Thứ 4, 17/07/2019, 11:50 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Nữ 'phù thủy' biến tơ sen thành lụa

LÊ HẬU 05/02/2019 09:19

TGTTO
Tiềm ẩn bên trong dáng người nhỏ bé của Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận (làng Phùng Xá, huyện Mỹ Đức, Hà Nội) là cả một kho báu về ý trí và sự sáng tạo không ngừng.

Không chỉ bắt tằm tự dệt mền bông, bà luôn ấp ủ giấc mơ và làm thành công sản ăăphẩm lụa từ tơ cuống lá sen. Nhiều người có tên tuổi trong làng nghề ví bà là phủ thủy của lụa Việt.

Học hỏi và sáng tạo không ngừng

Cách Hà Nội 40 km về phía Nam, làng Phùng Xá (huyện Mỹ Đức) nổi tiếng với nghề dệt truyền thống. Người làng Phùng Xá trước kia quanh năm suốt tháng gắn bó máy dệt để phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Tuy nhiên, nghề dệt đang ngày càng mai một.

Sinh ra và lớn lên tại mảnh đắt gắn liền với nghề ươm tơ, dệt lụa. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận là thế hệ thứ 3 trong gia đình nối nghiệp cha ông.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận

Trong cuộc sống hối hả du nhập những điều mới mẻ và hiện đại, bà Thuận luôn coi trọng yếu tố truyền thống và quá khứ. Năm 2010, bà Thuận quyết định thành lập Công ty TNHH Dâu tằm tơ Mỹ Đức với diện tích nhà xưởng hơn 500 m2 nhằm đại diện cho cả một ngành nghề mang thương hiệu huyện Mỹ Đức, chứ không chỉ là một cái tên thương hiệu riêng biệt của cá nhân. Kể từ đó, với tình yêu nghề và sáng tạo không ngừng, nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã được giải thưởng sản phẩm nghìn năm Thăng Long với sản phẩm dệt thổ cẩm bằng lụa tơ tằm năm 2010.

Không bằng lòng với những gì đã đạt được, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận cho hay, trước sự cạnh tranh khốc liệt của thị trường, nếu không có sản phẩm độc đáo thì công ty khó mà trụ vững. Sản phẩm lụa tơ tằm truyền thống chủ yếu do con tằm nhả tơ rồi kén sợi mất nhiều thời gian và công đoạn, chi phí tốn kém…. Từ những quan sát và theo kinh nghiệm làm nghề lâu năm, năm 2015, bà Thuận đã nghiên cứu và gây ấn tượng với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt của mình để dệt nên những tấm mền bông tơ tằm vừa tiết kiệm thời gian, chi phí sản xuất ít nhưng đem lại hiệu quả cao. Sản phẩm này đã được tiêu thụ nhiều ở trong nước và nước ngoài. Sáng kiến để con tằm tự dệt đã mang đến cho bà giải nhất toàn quốc cuộc thi Nhà nông sáng tạo với sản phẩm mền bông do con tằm tự dệt năm 2015.

Cơ duyên lại đến với bà khi năm 2017, có người gợi ý và đề nghị bà tạo ra những sản phẩm bằng tơ sen. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận chia sẻ, cũng trong năm 2017, bà được chính quyền địa phương và các đơn vị đưa sang Campuchia để giao lưu học hỏi về kỹ thuật làm lụa tơ sen. Với trình độ và máy móc của Campuchia trong sản xuất lụa tơ sen, bà Thuận tin tưởng mình hoàn toàn có thể phát triển ngành này ở Mỹ Đức. Nhất là khi với số lượng nhân công cũng như diện tích đầm sen của huyện Mỹ Đức, ngành dệt từ tơ sen có nhiều lợi thế để phát triển.

Giấc mơ làm lụa từ tơ sen khiến bà Thuận gặp không ít khó khăn.

Lụa tơ sen vốn là một loại lụa quý giá có nguồn gốc từ Myanmar. Những sợi tơ sen mỏng manh dưới bàn tay khéo léo của người nghệ nhân thời bấy giờ đặc cách chỉ dành cho những người quyền quý, cao sang. Sen lại là một loại cây phổ biến ở Việt Nam. Ấp ủ giấc mơ làm thành công sản phẩm lụa từ cuống lá sen, bà Thuận cho hay: “Tôi đã sáng tạo cho con tằm tự dệt tơ thì cũng có thể sáng tạo ra sợi từ cuống lá sen. Ngoài tơ tằm, ít ai để ý tới tơ sen rất mảnh, bông, nhẹ và có mùi thơm tự nhiên”.

Tuy nhiên, những ngày đầu ấp ủ giấc mơ làm lụa từ tơ sen khiến bà gặp không ít khó khăn, vất vả. Bà Thuận cho hay, trong quá trình nghiên cứu, bản thân đã thất bại nhiều lần hoặc tạo ra những sản phẩm chất lượng chưa cao. Thậm chí, khi mới bắt tay vào nghiên cứu sợi tơ sen, nhiều người còn cho rằng làm lụa từ tơ sen là một điều không thể. Để có thể tập trung cho công việc, bà đã phải đóng cửa trong nhà một mình nghiên cứu hàng tháng trời. Tất cả các công đoạn tạo ra sợi tơ sen đều thật chỉn chu và rất cầu kỳ. Cuống sen sau khi được ngắt trực tiếp từ đầm phải rửa qua 2 lớp nước làm sạch bùn và gai. Cuống sạch thì tơ mới sạch và đẹp. Cuống nào cũng làm được tơ sen, riêng cuống non cho lượng tơ dẻo mà đẹp.

Theo nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, phải cần tới 4.800 cuống sen mới cho một chiếc khăn quàng cổ chiều dài 1,7 mét, chiều ngang 25 cm. Để lấy được tơ sen, đòi hỏi sự khéo léo của bàn tay người thợ. Bà Thuận cho biết: "Tôi dùng dao khứa xung quanh cuống sen, rồi dùng tay vặn và kéo tơ, đồng thời ve lại cho sợi tơ sen tròn lại. Nếu cắt quá sâu sẽ làm đứt luôn phần sợi tơ bên trong. Đó là lý do những sợi tơ trông có vẻ mềm mại, dịu dàng nhưng lại cực kỳ kiêu sa đòi hỏi sự khéo léo, tinh tế từ bàn tay người nghệ nhân. Tính ra một người thợ chăm lắm thì 1 ngày cũng chỉ làm được 200-250 cuống".

Một người thợ nhiều nhất chỉ có thể làm được 200 - 250 cuống sen trong một ngày.

Một người thợ nhiều nhất chỉ có thể làm được 200 - 250 cuống sen trong một ngày.

Với những kỹ thuật và kinh nghiệm vốn có trong sản xuất sợi tơ tằm, nữ nghệ nhân áp dụng vào sợi tơ sen để tạo ra sự khác biệt. Từ đó, bà đã thay đổi và sáng tạo kỹ thuật để phù hợp với sợi tơ sen. Mất 1 tháng rưỡi để làm chiếc khăn quàng cổ từ tơ sen, Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận đã cho ra lò những chiến khăn quàng cổ đầu tiên làm từ thứ nguyên liệu độc đáp này – sợi tơ cuống sen – bộ phận nhiều người nghĩ là vô dụng nhất trong toàn bộ cây sen.

Mong muốn truyền nghề cho thế hệ sau

Tự nhận mình là người nghiêm khắc, nghệ nhân 65 năm trong nghề cho hay: "Tôi không chấp nhận bất cứ sự hời hợt nào trong sản phẩm. Đã không làm thì thôi, một khi đã động tay vào sợi tơ sen, mọi quy trình phải theo khuôn phép cẩn thận. Tơ sen mỏng manh, nên bàn tay người thợ nếu không mềm mại sẽ chẳng thể nào làm ra được những sản phẩm đẹp và tinh tế".

Không chỉ mềm, mịn, mát, nhẹ như lụa tơ tằm, lụa sen còn có ưu điểm là xốp, thấm nước. Lụa thường có màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy vì các nghệ nhân rất hạn chế nhuộm (kể cả bằng màu tự nhiên). Thân thiện với môi trường, có mùi hương dịu nhẹ đặc trưng của sen, được làm hoàn toàn bằng phương pháp thủ công tốn thời gian, công sức… nên lụa sen có giá rất đắt. Một chiếc khăn chiều dài 1,7m, ngang 20cm giá bán không dưới 5 triệu đồng. Hiện trên thế giới, mới chỉ có Myanma, Campuchia và Việt Nam sản xuất được dòng lụa cao cấp này.

Lụa tơ sen có màu màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy

Lụa tơ sen có màu màu ngà, nâu nhạt nguyên thủy

Mất nhiều công sức và tâm huyết để tạo ra được dòng sản phẩm lụa mới, bà Thuận cho hay, bản thân luôn mong muốn có thể truyền dạy cho thế hệ trẻ để tiếp tục bảo tồn và phát huy làng nghề truyền thống của quê hương. “Tôi sẵn sàng chỉ dạy mọi công đoạn từ cách lấy sợi tơ sen đên cách dệt khăn. Dù người đó có gắn bó lâu dài hay chỉ nửa vời, ai tôi cũng chỉ bảo tận tình và hết sức tỉ mỉ”.

Muốn giữ được nghề trước hết phải có tâm và có đạo đức, sản phẩm phải đảm bảo chất lượng. Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận mong muốn Thành phố Hà Nội quan tâm, tạo điều kiện có định hướng cụ thể để cho việc phát triển lụa tơ sen phát triển. Điều này sẽ tạo việc làm cho rất nhiều lao động trong lúc nông nhàn, tận dụng được cuống sen sau khi đã thu hoạch hoa. Từ lụa sen, có thể sản xuất các mặt hàng lưu niệm, làm quà tặng cho các đoàn khách quốc tế khi đến Việt Nam. Đây là món quả rất ý nghĩa vì nó thuần Việt.

Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận cho biết, sẽ nỗ lực hết mình để việc sản xuất sợi sen từ cuống sẽ mở ra triển vọng nâng cao giá trị kinh tế của ngành nghề trồng sen. “Hiện tôi đang tiến hành đào tạo những kỹ thuật sản xuất tơ sen cho hàng chục người trong và ngoài địa phương. Tôi mong muốn, chính quyền địa phương sẽ có những biện pháp tích cực giúp quảng bá hình ảnh, tìm đầu ra cho sản phẩm và phát triển ngành sợi tơ sen, mang lại thương hiệu cho huyện Mỹ Đức”, bà Thuận nói.

Nói về Nghệ nhân ưu tú Phan Thị Thuận, ông Lưu Duy Dần - Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam gọi bà là “phù thủy của lụa Phùng Xá” – là linh hồn của các làng nghề Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

CTCP Đầu tư Xây dựng 319 Miền Nam lên sàn UPCoM

Bất động sản - VÂN TRÀ - 17/07/2019 10:16
TGTTO
Hôm nay 17/7, hơn 3,7 triệu cổ phiếu CTCP Đầu tư Xây dựng 319 miền Nam sẽ chính thức được đưa vào giao dịch trên UPCoM.

Hàng loạt sai phạm tại dự án Khu nhà ở cho người thu nhập thấp

Bất động sản - TRẦN KHÁNG - 17/07/2019 09:04
Đoàn thanh tra liên ngành TP.Hà Nội kiến nghị UBND TP giao các sở, ngành liên quan xử lý vi phạm hành chính đối với các sai phạm của chủ đầu tư dự án Khu nhà ở cho người thu nhập thấp (The Diamond Park) tại huyện Mê Linh.

Park Hang-seo 'đau đầu' vì Quang Hải và Công Phượng

Văn hóa - Giải trí - PHẠM TÚ - 17/07/2019 07:13
Huấn luyện viên Park Hang-seo như đang ngồi trên đống lửa vì sự sa sút của các cầu thủ tấn công đội tuyển Việt Nam.

Tròn 2 tháng sử dụng 'bảo bối' của Nhật, sông Tô Lịch thay đổi thế nào?

Xã hội - TRIỆU QUANG - 17/07/2019 06:55
Dòng sông Tô Lịch đen kịt, hôi thối đã có những thay đổi nhất định sau 2 tháng thử nghiệm công nghệ Nano của Nhật Bản.

Giá heo hơi ngày 17/7: Heo miền Bắc cao hơn miền Nam cả triệu đồng/tạ

Thị trường - Tiêu dùng - NGÂN HƯƠNG - 17/07/2019 06:33
Giá heo hơi hôm nay tại các tỉnh miền Trung, miền Nam vẫn đang duy trì mức thấp, phổ biến từ 29.000 - 35.000 đồng/kg. Giá heo hơi miền Bắc vẫn ổn định và cao hơn so với miền Nam tới cả triệu đồng/tạ heo hơi.

Xử phạt 2 công ty để rơi móc cần cẩu tại công trình khách sạn 4 sao

Thời sự - SÔNG BỒ - 16/07/2019 16:26
TGTTO
UBND quận Sơn Trà, TP.Đà Nẵng vừa có quyết định xử phạt hành chính đối với 2 công ty để xảy ra sự cố rơi móc cần trục tháp tại khách sạn thuộc dự án Liberty Central Đà Nẵng Hotel.

TP.HCM sẽ xử lý chủ đầu tư có dự án giải ngân dưới 50%

Bất động sản - HỒNG TRÂM - 16/07/2019 16:06
TGTTO
TP.HCM yêu cầu các cơ quan chủ quản, chủ đầu tư có trách nhiệm giải trình nguyên nhân những dự án giải ngân dưới 50% và cam kết đạt tỷ lệ giải ngân năm 2019 ít nhất 95%.

Huấn luyện viên Chu Đình Nghiêm bị cấm chỉ đạo trận Hà Nội FC - Hoàng Anh Gia Lai

Văn hóa - Giải trí - PHƯƠNG TRANG - 16/07/2019 15:45
Do phản ứng trọng tài tại vòng 15, huấn luyện viên Chu Đình Nghiêm sẽ vắng mặt ở trận Hà Nội FC tiếp Hoàng Anh Gia Lai ở vòng 16 V-League.

Chờ vào lớp 10, học trò tranh thủ ra thành phố làm thêm

Xã hội - THƯƠNG NGUYỄN - 16/07/2019 15:43
Với một số học sinh đang chờ vào lớp 10, hai tháng hè là cơ hội lên thành phố làm thêm, vừa để kiếm tiền trang trải năm học sắp tới, vừa được trải nghiệm những điều bổ ích ở vùng đất mới.

Giá vàng ngày 16/7: Trong nước tiếp tục hạ nhiệt, thế giới ‘lặng sóng’

Thị trường - Tiêu dùng - HOÀI AN - 16/07/2019 15:03
TGTTO
Trong phiên giao dịch hôm nay (16/7), giá vàng tại một số doanh nghiệp nổi tiếng trong nước như Bảo Tín Minh Châu, Tập đoàn Doji hay SJC tiếp tục giảm nhẹ. Trong khi đó, thị trường kim loại quý thế giới không biến động, đang ở mức 1.414,2 - 1.415,2 USD/ounce.

Các cuộc tấn công mạng nhằm vào doanh nghiệp Việt Nam giảm mạnh

Thời sự - Đức Hiệp - 16/07/2019 14:25
TGTTO
Trong quý 2/2019, có hơn 19,8 triệu mối đe dọa trực tuyến nhằm vào người dùng, doanh nghiệp tại Việt Nam, giảm mạnh so với con số lên tới hơn 31,3 triệu so với cùng thời điểm năm 2018.

Nhà mạng Việt Nam thử nghiệm thành công eSIM trên đồng hồ thông minh

Công nghệ - Đức Hiệp - 16/07/2019 14:24
TGTTO
Theo thông tin được Viettel đưa ra ngày 16/7, hôm 11/7 vừa qua, nhà mạng này đã thử nghiệm thành công eSim - công nghệ SIM điện tử trên thiết bị đồng hồ thông minh.

2.000 nhân viên Amazon ở Đức đình công đúng dịp giảm giá ‘khủng’ Prime Day 

Quốc tế - HOÀI ANH - 16/07/2019 10:56
TGTTO
Không chỉ Đức, hàng loạt nhân viên kho hàng của Amazon trên khắp thế giới đã đình công trong ngày đầu tiên diễn ra lễ hội mua sắm hạ giá lớn nhất trong năm - Prime Day 2019, nhằm yêu cầu giảm tải khối lượng công việc khổng lồ.

Cuộc đua cạnh tranh quyết liệt của các dự án căn hộ sắp hoàn thiện

Bất động sản - VĂN DŨNG - 16/07/2019 10:55
Các dự án mới tại TP.HCM ít được triển khai do vướng pháp lý, những dự án căn hộ sắp hoàn thiện, nhận nhà ở ngay được dự báo sẽ gia tăng trong thời gian tới. Tuy nhiên, mức giá thứ cấp biến động khác nhau ở mỗi dự án, đang tạo nên sự cạnh tranh giá khá mạnh mẽ trên thị trường.

Vietnam Airlines đạt lợi nhuận hơn 1.600 tỷ, tăng 30% trong 6 tháng đầu năm

Thời sự - HỒNG TRÂM - 16/07/2019 10:38
TGTTO
6 tháng đầu năm 2019, doanh thu hợp nhất của Vietnam Airlines đạt 51.662 tỷ đồng, tăng 5,5% so với cùng kỳ, lợi nhuận trước thuế hợp nhất ước đạt 1.650 tỷ đồng, vượt 30% so với kế hoạch.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO