Thứ 5, 18/04/2019, 21:55 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Nữ 'phù thủy' biến tơ sen thành lụa

LÊ HẬU 05/02/2019 09:19

TGTTO
Tiềm ẩn bên trong dáng người nhỏ bé của Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận (làng Phùng Xá, huyện Mỹ Đức, Hà Nội) là cả một kho báu về ý trí và sự sáng tạo không ngừng.

Không chỉ bắt tằm tự dệt mền bông, bà luôn ấp ủ giấc mơ và làm thành công sản ăăphẩm lụa từ tơ cuống lá sen. Nhiều người có tên tuổi trong làng nghề ví bà là phủ thủy của lụa Việt.

Học hỏi và sáng tạo không ngừng

Cách Hà Nội 40 km về phía Nam, làng Phùng Xá (huyện Mỹ Đức) nổi tiếng với nghề dệt truyền thống. Người làng Phùng Xá trước kia quanh năm suốt tháng gắn bó máy dệt để phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, nghề dệt đang ngày càng mai một.

Sinh ra và lớn lên tại mảnh đắt gắn liền với nghề ươm tơ, dệt lụa. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận là thế hệ thứ 3 trong gia đình nối nghiệp cha ông.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận

Trong cuộc sống hối hả du nhập những điều mới mẻ và hiện đại, bà Thuận luôn coi trọng yếu tố truyền thống và quá khứ. Năm 2010, bà Thuận quyết định thành lập Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức với diện tích nhà xưởng hơn 500 m2 nhằm đại diện cho cả một ngành nghề mang thương hiệu huyện Mỹ Đức, chứ không chỉ là một cái tên thương hiệu riêng biệt của cá nhân. Kể từ đó, với tình yêu nghề và sáng tạo không ngừng, nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã được giải thưởng sản phẩm nghìn năm Thăng Long với sản phẩm dệt thổ cẩm bằng lụa tơ tằm năm 2010.

Không bằng lòng với những gì đã đạt được, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận cho hay, trước sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, nếu không có sản phẩm độc đáo thì công ty khó mà trụ vững. Sản phẩm lụa tơ tằm truyền thống chủ yếu do con tằm nhả tơ rồi kén sợi mất nhiều thời gian và công đoạn, chi phí tốn kém…. Từ những quan sát và theo kinh nghiệm làm nghề lâu năm, năm 2015, bà Thuận đã nghiên cứu và gây ấn tượng với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt của mình để dệt nên những tấm mền bông tơ tằm vừa tiết kiệm thời gian, chi phí sản xuất ít nhưng đem lại hiệu quả cao. Sản phẩm này đã được tiêu thụ nhiều ở trong nước và nước ngoài. Sáng kiến để con tằm tự dệt đã mang đến cho bà giải nhất toàn quốc cuộc thi Nhà nông sáng tạo với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt năm 2015.

Cơ duyên lại đến với bà khi năm 2017, có người gợi ý và đề nghị bà tạo ra những sản phẩm bằng tơ sen. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận chia sẻ, cũng trong năm 2017, bà được chính quyền địa phương và các đơn vị đưa sang Campuchia để giao lưu học hỏi về kỹ thuật làm lụa tơ sen. Với trình độ và máy móc của Campuchia trong sản xuất lụa tơ sen, bà Thuận tin tưởng mình hoàn toàn có thể phát triển ngành này ở Mỹ Đức. Nhất là khi với số lượng nhân công cũng như diện tích đầm sen của huyện Mỹ Đức, ngành dệt từ tơ sen có nhiều lợi thế để phát triển.

Giấc mơ làm lụa từ tơ sen khiến bà Thuận gặp không ít khó khăn.

Lụa tơ sen vốn là một loại lụa quý giá có nguồn gốc từ Myanmar. Những sợi tơ sen mỏng manh dưới bàn tay khéo léo của người nghệ nhân thời bấy giờ đặc cách chỉ dành cho những người quyền quý, cao sang. Sen lại là một loại cây phổ biến ở Việt Nam. Ấp ủ giấc mơ làm thành công sản phẩm lụa từ cuống lá sen, bà Thuận cho hay: “Tôi đã sáng tạo cho con tằm tự dệt tơ thì cũng có thể sáng tạo ra sợi từ cuống lá sen. Ngoài tơ tằm, ít ai để ý tới tơ sen rất mảnh, bông, nhẹ và có mùi thơm tự nhiên”.

Tuy nhiên, những ngày đầu ấp ủ giấc mơ làm lụa từ tơ sen khiến bà gặp không ít khó khăn, vất vả. Bà Thuận cho hay, trong quá trình nghiên cứu, bản thân đã thất bại nhiều lần hoặc tạo ra những sản phẩm chất lượng chưa cao. Thậm chí, khi mới bắt tay vào nghiên cứu sợi tơ sen, nhiều người còn cho rằng làm lụa từ tơ sen là một điều không thể. Để có thể tập trung cho công việc, bà đã phải đóng cửa trong nhà một mình nghiên cứu hàng tháng trời. Tất cả các công đoạn tạo ra sợi tơ sen đều thật chỉn chu và rất cầu kỳ. Cuống sen sau khi được ngắt trực tiếp từ đầm phải rửa qua 2 lớp nước làm sạch bùn và gai. Cuống sạch thì tơ mới sạch và đẹp. Cuống nào cũng làm được tơ sen, riêng cuống non cho lượng tơ dẻo mà đẹp.

Theo nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, phải cần tới 4.800 cuống sen mới cho một chiếc khăn quàng cổ chiều dài 1,7 mét, chiều ngang 25 cm. Để lấy được tơ sen, đòi hỏi sự khéo léo của bàn tay người thợ. Bà Thuận cho biết: "Tôi dùng dao khứa xung quanh cuống sen, rồi dùng tay vặn và kéo tơ, đồng thời ve lại cho sợi tơ sen tròn lại. Nếu cắt quá sâu sẽ làm đứt luôn phần sợi tơ bên trong. Đó là lý do những sợi tơ trông có vẻ mềm mại, dịu dàng nhưng lại cực kỳ kiêu sa đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế từ bàn tay người nghệ nhân. Tính ra một người thợ chăm lắm thì 1 ngày cũng chỉ làm được 200-250 cuống".

Một người thợ nhiều nhất chỉ có thể làm được 200 - 250 cuống sen trong một ngày.

Một người thợ nhiều nhất chỉ có thể làm được 200 - 250 cuống sen trong một ngày.

Với những kỹ thuật và kinh nghiệm vốn có trong sản xuất sợi tơ tằm, nữ nghệ nhân áp dụng vào sợi tơ sen để tạo ra sự khác biệt. Từ đó, bà đã thay đổi và sáng tạo kỹ thuật để phù hợp với sợi tơ sen. Mất 1 tháng rưỡi để làm chiếc khăn quàng cổ từ tơ sen, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã cho ra lò những chiến khăn quàng cổ đầu tiên làm từ thứ nguyên liệu độc đáp này – sợi tơ cuống sen – bộ phận nhiều người nghĩ là vô dụng nhất trong toàn bộ cây sen.

Mong muốn truyền nghề cho thế hệ sau

Tự nhận mình là người nghiêm khắc, nghệ nhân 65 năm trong nghề cho hay: "Tôi không chấp nhận bất cứ sự hời hợt nào trong sản phẩm. Đã không làm thì thôi, một khi đã động tay vào sợi tơ sen, mọi quy trình phải theo khuôn phép cẩn thận. Tơ sen mỏng manh, nên bàn tay người thợ nếu không mềm mại sẽ chẳng thể nào làm ra được những sản phẩm đẹp và tinh tế".

Không chỉ mềm, mịn, mát, nhẹ như lụa tơ tằm, lụa sen còn có ưu điểm là xốp, thấm nước. Lụa thường có màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy vì các nghệ nhân rất hạn chế nhuộm (kể cả bằng màu tự nhiên). Thân thiện với môi trường, có mùi hương dịu nhẹ đặc trưng của sen, được làm hoàn toàn bằng phương pháp thủ công tốn thời gian, công sức… nên lụa sen có giá rất đắt. Một chiếc khăn chiều dài 1,7m, ngang 20cm giá bán không dưới 5 triệu đồng. Hiện trên thế giới, mới chỉ có Myanma, Campuchia và Việt Nam sản xuất được dòng lụa cao cấp này.

Lụa tơ sen có màu màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy

Lụa tơ sen có màu màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy

Mất nhiều công sức và tâm huyết để tạo ra được dòng sản phẩm lụa mới, bà Thuận cho hay, bản thân luôn mong muốn có thể truyền dạy cho thế hệ trẻ để tiếp tục bảo tồn và phát huy làng nghề truyền thống của quê hương. “Tôi sẵn sàng chỉ dạy mọi công đoạn từ cách lấy sợi tơ sen đên cách dệt khăn. Dù người đó có gắn bó lâu dài hay chỉ nửa vời, ai tôi cũng chỉ bảo tận tình và hết sức tỉ mỉ”.

Muốn giữ được nghề trước hết phải có tâm và có đạo đức, sản phẩm phải đảm bảo chất lượng. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận mong muốn Thành phố Hà Nội quan tâm, tạo điều kiện có định hướng cụ thể để cho việc phát triển lụa tơ sen phát triển. Điều này sẽ tạo việc làm cho rất nhiều lao động trong lúc nông nhàn, tận dụng được cuống sen sau khi đã thu hoạch hoa. Từ lụa sen, có thể sản xuất các mặt hàng lưu niệm, làm quà tặng cho các đoàn khách quốc tế khi đến Việt Nam. Đây là món quả rất ý nghĩa vì nó thuần Việt.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận cho biết, sẽ nỗ lực hết mình để việc sản xuất sợi sen từ cuống sẽ mở ra triển vọng nâng cao giá trị kinh tế của ngành nghề trồng sen. “Hiện tôi đang tiến hành đào tạo những kỹ thuật sản xuất tơ sen cho hàng chục người trong và ngoài địa phương. Tôi mong muốn, chính quyền địa phương sẽ có những biện pháp tích cực giúp quảng bá hình ảnh, tìm đầu ra cho sản phẩm và phát triển ngành sợi tơ sen, mang lại thương hiệu cho huyện Mỹ Đức”, bà Thuận nói.

Nói về Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam gọi bà là “phù thủy của lụa Phùng Xá” – là linh hồn của các làng nghề Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Giá cổ phiếu Samsung giảm mạnh do lo ngại lỗi Samsung Fold

Công nghệ - DUY VŨ - 18/04/2019 17:36
TGTTO
Cổ phiếu của Samsung Electronics giảm giá tới 3% trong phiên giao dịch ngày hôm nay (thứ năm 18/4) sau thông tin chiếc điện thoại uốn cong Samsung Fold gặp lỗi trước ngày mở bán.

Khởi tố, ra lệnh bắt tạm giam kẻ tra tấn thai phụ khiến thai nhi tử vong

Xã hội - CHÍ TÂM - CÔNG QUÝ - 18/04/2019 16:47
TGTTO
VKSND huyện Bình Chánh, TP.HCM đã phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam đối với kẻ tra tấn thai phụ khiến sinh non, thai nhi tử vong vừa qua gây xôn xao dư luận.

Tìm thợ rửa máy lạnh tử tế, sao mà khó!

Bạn đọc - MINH THƯ - 18/04/2019 16:46
TGTTO
Tính từ tháng 3 trở lại đây, mỗi tháng thị trường Việt Nam sắm mới 250.000 bộ máy lạnh. Đây không phải là con số lớn so hàng chục triệu bộ máy lạnh “chưa chịu hư”. Nỗi bực mình của những ai đang xài máy lạnh cũ (lấy tiêu chí “hết hạn bảo hành” để phân định) là những chuyện tưởng chừng vặt vãnh: rửa, bơm gas, kiểm tra ống đồng…

Đừng thúc hộ kinh doanh 'chín ép'

Kinh doanh - LÊ HẬU - 18/04/2019 16:45
TGTTO
Trước thực tế có thể không đạt được mục tiêu có 1 triệu doanh nghiệp vào năm 2020, việc đưa hộ kinh doanh lên doanh nghiệp là một giải pháp mà các cơ quan đang hướng đến. Thế nhưng, vì thế mà buộc hộ kinh doanh lên làm doanh nghiệp là không thỏa đáng.

Google số hóa 3D Lăng Tự Đức

Công nghệ - Nguyễn Tuấn - 18/04/2019 16:43
TGTTO
Phiên bản số hóa 3D Lăng Tự Đức sẽ là di sản Việt Nam đầu tiên có mặt trong dự án Di sản Mở (Open Heritage) do Google phối hợp cùng CyArk thực hiện.

JBL chính thức ra mắt Tại Việt Nam

Công nghệ - QUỲNH CHÂU - 18/04/2019 15:49
TGTTO
Thương hiệu JBL chính thức ra mắt tại Việt Nam với mong muốn mang các thiết bị âm thanh đáp ứng tiêu chuẩn chất lượng cao đến gần hơn với người dùng.

Máy lạnh di động

Thị trường - Tiêu dùng - HOÀNG TRIỀU - 18/04/2019 15:37
TGTTO
Đáp ứng yêu cầu thay đổi thiết kế để phù hợp với căn hộ gia đình thay cho chiếc máy lạnh treo trên tường, vài năm gần đây, tại thị trường Việt Nam, máy lạnh di động xuất hiện ngày càng nhiều.

Chiến tranh thương mại Mỹ - Trung chờ hồi kết

Quốc tế - VĨNH THỤY - 18/04/2019 15:36
TGTTO
Vòng đàm phán thương mại mới nhất tại Washington đầu tháng 4 vẫn chưa thể kết thúc cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung Quốc vốn làm rúng động các thị trường chứng khoán và phủ bóng đen lên viễn cảnh kinh tế thế giới.

Chuỗi liên kết: Hiệu quả kép cho ngành chăn nuôi

Nông nghiệp - LÊ HẬU - 18/04/2019 15:29
TGTTO
Hiệu quả của mô hình chăn nuôi từ trang trại đến bàn ăn (feed – farm – food) đã và đang được khẳng định. Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình này lại không hề dễ.

6 cuộc phiêu lưu ngoài trời thú vị ở Manitoba, Canada

Du lịch - Ẩm thực - HUỲNH DŨNG - 18/04/2019 15:26
TGTTO
Manitoba nằm ở trung tâm Canada, phía bắc giáp vịnh Hudson, phía nam giáp Hoa Kỳ. Thiên nhiên ưu đãi cho vùng đất này cảnh quan đa dạng, đặc thù, tha hồ cho du khách đến trải nghiệm.

Bắt hai thanh niên vận chuyển trái phép 10.000 gói thuốc lá lậu

Thời sự - HỒNG TRÂM - CHƠN THÀNH - 18/04/2019 15:22
TGTTO
Gần 10.000 gói thuốc lá điếu hiệu Hero và Jet nhập lậu Campuchia về Việt Nam đã bị lực lượng chức năng tịch thu.

Nghệ sĩ Ưu Đàm mang tác phẩm thành công Quốc tế về Việt Nam

Xem - Nghe - Đọc - NGUYỄN HUY - 18/04/2019 15:17
TGTTO
Ưu Đàm là một trong những nghệ sĩ đương đại gốc Việt tạo lập tên tuổi tại Hoa Kỳ. Anh bắt đầu dự án Rồng rắn lên mây ( Serpents Tails) từ năm 2015. Thông điệp của dự án này chạm đến nỗi bận tâm chung của nhân loại, chính là vấn nạn ô nhiễm môi trường.

Sai phạm của công ty Út 'trọc’ tại dự án ACV đầu tư: Bộ Giao thông Vận tải làm ngơ?

Thời sự - HIẾU ANH - 18/04/2019 15:12
Hàng loạt sai phạm của công ty Thái Sơn được biết đến của Đinh Ngọc Hệ (tức Út “trọc”) tại các dự án do ACV làm chủ đầu tư đã được Thanh tra Chính phủ chỉ ra. Đáng chú ý, những sai phạm này có lỗi của Bộ GTVT khi không rà soát, tổng hợp cân đối kế hoạch bố trí vốn thanh toán cho các dự án, đảm bảo bố trí vốn đúng kế hoạch và hiệu quả, tránh gây thiệt hại cho nhà nước và doanh nghiệp dự án.

Quý I/2019, Công ty CPDV Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất đạt doanh thu hơn 700 tỷ

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 18/04/2019 15:09
TGTTO
Trong 3 tháng đầu năm, Công ty Cổ phần Dịch vụ Hàng không Sân bay Tân Sơn Nhất (mã UPCoM: SAS) mang về doanh thu hơn 730 tỷ đồng, tăng 5% so cùng kỳ.

Vì sao ăn sữa chua giúp ngăn ngừa trào ngược axit?

Phòng mạch - Tư vấn - RẠNG ĐÔNG - 18/04/2019 15:06
TGTTO
Sữa chua chứa men vi sinh, vi khuẩn có lợi, hỗ trợ hệ thống miễn dịch và tiêu hóa. Những vi khuẩn tốt này được thêm vào quần thể vi khuẩn tốt và xấu trong ruột.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO