Thứ 2, 26/10/2020, 21:59 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Những người 'giữ lửa' nghề làm khuôn bánh Trung thu truyền thống

26/09/2020 13:48

Mâm cỗ trông trăng của các gia đình ngày Tết Trung thu không thể thiếu những chiếc bánh nướng, bánh dẻo đa dạng hình dáng từ hoa mai, hoa cúc đến con cá, con heo.

Để làm ra được những hình dạng này, người thợ phải sử dụng khuôn bánh. Xưa kia, khuôn bánh được làm bằng gỗ. Ngày nay, xã hội phát triển, các loại khuôn bánh Trung thu bằng nhựa với giá thành rẻ dần lên ngôi nhưng ở đâu đó vẫn còn những con người tâm huyết, lặng lẽ gìn giữ nét truyền thống của nghề làm khuôn bánh Trung thu bằng gỗ.

Một góc xưởng làm khuôn bánh Trung thu truyền thống ở nhà ông Trần Văn Bản. Đây là gia đình làm khuôn bánh lâu đời và có quy mô lớn nhất ở Thượng Cung. Ảnh: vietnam.vnanet.vn

Lưu giữ tinh hoa dân tộc

Mỗi năm khi gần tới dịp Tết Trung thu, gia đình ông Trần Văn Bản, làng Thượng Cung (xã Tiền Phong, Thường Tín, Hà Nội) lại tất bật cho công việc làm khuôn bánh Trung thu phục vụ người tiêu dùng. Gia đình ông Bản đã có truyền thống làm khuôn bánh Trung thu 40 năm nay và cũng là một trong số ít những gia đình trong làng còn duy trì nghề tới thời điểm hiện tại. Vì lý do kinh tế nên hầu hết người dân đều chuyển sang làm đồ mĩ nghệ.

Chia sẻ về công việc, ông Bản cho biết, khuôn bánh Trung thu trước đây được làm bằng gỗ thị nhưng hiện giờ loại gỗ này rất hiếm nên gia đình ông chuyển sang dùng gỗ xà cừ, loại gỗ này vừa dẻo, sánh lại bền, ít cong vênh sau một thời gian sử dụng.

Để làm ra một khuôn bánh Trung thu hoàn chỉnh, người thợ phải tốn rất nhiều thời gian, công sức và làm nhiều công đoạn như: Xẻ gỗ thành khuôn, xử lý độ ẩm, cắt phôi, bào nhẵn, kẻ mực, đục tạo hoa văn... Xưa kia các cụ phải đẽo thành khuôn hoàn toàn thủ công, chỉ riêng việc làm phẳng phần bên trong của khuôn bánh cũng phải mất cả ngày, có khi còn bị hỏng. Nhưng hiện nay, nhờ sự giúp đỡ của máy móc nên công việc này chỉ mất một vài phút là xong. Do đó, tùy vào độ phức tạp của mẫu mà chỉ cần từ 1 - 3 tiếng đồng hồ là có thể hoàn thành một khuôn bánh.

Tuy nhiên ông Bản cho biết, công đoạn cầu kì, quan trọng nhất là đục tạo hoa văn, đường nét trang trí cho khuôn thì vẫn phải làm hoàn toàn thủ công. Công đoạn này đòi hỏi người thợ phải hết sức khéo léo, tỉ mỉ để làm sao cho hoa văn sắc sảo, khuôn dóc không bị bám bột bánh…, bánh làm ra mới đẹp mắt.

Người Thượng Cung với đôi bàn tay khéo léo chạm lên nững chiếc khuôn bánh truyền thống sinh động. Ảnh: vietnam.vnanet.vn

Khuôn bánh nướng và bánh dẻo cũng không giống nhau. Khuôn bánh dẻo phải được làm sắc nét, khô nét thì lên khuôn mới đẹp. Khuôn bánh nướng cầu kì hơn, đường nét phải dầy, đều và mềm mại.

Để kiểm tra chất lượng của khuôn, người thợ sẽ dùng đất sét ốp vào khuôn như khi làm bánh thật để so sánh. Qua được bài kiểm tra này, chiếc khuôn trải qua công đoạn cuối cùng là dùng giấy nhám đánh mịn bề mặt.

Những năm trước mỗi dịp gần Tết Trung thu gia đình ông Bản luôn bận rộn với những đơn đặt hàng của nhiều khách từ các tỉnh trong Nam ngoài Bắc và cả ở nước ngoài. Mỗi vụ Trung thu, gia đình ông có thể xuất xưởng khoảng vài trăm chiếc khuôn. Có những năm ông bà cùng con cháu trong nhà phải thức hết đêm mới có thể kịp sản xuất để đáp ứng hết các đơn hàng đúng thời hạn. Thế nhưng thời gian gần đây khuôn bánh gỗ dần bị khuôn nhựa thay thế nên số lượng ông sản xuất đã giảm đi đáng kể. Đặc biệt, năm nay do ảnh hưởng của dịch Covid -19 nên số lượng khuôn tiêu thụ của gia đình ông giảm hẳn 2/3 so với năm trước.

Tuy vậy, ông Bản vẫn chưa từng có tâm lý buông xuôi, luôn tâm huyết và duy trì nghề với mong muốn “giữ gìn, truyền lại cho thế hệ con cháu để những tinh hoa dân tộc không bao giờ mất đi”.

Ở Thượng Cung người ta làm rất nhiều mẫu mã với nhiều hình đa dạng trong dịp Trung thu. Ảnh: vietnam.vnanet.vn

Đổi thay để giữ nghề và phát triển

Hàng ngày trong căn nhà nhỏ nằm nép mình ở một góc phố Hàng Quạt, Hoàn Kiếm, Hà Nội, ông Phạm Văn Quang vẫn miệt mài làm việc để cung cấp cho thị trường những chiếc khuôn bánh truyền thống, góp phần lưu giữ nét nghề độc đáo của cha ông.

Ông Phạm Văn Quang cho hay, gia đình ông nhiều đời làm nghề mộc ở làng Thượng Cung,Thường Tín (Hà Tây cũ) Hà Nội. Những năm đầu thế kỷ XX, gia đình ông lên con phố này làm nghề bán khuôn bánh Trung thu, đến hiện tại ông cũng đã có hơn 40 năm gắn bó với nghề.

Theo ông Quang, bánh nướng, bánh dẻo xưa kia chỉ có những thành phố lớn như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định mới có, người ta làm để bán cho Vua chúa, quan tước hay những người có tiền. Thợ ở khắp nơi cũng phải theo lên phố để làm nghề. Giai đoạn làm ăn sướng nhất là khi xóa bỏ bao cấp, không chỉ những thành phố lớn mới làm bánh Trung thu, nhiều tỉnh, thành phố khác cũng làm, nên người dân các tỉnh lên Hà Nội để mua khuôn. Có những mùa Trung thu, ông Quang bán vài trăm cái khuôn, thậm chí làm ra không đủ đáp ứng cho thị trường.

Bây giờ sự xuất hiện của khuôn bánh bằng nhựa khiến đất sống của những người làm khuôn bánh truyền thống cũng bị thu hẹp dần. Để giữ nghề, ông tập trung sáng tạo thêm những sản phẩm đáp ứng nhu cầu của khách hàng, như khắc thêm tên công ty hay lời nhắn gửi yêu thương… Ông cho rằng, người thợ cần sáng tạo ra những chiếc khuôn riêng biệt mà khuôn nhựa hay máy móc không thể đáp ứng được. Xã hội phát triển, tất cả mọi ngành nghề đều phải biến đổi, nếu chỉ đứng im sẽ bị mài mòn theo thời gian.

Ông Quang chia sẻ, nghề này khó nhất là thực sự hiểu được nhu cầu của khách để làm ra những chiếc khuôn mà người làm bánh nhìn thấy ưng ngay và người mua bánh cũng thích. Khách hàng có hiểu việc, có sành sỏi mới tìm ra điểm chưa tốt ở sản phẩm để chê. Người thợ có kinh nghiệm sẽ thấy lời chê của khách hàng gợi mở cho mình nhiều ý tưởng mới. Do đó ông luôn tâm niệm “khách hàng là thầy, đáp ứng yêu cầu thị trường là yếu tố sống còn để cửa hàng tồn tại”. Tất nhiên không phải cái gì khách bảo cũng làm theo vì như thế không còn cái độc đáo vốn có của người làm nghề, ông nói.

Một bộ dụng cụ làm khuôn bánh Trung thu ở đây gồm nhiều kích thước, chủng loại khác nhau tùy thuộc vào từng mẫu mã khuôn bánh. Ảnh: vietnam.vnanet.vn

Với ông Quang, khuôn bánh Trung thu cũng được coi như một tác phẩm mỹ thuật, một bức tranh âm bản. Các cụ xưa thường lấy ý tưởng từ cuộc sống, từ thiên nhiên để đưa vào khuôn bánh nên hình ảnh trong khuôn cũng mang ý nghĩa. Do đó, khi bán khuôn cho khách Việt kiều mang sang trang trí ở nước ngoài, ông đều giới thiệu ý nghĩa đằng sau những chiếc khuôn này để gợi mở câu chuyện và nhắc nhở khách nhớ về thời kì bao cấp, ý nghĩa bánh nướng, bánh dẻo…

Cẩn thận, chỉn chu đến mức khó tính, với ông Quang, dù làm bất cứ nghề gì cũng cần có 3 điều: “cái duyên, sự kiên trì, sự nhanh nhạy trong việc nắm bắt tâm lý khách hàng và nhu cầu thị trường”. Do đó, trong quá trình làm nghề ông luôn tự học, tự sáng tạo ra những mẫu mới theo yêu cầu của khách hàng. Không chỉ làm các loại khuôn bánh Trung thu, xôi oản, ông Quang còn làm tranh khắc gỗ, làm ban thờ để bán cho các nơi thờ tự.

Có người khuyên ông Quang chuyển đi nơi khác sinh sống, nhưng với lòng tự tôn của một người thợ giỏi nghề, ông Quang tin rằng, bằng tâm huyết, trách nhiệm, đam mê thì vẫn sống được bằng nghề.

Trải qua bao biến thiên của thời cuộc, ông Quang vẫn chọn gắn bó với nghề làm khuôn bánh bằng gỗ. Nhiều người bỏ nghề vì áp lực kinh tế nhưng ông Quang quyết không “quay lưng” với nghề truyền thống của cha ông. Chừng nào những người như ông Quang, ông Bản vẫn còn, nghề làm khuôn bánh truyền thống sẽ vẫn tồn tại trong cuộc sống hiện đại.

Theo TTXVN


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Truy tố cựu Bộ trưởng Đinh La Thăng vụ chiếm đoạt tiền thu phí

Thời sự - 26/10/2020 17:07
Cáo trạng của VKSND Tối cao xác định ông Đinh La Thăng đã tạo điều kiện cho Đinh Ngọc Hệ trúng thầu bất thường quyền thu phí cao tốc TP HCM - Trung Lương.

Chiến lược số hóa giúp BIDV MetLife vượt qua khó khăn đại dịch Covid-19

Doanh nghiệp - Doanh nhân - NGUYÊN ĐỨC - 26/10/2020 16:49
TGTTO
Giữa bối cảnh phải thực hiện giãn cách xã hội do Covid-19, đội ngũ tư vấn viên của BIDV MetLife tại hàng nghìn điểm giao dịch đã được trang bị iPad, các ứng dụng kỹ thuật số cho phép phê duyệt yêu cầu bảo hiểm, phát hành hợp đồng trong 24 tiếng.

Vinamilk tỏa sáng với 3 giải thưởng lớn tại lễ trao giải Top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam

Doanh nghiệp - Doanh nhân - QUỲNH CHÂU - 26/10/2020 16:42
TGTTO
Theo “Danh sách 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2020” được công bố bởi Tổ chức cộng đồng mạng nghề nghiệp Anphabe và Công ty nghiên cứu thị trường Intage, Vinamilk năm thứ 3 liên tiếp giữ vững vị trí số 1 là nơi làm việc tốt nhất Việt Nam.

Trẻ em hóa trang thành Tổng thống Trump, đệ nhất phu nhân, siêu anh hùng tại Halloween Nhà Trắng

Quốc tế - H.ANH - 26/10/2020 16:30
TGTTO
Do ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, quy mô tổ chức lễ hội Halloween tại Nhà Trắng năm nay được thu gọn.

Cộng đồng PUBG Mobile Việt Nam ủng hộ người dân miền Trung 1,5 tỷ đồng

Xã hội - NGUYÊN ĐỨC - 26/10/2020 16:29
TGTTO
Ngày 26/10, tại Văn phòng Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đại diện Công ty Cổ phần VNG đã thay mặt cộng đồng bộ môn thể thao điện tử PUBG Mobile Việt Nam trao tặng số tiền 1,5 tỷ đồng ủng hộ đồng bào miền Trung khắc phục hậu quả bão lũ.

Học sinh TP.HCM được nghỉ 11 ngày dịp Tết Nguyên đán 2021

Giáo dục - HOÀNG OANH - 26/10/2020 16:17
TGTTO
Học sinh tại TP.HCM sẽ được nghỉ Tết Nguyên đán Tân Sửu (2021)11 ngày bắt đầu từ ngày 8/2/2021 tức 27 tháng chạp đến hết ngày 16/2/2021 tức ngày 5 tết. Với lịch nghỉ tết như trên, tính cả các ngày cuối tuần thì học sinh nghỉ tổng cộng 11 ngày, ít hơn so với thời gian nghỉ tết của năm học trước là 5 ngày.

Doanh nghiệp còn 'thờ ơ' trước hành vi quấy rối tình dục tại công sở

Kinh doanh - HUYỀN TRANG - 26/10/2020 16:13
TGTTO
Tình trạng quấy rối tình dục thường xuyên xảy ra tại nơi công sở nhưng ít được doanh nghiệp quan tâm. Thậm chí nhiều công nhân viên còn chưa nhận thức đầy đủ về các hành vi quấy rối tình dục.

Lộ thông số kỹ thuật của điện thoại Samsung Galaxy S21 Ultra

Thế giới số - ANH DŨNG - 26/10/2020 16:01
TGTTO
Trang 91mobiles vừa chia sẻ thông tin về một vài thông số kỹ thuật của mẫu điện thoại cao cấp Samsung Galaxy S21 Ultra.

Cô gái bị xe container cán qua người được 20 bác sĩ cứu sống

Y tế - HOÀNG OANH - 26/10/2020 16:00
TGTTO
Ngày 26/10, thông tin từ Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ cho biết, bệnh viện vừa huy động 6 ê kíp với 20 BS nhiều chuyên khoa, kịp thời cứu sống nữ bệnh nhân bị sốc đa chấn thương đặc biệt nghiêm trọng do xe container cán qua người.

Việt Nam thu hút vốn đầu tư nước ngoài đạt 23,48 tỷ USD trong 10 tháng năm 2020

Kinh doanh - ĐÔNG BẮC - 26/10/2020 15:31
TGTTO
Bộ Kế hoạch và Đầu tư vừa có báo cáo về tình hình thu hút vốn đầu tư nước ngoài của Việt Nam trong 10 tháng năm 2020.

iPhone 12 liên tiếp gặp lỗi: tróc sơn, nứt vỡ không rõ nguyên nhân

Công nghệ - ANH DŨNG - 26/10/2020 15:13
TGTTO
Dòng điện thoại thông minh mới ra mắt của Apple, iPhone 12 vừa gặp phải các vấn đề sự cố khác nhau tại Mỹ và Trung Quốc.

Hà Nội 'ngộp thở' vì rác thải

Xã hội - 26/10/2020 15:11
Sau 3 ngày người dân ở xã Nam Sơn và Hồng Kỳ tập trung chặn không cho xe chở rác vào khu bãi rác Nam Sơn, nhiều khu vực nội thành Hà Nội thực sự quá tải với những đống rác thải sinh hoạt, gây ô nhiễm ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân xung quanh.

Mùa Halloween khác biệt trong năm 2020

Văn hóa - Giải trí - HÀ DU - 26/10/2020 15:01
TGTTO
Do ảnh hưởng của đại dịch, nhiều nơi trên thế giới buộc phải có những biện pháp khác nhau để giữ an toàn cho người dân và tránh việc lây lan Covid-19 trong dịp lễ hội Halloween. Trong khi đó, dù mới phổ biến gần đây nhưng nhiều người dân tại Việt Nam vẫn khá hào hứng về lễ hội có nguồn gốc từ phương Tây này.

Bùng phát ổ dịch Covid-19 lớn nhất 4 tháng, Trung Quốc xét nghiệm hàng triệu người dân

Quốc tế - HOÀI ANH - 26/10/2020 14:50
TGTTO
Giới chức y tế Tân Cương, Trung Quốc, đang tiến hành xét nghiệm Covid-19 trên diện rộng sau khi phát hiện 137 trường hợp mới tại thành phố Kashgar nhiễm dịch nhưng không có triệu chứng.

Điểm danh các dự án bất động sản nghỉ dưỡng có tiềm năng sinh lời cao

Bất động sản - THẠCH HƯƠNG - 26/10/2020 14:43
TGTTO
Thị trường bất động sản nghỉ dưỡng cuối năm có nhiều khởi sắc với hàng loạt dự án đình đám của các chủ đầu tư uy tín. Khách hàng và các nhà đầu tư có nhiều lựa chọn với những chính sách chiết khấu, kích cầu vì kinh tế bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: 57 Đường số 10, Khu Đô thị Sala, Phường An Lợi Đông, Quận 2, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO