Thứ 2, 21/10/2019, 16:39 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Người Việt linh hoạt hay tùy tiện?

HƯNG LỢI 11/04/2019 06:18

TGTTO
Người Việt rất linh hoạt trong ứng phó với đời sống, nhưng sự linh hoạt thái quá thường biến thành sự tùy tiện, bừa bãi.

Người Việt có một đặc điểm nổi bật, đó là sự linh hoạt trong mọi khả năng ứng phó với đời sống. Chính nhờ tư duy linh hoạt mà người Việt vượt qua nhiều khó khăn, vượt qua những bó buộc của hoàn cảnh để tồn tại và thành công.

Chiếc nón lá là một minh chứng về tư duy linh hoạt của người Việt. Nó có thể che nắng, lại có thể che mưa. Lúc nóng có thể dùng làm quạt mát. Gặp giếng thì dùng làm gàu hứng nước uống. Lúc mỏi, có thể kê lên để ngồi. Khi cần thì dùng làm đồ đựng: dăm củ khoai, nắm lạc mót được, mớ rau hái vội trên đồng... Lại có thể dùng làm đạo cụ cho những điệu múa nón rất mềm mại. Có thể dùng làm vật trang trí, dùng trong nghệ thuật sắp đặt. Cũng có thể đem bán làm quà lưu niệm.

Trong ăn ở, cư xử, tư duy linh hoạt thể hiện rõ trong những câu tục ngữ:

Trông mặt mà bắt hình dong.

Ở bầu thì tròn, ở ống thì dài.

Đi với bụt mặc áo cà sa/đi với ma mặc áo giấy.

Đáo giang tùy khúc/nhập gia tùy tục

Ai nhất thì ta thứ nhì/ai mà hơn nữa ta thì thứ ba…

Ở mỗi một hoàn cảnh, người ta lại có một cách thích ứng riêng.

Chiếc nón lá là một biểu tượng cho tư duy, cách ứng phó linh hoạt của người Việt

Trong hoàn cảnh chiến tranh gian khổ thiếu thốn, cái xe đạp của Pháp cải tiến một vài bộ phận là biến thành chiếc xe đạp thồ có thể chở tới 400kg gạo. Thuốc nổ lấy từ những quả bom câm của kẻ thù được sử dụng để làm mìn tự chế. Nước dừa làm dịch truyền y tế…

Có thể kể ra muôn ngàn ví dụ về óc linh hoạt của người Việt để thích nghi với những biến động của đời sống.

Thế nhưng chữ “linh hoạt” trong cách dùng của người Việt, đôi khi lại được đặt trong dấu ngoặc kép. Đó là linh hoạt kiểu xé rào, vượt rào, kiểu linh hoạt ra ngoài nguyên tắc. Linh hoạt là tốt, là tích cực. Linh hoạt đi kèm với năng động, là phẩm chất hết sức cần thiết để thích nghi với xã hội hiện đại. Thế nhưng linh hoạt không dựa trên nguyên tắc, thì sẽ dễ biến thành tùy tiện, bừa bãi.

Có thể thấy, do dấu ấn của đời sống nông nghiệp, người Việt khá tùy tiện, ít tôn trọng nguyên tắc, luật lệ. Cái gì cũng phiên phiến, đại khái.

Đi ăn cưới, đi họp thì xài giờ cao su. Rác vứt tùy tiện. Xếp hàng thì chen ngang, tranh giành. Đáng lẽ gửi xe vào chợ thì tiện thể ghé vào lề đường mua đồ ăn, bất kể việc lòng đường biến thành cái chợ gây cản trở giao thông. Đó là chưa kể, chỗ nào cũng có thể đi tiểu tiện được, dù đó là đường phố đông người, hay ngay bên đường quốc lộ, cạnh nhà dân, hay là công viên.

Tiểu tiện ở bất kỳ đâu, bất chấp phép lịch sự, chính là một sự tùy tiện đáng phê phán

Cái kiểu tranh thủ là vô cùng phổ biến. Tranh thủ vọt lên trước 3 giây trước khi đèn xanh, tranh thủ chạy xe máy vào làn đường ô tô, tranh thủ đi tạt lên vỉa hè để đi cho nhanh, tranh thủ chạy xe ngược đường để tránh phải đi vòng. Tranh thủ giờ làm việc, chạy ra chợ mua chút đồ ăn. Tranh thủ chat chit tán gẫu, đọc báo xem phim trong khi làm việc. Linh hoạt một chút có lợi cho mình, người ta không cần biết việc đó có ảnh hưởng gì đến ai hay không.

Tư duy tùy tiện đó xuất phát từ thái độ ích kỷ, tất cả vì mình, cầu lợi cho mình, dù cái lợi ấy chỉ là chút xíu. Nó sẽ dẫn đến những hệ lụy khôn lường.

Tùy tiện, vô nguyên tắc, ích kỷ cầu lợi nên mới nghĩ đến những con đường tắt: đi tắt trong chuyện học hành bằng việc mua bằng, mua điểm; đi tắt trong công việc để thăng quan tiến chức bằng cách lấy lòng sếp, đút lót hối lộ; bị thổi phạt vi phạm giao thông thì thỏa hiệp với cảnh sát bằng cách đút tiền thay vì đến kho bạc nộp phạt; đưa hối lộ ở cơ quan công quyền để được làm thủ tục giấy tờ nhanh hơn, nhận được những dự án ngon hơn, béo bở hơn…

Người làm nông nghiệp, thay vì chọn những phương thức canh tác hiện đại, hiệu quả, bền vững, lại chọn sử dụng những chất cấm như thuốc tăng trọng, chất tạo nạc, chất tạo màu, thuốc trừ sâu… để canh tác nhanh hơn, sản phẩm trông ngon hơn, hấp dẫn hơn, bán được nhiều tiền mà chi phí ít, bất chấp nguyên tắc an toàn, nguyên tắc hàng đầu của việc sản xuất thực phẩm.

Giao thông hỗn loạn, bất chấp luật lệ, là một kiểu tùy tiện hết sức phổ biến của người Việt

Thầy cô, thay vì giáo dục học sinh một cách bài bản thì lại chọn cách phạt roi để học sinh sợ, từ đó mà răm rắp nghe lời thầy cô, giáo dục có vẻ đạt hiệu quả nhanh hơn; khi bạo lực học đường xảy ra, thay vì tìm cách giải quyết tận gốc thì các nhà trường lại có xu hướng che giấu, bưng bít thông tin để trốn tránh hậu quả.

Người ta, thay vì lao động, buôn bán chân chính, làm giàu bằng công sức, trí tuệ, thì lại tìm cách sống nhàn nhã bằng buôn lậu, trốn thuế, buôn bán hàng giả, bán thân xác, thậm chí buôn bán cái chết trắng, bất chấp pháp luật.

Ai cũng khôn lỏi một chút, bon chen một chút, coi thường luật lệ một chút, xã hội thành ra hỗn loạn. Những việc làm trái luật, vì diễn ra phổ biến quá, hóa thành nhàm, không nhiều người quan tâm, nghĩ cách thay đổi, hay tự vấn bản thân vì mình đã vi phạm.

Một dân tộc đã kiên cường, thông minh, linh hoạt vượt lên những hoàn cảnh khó khăn nhất để tồn tại và phát triển, không thể nào lại thua kém người ở cách sống văn minh, tôn trọng nguyên tắc, tôn trọng luật lệ. Chỉ là, phải thấy được điểm yếu trong cách nghĩ, cách hành xử là sự tùy tiện, xuất phát từ tư duy linh hoạt thái quá, thiếu nguyên tắc, để mỗi người tự thay đổi mình, để những nhà điều hành xã hội có cách quản lý tốt hơn.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

'Công chúa' Bảo Thy sắp kết hôn: Choáng với gia tài kếch xù

Thế giới sao - AN AN - 21/10/2019 15:58
Cánh mày râu tiếc ngẩn ngơ khi biết “công chúa“ Bảo Thy sắp kết hôn vào tháng 11 tới.

Một phụ nữ Sài Gòn tử vong sau khi uống loại thuốc tiểu đường bị cấm

Y tế - PHAN NHƠN - 21/10/2019 15:44
Người phụ nữ 68 tuổi nhập viện trong tình trạng nguy kịch do uống thuốc tiểu đường có chất cấm.

Dàn diễn viên 'Cảnh sát hình sự' hội ngộ, tiết lộ bất ngờ sau hơn 20 năm

Văn hóa - Giải trí - N.H - 21/10/2019 15:23
Dàn diễn viên phim "Cảnh sát hình sự" bất ngờ gặp lại nhau trong chương trình "Ký ức vui vẻ" lên sóng tối 21/10.

Công ty Gốm sứ Thanh Hà: 'Số dầu thải đó đúng là của chúng tôi'

Thời sự - NGUYÊN PHƯƠNG - 21/10/2019 15:23
Liên quan đến vụ xả thải làm ô nhiễm nước Sông Đà, đại diện Công ty CP Gốm sứ Thanh Hà thừa nhận số dầu thải đó là của mình. Công ty cũng nêu quan điểm là sai đến đâu, xử lý tới đó, truy tới cùng trách nhiệm của các cá nhân liên quan.

Nadiem Makarim rời vị trí giám đốc điều hành Gojek

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HOÀI AN - 21/10/2019 15:08
TGTTO
Ngày 21/10, người đồng sáng lập Gojek - Nadiem Makarim cho biết đã từ chức giám đốc điều hành để tham gia nội các mới của Chính phủ Indonesia. Startup kỳ lân đầu tiên của “xứ sở vạn đảo” mới đây cũng thông báo tên hai quan chức cấp cao sẽ cùng điều hành công ty trong thời gian tới.

Bộ Thương mại Mỹ công bố quyết định sơ bộ thuế chống bán phá giá cá tra lần thứ 15

Thị trường - Tiêu dùng - ĐÔNG BẮC - 21/10/2019 14:54
TGTTO
Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa về quyết định sơ bộ của đợt rà soát thuế chống bán phá giá lần thứ 15 (POR15) cho giai đoạn từ ngày 1/8/2017 đến 31/7/2018 đối với sản phẩm cá tra - basa của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ.

Mặt nạ, áo choàng hoá trang Halloween thu hút khách mua

Thị trường - Tiêu dùng - HỒNG TRÂM - 21/10/2019 14:49
TGTTO
Còn 10 ngày nữa là đến lễ hội hóa trang Halloween. Cảnh mua bán quần áo hoá trang, mặt nạ, phụ kiện... tại TP.HCM đang diễn ra khá sôi động, nhộn nhịp.

Hàng trăm khách hàng hào hứng trải nghiệm 'thiên đường' mỹ phẩm xứ Kim chi tại VinMart

Thị trường - Tiêu dùng - QUỲNH CHÂU - 21/10/2019 14:21
TGTTO
Hệ thống siêu thị VinMart trở thành điểm dừng chân lý tưởng cho hàng trăm khách hàng tại Hà Nội và TP. HCM trong ngày 20/10, khi tại đây diễn ra sự kiện “Tuần lễ hàng hóa Hàn Quốc”, trưng bày hàng nghìn sản phẩm được nhập khẩu trực tiếp từ xứ sở Kim chi lần đầu tiên xuất hiện tại Việt Nam.

Apple vẫn thống trị công nghệ, các ông trùm khác đang đứng vị trí nào?

Kinh doanh - AN NHIÊN - 21/10/2019 13:57
Các công ty công nghệ lớn tiếp tục đổ “núi“ tiền vào phần cứng nhưng vẫn chưa thể đua kịp với Apple.

Chật vật chuyển đổi nghề thời dịch tả lợn châu Phi: Không dám tái đàn

Nông nghiệp - NGUYÊN VỸ - 21/10/2019 13:56
Dịch tả lợn châu Phi (DTLCP) quét qua các trang trại khiến hơn 5,6 triệu con lợn buộc phải tiêu hủy, đẩy người chăn nuôi vào tình cảnh khó khăn, trong khi nghề chăn nuôi lợn được dự báo khó phục hồi trong một sớm một chiều. Câu hỏi đặt ra là, làm thế nào để nông dân tìm được phương kế ổn định để sinh nhai?

Bà Nguyễn Thị Kim Tiến: 'Tôi đã nỗ lực giải quyết bức xúc về bệnh viện'

Thời sự - VIẾT TUÂN - 21/10/2019 13:55
Nhìn lại gần hai nhiệm kỳ Bộ trưởng Y tế, bà Nguyễn Thị Kim Tiến nói "tôi phải tập trung giải quyết những khó khăn, bất cập ở các bệnh viện để người dân... hạ hoả".

Vụ bé lớp 1 trường Gateway bị bỏ quên được đưa vào báo cáo gửi Quốc hội

Thời sự - NGỌC LƯƠNG - 21/10/2019 13:55
Theo Chủ tịch Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam (MTTQ), cử tri lo lắng, bức xúc trước một số vụ việc do bất cẩn, thiếu trách nhiệm của giáo viên, quản lý, lãnh đạo một số cơ sở giáo dục dẫn đến tai nạn, rủi ro cho học sinh, như vụ việc bỏ quên học sinh trên xe của trường Gateway (Hà Nội) làm 1 học sinh tử vong.

Cả nghìn người có mặt để tiễn đưa Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Hải An

Thời sự - NGUYỄN CHƯƠNG-HÀ MY - 21/10/2019 13:54
Trưa nay, 21/10, nhiều vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng rất đông người thân, bạn bè đã có mặt từ rất sớm để được lần cuối tiễn đưa Thứ trưởng Bộ GD-ĐT Lê Hải An, người vừa đột ngột qua đời do tai nạn vào ngày 17/10 tại Hà Nội.

Hoàng Thùy Linh: 'Tôi đã chuẩn bị nhiều thứ nhưng chẳng có cái nào trọn vẹn'

Xem - Nghe - Đọc - CẨM LỆ - 21/10/2019 13:36
TGTTO
Ra mắt album vol3 "Hoàng" kỷ niệm 10 năm ca hát, Hoàng Thuỳ Linh cho thấy hành trình làm nghề nghiêm túc với nhiều đột phá.

Vietnam Airlines mở đường bay mới Đà Nẵng – Vân Đồn, Quảng Ninh

Sản phẩm - Dịch vụ - HỒNG TRÂM - 21/10/2019 13:34
TGTTO
Từ 1/11, Vietnam Airlines sẽ mở đường bay mới giữa Đà Nẵng – Vân Đồn, Quảng Ninh, góp phần kết nối du lịch, thương mại của tỉnh Quảng Ninh với cả nước.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO