại đến với bà khi năm 2017, có người gợi ý và đề nghị bà tạo ra những sản phẩm bằng tơ sen. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận chia sẻ, cũng trong năm 2017, bà được chính quyền địa phương và các đơn vị đưa sang Campuchia để giao lưu học hỏi về kỹ thuật làm lụa tơ sen. Với trình độ và máy móc của Campuchia trong sản xuất lụa tơ sen, bà Thuận tin tưởng mình hoàn toàn có thể phát triển ngành này ở Mỹ Đức. Nhất là khi với số lượng nhân công cũng như diện tích đầm sen của huyện Mỹ Đức, ngành dệt từ tơ sen có nhiều lợi thế để phát triển.

Giấc mơ làm lụa từ tơ sen khiến bà Thuận gặp không ít khó khăn.

Lụa tơ sen vốn là một loại lụa quý giá có nguồn gốc từ Myanmar. Những sợi tơ sen mỏng manh dưới bàn tay khéo léo của người nghệ nhân thời bấy giờ đặc cách chỉ dành cho những người quyền quý, cao sang. Sen lại là một loại cây phổ biến ở Việt Nam. Ấp ủ giấc mơ làm thành công sản phẩm lụa từ cuống lá sen, bà Thuận cho hay: “Tôi đã sáng tạo cho con tằm tự dệt tơ thì cũng có thể sáng tạo ra sợi từ cuống lá sen. Ngoài tơ tằm, ít ai để ý tới tơ sen rất mảnh, bông, nhẹ và có mùi thơm tự nhiên”.

Tuy nhiên, những ngày đầu ấp ủ giấc mơ làm lụa từ tơ sen khiến bà gặp không ít khó khăn, vất vả. Bà Thuận cho hay, trong quá trình nghiên cứu, bản thân đã thất bại nhiều lần hoặc tạo ra những sản phẩm chất lượng chưa cao. Thậm chí, khi mới bắt tay vào nghiên cứu sợi tơ sen, nhiều người còn cho rằng làm lụa từ tơ sen là một điều không thể. Để có thể tập trung cho công việc, bà đã phải đóng cửa trong nhà một mình nghiên cứu hàng tháng trời. Tất cả các công đoạn tạo ra sợi tơ sen đều thật chỉn chu và rất cầu kỳ. Cuống sen sau khi được ngắt trực tiếp từ đầm phải rửa qua 2 lớp nước làm sạch bùn và gai. Cuống sạch thì tơ mới sạch và đẹp. Cuống nào cũng làm được tơ sen, riêng cuống non cho lượng tơ dẻo mà đẹp.

Theo nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, phải cần tới 4.800 cuống sen mới cho một chiếc khăn quàng cổ chiều dài 1,7 mét, chiều ngang 25 cm. Để lấy được tơ sen, đòi hỏi sự khéo léo của bàn tay người thợ. Bà Thuận cho biết: "Tôi dùng dao khứa xung quanh cuống sen, rồi dùng tay vặn và kéo tơ, đồng thời ve lại cho sợi tơ sen tròn lại. Nếu cắt quá sâu sẽ làm đứt luôn phần sợi tơ bên trong. Đó là lý do những sợi tơ trông có vẻ mềm mại, dịu dàng nhưng lại cực kỳ kiêu sa đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế từ bàn tay người nghệ nhân. Tính ra một người thợ chăm lắm thì 1 ngày cũng chỉ làm được 200-250 cuống".

Một người thợ nhiều nhất chỉ có thể làm được 200 - 250 cuống sen trong một ngày.

Một người thợ nhiều nhất chỉ có thể làm được 200 - 250 cuống sen trong một ngày.

Với những kỹ thuật và kinh nghiệm vốn có trong sản xuất sợi tơ tằm, nữ nghệ nhân áp dụng vào sợi tơ sen để tạo ra sự khác biệt. Từ đó, bà đã thay đổi và sáng tạo kỹ thuật để phù hợp với sợi tơ sen. Mất 1 tháng rưỡi để làm chiếc khăn quàng cổ từ tơ sen, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã cho ra lò những chiến khăn quàng cổ đầu tiên làm từ thứ nguyên liệu độc đáp này – sợi tơ cuống sen – bộ phận nhiều người nghĩ là vô dụng nhất trong toàn bộ cây sen.

Mong muốn truyền nghề cho thế hệ sau

Tự nhận mình là người nghiêm khắc, nghệ nhân 65 năm trong nghề cho hay: "Tôi không chấp nhận bất cứ sự hời hợt nào trong sản phẩm. Đã không làm thì thôi, một khi đã động tay vào sợi tơ sen, mọi quy trình phải theo khuôn phép cẩn thận. Tơ sen mỏng manh, nên bàn tay người thợ nếu không mềm mại sẽ chẳng thể nào làm ra được những sản phẩm đẹp và tinh tế".

Không chỉ mềm, mịn, mát, nhẹ như lụa tơ tằm, lụa sen còn có ưu điểm là xốp, thấm nước. Lụa thường có màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy vì các nghệ nhân rất hạn chế nhuộm (kể cả bằng màu tự nhiên). Thân thiện với môi trường, có mùi hương dịu nhẹ đặc trưng của sen, được làm hoàn toàn bằng phương pháp thủ công tốn thời gian, công sức… nên lụa sen có giá rất đắt. Một chiếc khăn chiều dài 1,7m, ngang 20cm giá bán không dưới 5 triệu đồng. Hiện trên thế giới, mới chỉ có Myanma, Campuchia và Việt Nam sản xuất được dòng lụa cao cấp này.

Lụa tơ sen có màu màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy

Lụa tơ sen có màu màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy

Mất nhiều công sức và tâm huyết để tạo ra được dòng sản phẩm lụa mới, bà Thuận cho hay, bản thân luôn mong muốn có thể truyền dạy cho thế hệ trẻ để tiếp tục bảo tồn và phát huy làng nghề truyền thống của quê hương. “Tôi sẵn sàng chỉ dạy mọi công đoạn từ cách lấy sợi tơ sen đên cách dệt khăn. Dù người đó có gắn bó lâu dài hay chỉ nửa vời, ai tôi cũng chỉ bảo tận tình và hết sức tỉ mỉ”.

Muốn giữ được nghề trước hết phải có tâm và có đạo đức, sản phẩm phải đảm bảo chất lượng. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận mong muốn Thành phố Hà Nội quan tâm, tạo điều kiện có định hướng cụ thể để cho việc phát triển lụa tơ sen phát triển. Điều này sẽ tạo việc làm cho rất nhiều lao động trong lúc nông nhàn, tận dụng được cuống sen sau khi đã thu hoạch hoa. Từ lụa sen, có thể sản xuất các mặt hàng lưu niệm, làm quà tặng cho các đoàn khách quốc tế khi đến Việt Nam. Đây là món quả rất ý nghĩa vì nó thuần Việt.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận cho biết, sẽ nỗ lực hết mình để việc sản xuất sợi sen từ cuống sẽ mở ra triển vọng nâng cao giá trị kinh tế của ngành nghề trồng sen. “Hiện tôi đang tiến hành đào tạo những kỹ thuật sản xuất tơ sen cho hàng chục người trong và ngoài địa phương. Tôi mong muốn, chính quyền địa phương sẽ có những biện pháp tích cực giúp quảng bá hình ảnh, tìm đầu ra cho sản phẩm và phát triển ngành sợi tơ sen, mang lại thương hiệu cho huyện Mỹ Đức”, bà Thuận nói.

Nói về Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam gọi bà là “phù thủy của lụa Phùng Xá” – là linh hồn của các làng nghề Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

'Chiến hạm' LG G8 ThinQ có thể mang lại doanh thu khủng cho LG

Công nghệ - RẠNG ĐÔNG - 21/02/2019 10:59
TGTTO
LG đang chật vật để duy trì hoạt động lĩnh vực kinh doanh điện thoại thông minh trong thời gian gần đây và doanh thu liên tục suy giảm. Tuy nhiên, hãng công nghệ này hy vọng mọi thứ sẽ tốt hơn vào năm 2019, khi công ty đặt cược lớn vào các sản phẩm 5G và các điện thoại thông minh cao cấp.

Sự tử tế khiến chúng ta hạnh phúc và khỏe mạnh

Sức khỏe - GIO LINH - 21/02/2019 10:58
TGTTO
Mọi người thường đánh giá cao hành động của lòng tốt nhưng không giải thích được lý do vì sao.

Chìa khóa trí tuệ nhân tạo: Bài toán trình độ nhân lực châu Á

Quốc tế - QUANG THỤY - 21/02/2019 10:58
TGTTO
Ngày 21/2, tờ CNBC đưa tin, theo báo cáo tổng hợp từ tập đoàn Dữ liệu đa quốc gia (IDC) và công ty Microsoft Asia, trong vài năm tiếp theo, trí tuệ nhân tạo sẽ là chìa khóa, nhân tố quyết định đối với công cuộc đổi mới và phát triển bền vững ở khu vực châu Á.

Chăm sóc cha mẹ 'kiểu Mỹ'

Gia đình - DIÊN PHÚC - 21/02/2019 10:57
TGTTO
Đối với một số nhà đầu tư công nghệ ở Mỹ, người cao tuổi chính là một thị trường lớn để họ kiếm tiền từ việc bán các thiết bị theo dõi sức khỏe.

Nokia 6 được nhận bản cập nhật Android 9 Pie

Công nghệ - Gizchina - 21/02/2019 10:54
TGTTO
Sau hai năm có mặt trên thị trường, mới đây, smartphone tầm trung Nokia 6 đã được nhận bản cập nhật Android 9 Pie, giám đốc sản phẩm của HMD Global, ông Juho Sarvikas nói.

Zara cạnh tranh siêu hạng bằng chiến lược chi phí thấp kết hợp khác biệt hóa sản phẩm

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HƯƠNG SEN - 21/02/2019 10:43
TGTTO
Zara là 1 trong 7 chuỗi sản phẩm được sở hữu bởi công ty may lớn nhất châu Âu, Inditex SA của Tây Ban Nha. Cửa hàng đầu tiên của Zara mở cửa năm 1975. Nhãn hàng này đã vươn ra thị trường thế giới năm 1990.

Việt Nam ngừng cấp thị thực điện tử cho khách Nga, Pháp, Nhật

Du lịch - Ẩm thực - PHONG VINH - 21/02/2019 10:00
TGTTO
Các nước trong danh sách thí điểm cấp visa điện tử từ tháng 2/2019 hầu hết là những thị trường du lịch mới nổi ở khu vực châu Âu.

Quảng Ngãi tính chuyển Trường ĐH Phạm Văn Đồng thành tư thục

Giáo dục - CAO THÁI - 21/02/2019 10:00
TGTTO
Sau 12 năm thành lập, Trường ĐH Phạm Văn Đồng có thể sẽ được chuyển thành cơ sở tư thục.

Giá cà phê tăng nhẹ

Nông nghiệp - HỒNG TRÂM - 21/02/2019 09:59
TGTTO
Phiên giao dịch ngày 21/2, giá cà phê tại một số địa phương tăng nhê. Trong khi đó, giá hồ tiêu vẫn ở mức thấp.

VTV xác nhận sắp có phần 2 'Quỳnh Búp Bê'

Văn hóa - Giải trí - MAI LINH - 21/02/2019 09:58
TGTTO
Câu hỏi rất nhiều người hâm mộ đặt ra hiện tại là: Khi nào khởi quay phần 2 'Quỳnh búp bê'?

Vụ nữ tổ trưởng tiếp thị bia đâm chết đồng nghiệp: Do mâu thuẫn khi uống bia

Xã hội - DANH THI - 21/02/2019 09:57
TGTTO
Xảy ra mâu thuẫn khi uống bia tại quán karaoke, nữ tổ trưởng tiếp thị bia đã đâm nam nhân viên đồng nghiệp của mình rồi gọi người đưa đi cấp cứu.

Thực hư thương lái Trung Quốc thâu tóm cơ sở thu mua thanh long

Nông nghiệp - TRẦN ĐÁNG - 21/02/2019 09:34
Sau “thủ phủ” thanh long ruột trắng (Ninh Thuận, Bình Thuận), giờ đến lượt “thủ phủ” thanh long ruột đỏ (Long An) bị thương lái Trung Quốc thâu tóm hàng loạt cơ sở để tổ chức thu mua.

Chiến tranh thương mại: Sau Trung Quốc lẽ nào lại đến EU?

Tài chính - Chứng khoán - ĐỒNG AN - 21/02/2019 09:33
TGTTO
Thị trường chứng khoán Mỹ tiếp tục đóng cửa tương đối cao trong phiên giao dịch hôm qua, với chỉ số Nasdaq đánh dấu phiên tăng thứ 8 liên tiếp, tuy nhiên đà tăng ngày càng chậm lại và có dấu hiệu suy yếu, giữa những lo lắng về chính sách thương mại.

Phạm Quỳnh Anh cùng Hamlet Trương trải nghiệm làm miến, tương đậu ở làng cổ Cự Đà

Du lịch - Ẩm thực - MAI TRANG - 21/02/2019 09:19
TGTTO
Sau ngày dài hòa mình vào nhịp sống sôi động, khám phá sự tấp nập, nhộn nhịp của Thủ đô trong chuỗi hành trình 'Việt Nam tươi đẹp', Phạm Quỳnh Anh cùng Hamlet Trương dành ngày còn lại “đưa nhau đi trốn” tại làng nghề, làng cổ Cự Đà - Hà Nội.

Nhà đầu tư rút vốn, 'đế chế' Điện Quang nhà cựu Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa suy giảm

Doanh nghiệp - Doanh nhân - NGUYÊN PHƯƠNG - 21/02/2019 09:19
Trong bối cảnh lợi nhuận của Công ty CP Bóng đèn Điện Quang - doanh nghiệp gắn liền với tên tuổi gia đình cựu Thứ trưởng Hồ Thị Kim Thoa giảm tới 12%, Amersham Industries Limited - một quỹ ngoại thuộc quản lý của Dragon Capital đã quyết định bán 855.500 cổ phiếu DQC tại công ty, giảm tỷ lệ sở hữu cổ phần từ 12,012% xuống 9,275%.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO