Chủ nhật, 23/02/2020, 20:37 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Người cả đời cống hiến cho văn hóa Thủ đô

LÊ HẬU 25/01/2020 07:45

TGTTO
Cụ Nguyễn Bá Đạm, sinh năm 1922, ở làng Mọc (nay là phố Giáp Nhất, quận Thanh Xuân, Hà Nội) là “kì nhân tiền cổ Hà thành”, nhân chứng sống của đất văn vật kinh kì, có những cống hiến thầm lặng gần cả cuộc đời cho văn hóa thủ đô. Bằng kí ức, trải nghiệm của bản thân và các tư liệu khảo cứu, cụ viết ra những cuốn sách ghi chép các sự việc, chứng tích xưa nay, góp phần dựng lại diện mạo của Hà Nội thế kỉ 20.

Ngôi nhà nhỏ của cụ Nguyễn Bá Đạm nằm khuất trong con ngõ nhỏ ở làng Mọc, giữa khu vườn rợp bóng cây xanh. Trong làng, ai cũng biết những đóng góp thầm lặng của cụ. Thời chiến tranh, cụ Đạm là người tiên phong vận động từ chính quyền đến người dân xây dựng lại làng Mọc. Bắt đầu từ đường sá, nhà cửa cho người dân, đến việc dựng lại đình, chùa, phục dựng các lễ hội, các nghi thức văn hóa truyền thống của làng... 

Những cống hiến thầm lặng

                

Với những cống hiến thầm lặng suốt đời cho văn hóa, lối sống Hà Nội, cuối năm 2018, cụ Nguyễn Bá Đạm được nhận giải thưởng lớn - giải “Bùi Xuân Phái - Vì tình yêu Hà Nội” lần thứ 11 do Báo Thể thao và Văn hóa (Thông tấn xã Việt Nam) và Quỹ Bùi Xuân Phái tổ chức. Ảnh: IT   

Cụ từng cắt hàng trăm mét đất của gia đình để trường Tiểu học Nhân Chính xây thêm trường, lớp. Vốn là giáo viên dạy lịch sử nên thời gian đó, cụ Đạm đã truyền tình yêu văn hóa, lịch sử Thăng Long - Hà Nội cho các em học sinh qua việc liên tục mở lớp dạy học ngoại khóa, với mong muốn giản dị: “Dù học tập, làm việc hay ứng xử hằng ngày, các cháu cũng là những người rất văn hóa và sau này lớn lên trở thành nguồn lực văn hóa cho thủ đô”.

Chúng tôi đến thăm đúng lúc cụ đang trò chuyện với người bạn tri kỉ, cũng là nhà giáo từng dạy tại nhiều trường học ở Hà Nội. Chỉ vào ông bạn già, cụ Đạm cười: “Ngẫm lại quãng đời đã qua, tôi có cơ hội được làm bạn tri kỉ với nhiều văn nghệ sĩ nổi tiếng như họa sĩ Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Dương Bích Liên, Nguyễn Tư Nghiêm, nhà văn Nguyễn Tuân, nhà sưu tập Đức Minh... Những người bạn tâm giao một thời đều đã rời xa cõi tạm. Giờ chỉ còn lại người bạn tri kỉ này, yêu quí, trân trọng như anh em ruột thịt, từ thời còn trai tráng, vui, buồn, sướng, khổ đều có nhau. Chuyện gì cũng tìm đến nhau để chia sẻ, bàn bạc”.

Đến nay, mặc dù đã 98 tuổi, sức khỏe yếu thêm sau trận ốm mới đây, nhưng cụ Đạm vẫn mẫn tiệp, sáng 5g thức dậy tập thể dục, đọc báo rồi viết. Trước đây, mỗi tháng cụ viết 8-10 bài, giờ sức khỏe yếu cũng 3-5 bài, tiền nhuận bút đủ để cụ trà thuốc, không phiền đến cháu, con.

Suốt từ thời thanh niên tới giờ, cụ Đạm sống giữa lòng Hà Nội, nên “chất” người Tràng An ngấm sâu vào từng mạch máu, thể hiện ở lối sống giản dị, thanh lịch. Những kỉ niệm về Hà Nội một thời thăng trầm được cụ chắt lọc thành nhiều bài báo. Cụ cho chúng tôi xem cuốn sổ ghi lại hơn 120 bài báo viết về Hà Nội, hay thú chơi đồ cổ. Những câu chuyện về Hà Nội còn được cụ ghi chép, viết thành các cuốn sách Thuở ấy Hà Nội, Hà Nội những câu chuyện kể từ cuối thế kỉ XIX-XX. 

Sách của cụ được bạn đọc và giới khảo cứu về Hà Nội trân trọng, yêu thích vì lối viết giản dị, ngắn gọn, nhưng có rất nhiều chuyện về thủ đô ít người biết. Trong đó, có nhiều câu chuyện về những người một thời là nhân vật nổi tiếng của Hà Nội như: Nguyễn Văn Vĩnh, Nguyễn Văn Tố, Bạch Thái Bưởi, cô Tư Hồng... Rồi một loạt thứ “nhà” của Hà Nội một thời như: Nhà thờ Lớn, Nhà hát Lớn, nhà tù Hỏa Lò, nhà Đấu Xảo, nhà Bác Cổ...

Bên cạnh những bộ sách như Phố phường Hà Nội xưa của Hoàng Đạo Thúy, Chuyện cũ Hà Nội của Tô Hoài, thì Thuở ấy Hà Nội của cụ Nguyễn Bá Đạm được giới nghiên cứu đánh giá cao ở khía cạnh đóng góp cho việc nghiên cứu về Hà Nội.

Tháng 5 vừa qua, cuốn Hà Nội ngày ấy của cụ ra mắt bạn đọc. Cụ dự định sẽ in tiếp một cuốn kể về các danh họa Hà Nội, trong đó tập trung bút lực cho bộ tứ huyền thoại của hội họa Việt Nam: Nghiêm - Liên - Sáng - Phái...

“Ông trùm” tiền cổ

                

Sách của cụ Nguyễn Bá Đạm chứa nhiều tư liệu quí về Hà Nội. Ảnh: LH   

Ngoài dạy học, nghiên cứu, cụ Đạm còn đam mê sưu tầm cổ vật, nhất là tiền cổ. Cụ được giới sưu tầm đồ cổ tôn vinh là “kì nhân tiền cổ Hà thành”. Bộ sưu tập tiền cổ của cụ Đạm nhiều không đếm nổi, nhưng cụ vẫn miệt mài đi tìm những đồng còn thiếu và gắng mua bằng mọi cách. Trong những bộ tiền cụ có, bộ tiền nhà Đinh là cổ nhất, từ năm 980. Mặt trước đồng tiền có 4 chữ “Thái Bình Hưng Bảo” và mặt sau có chữ “Đinh”. 

Cụ kể: “Thế kỉ trước, ở nước mình không nhiều người chơi tiền cổ. Số người chơi chỉ đếm trên đầu ngón tay. Tôi muốn giao lưu với nhiều người chơi trên khắp thế giới, thế là nghĩ ra cách viết thư gửi đến tòa báo nước ngoài, đăng thông tin”. Chẳng mấy lâu sau, bộ sưu tập của cụ Đạm đầy ắp những đồng tiền xu, tiền giấy của nước ngoài. Mỗi lần có người gửi tiền sang, cụ trao đổi những đồng mình có. Bộ sưu tập của cụ dần dần đủ các loại tiền ở nhiều thời kì khác nhau của gần 200 nước trên thế giới.

Cụ Đạm chia sẻ: “Tôi sưu tầm tiền cổ để hiểu thêm về những thăng trầm lịch sử, về nghệ thuật của người xưa. Ý nghĩa của đồng tiền rất quan trọng. Đồng tiền không chỉ có giá trị mua bán, trao đổi trên thương trường, mà còn phản ánh lịch sử, công nghệ, quyền lực, dấu ấn của một thời đại, một vương triều. Vì vậy, người sưu tầm phải có kiến thức rộng, am hiểu nguồn gốc lịch sử, cộng đồng với lòng đam mê sâu sắc. Biết cảm nhận, so sánh và phân loại thực hư, nhìn nhận một cách tinh tế, nhận ra giá trị của nó thì mới thấy hết được cái hay, cái đẹp của đồng tiền cổ”. Với bộ sưu tập tiền cổ nổi tiếng, cụ Đạm từng cho Ngân hàng Nhà nước mượn trong 2 tháng để triển lãm về tiền tệ.

Cụ Đạm còn nổi danh là người sở hữu rất nhiều đồ cổ bằng gỗ quí giá. Trong số những đồ cổ bằng gỗ sưu tầm được, cụ Đạm đặc biệt thích bức bình phong của gia đình Hoàng Cao Khải, được bày trang trọng ở tầng 1. Cụ Đạm kể: “Để có được bức bình phong này, tôi mất 5 năm theo đuổi, sau nhiều lần thuyết phục, săn đón, mới mua được với giá 280.000 đồng. Lương công nhân ngày đó chỉ 50.000-60.000 đồng/tháng, để mua được chiếc bình phong này phải mất gần 5 tháng lương, nhưng mua được là may mắn lắm rồi”.

Hiện, riêng bộ sưu tập đồ gỗ của cụ Đạm có 7 hiện vật quí giá, quí nhất trong số đó là bộ hương án thờ của Nghiêm Xuân Quảng, từng giữ chức quan Tuần phủ Lạng Sơn. Tuy nhiên, khách đến thăm chỉ được chiêm ngưỡng bức bình phong, còn hương án thờ, bàn cổ thì rất ít người được “mục sở thị”.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Dịch Covid-19 lây lan, doanh nghiệp ở Trung Quốc không đủ công nhân để sản xuất

Quốc tế - VÂN TRÀ - 23/02/2020 16:50
TGTTO
Trong vài tuần qua, hàng ngày, giám đốc nhân sự công ty Sunwill là Felix Luo đều phải đưa xe bus đến các tỉnh lân cận để đón công nhân từ quê lên nhà máy tại tỉnh Quảng Đông làm việc.

Nghệ nhân Vân Mai nói gì khi Google tôn vinh nghệ thuật ca trù?

Văn hóa - Giải trí - 23/02/2020 16:06
"Tôi rất vui mừng và xúc động khi Google có hành động tích cực trong việc lan tỏa, tôn vinh ca trù - một trong những loại hình nghệ thuật truyền thống của Việt Nam", nghệ nhân Vân Mai - Chủ nhiệm Câu lạc bộ Ca trù UNESCO chia sẻ với báo Dân Việt.

Cận cảnh đêm trực của nhân viên y tế tại bệnh viện dã chiến mùa dịch Covid-19

Tiêu điểm - 23/02/2020 16:01
Công việc của kíp trực trong một đêm trực tại bệnh viện dã chiến hoàn toàn khác lạ với một đêm trực thông thường.

Đồng Nai 'găm' sẵn 1 triệu liều vaccine cho dân chống cúm gia cầm

Thị trường - Tiêu dùng - 23/02/2020 15:57
Dịch cúm gia cầm đang diễn biến khá phức tạp nên Đồng Nai và Bà Rịa - Vũng Tàu đang tích cực đưa ra các phương án phòng chống dịch nhằm đảm bảo an toàn cho đàn gia cầm.

Thủy sản, trái cây xuất sang Trung Quốc bị 'mắc cạn'

Thị trường - Tiêu dùng - 23/02/2020 15:49
Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc những tháng đầu năm 2020 bị đình trệ do ảnh hưởng của dịch Covid - 19. Các cửa khẩu tạm dừng hoạt động để kiểm soát dịch khiến hoạt động thông quan bị chậm lại. Nếu dịch còn kéo dài, xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc có thể thiệt hại cả tỷ USD.

Học sinh Nhật Bản vẫn đến trường bình thường giữa dịch Covid-19

Quốc tế - 23/02/2020 15:38
Bất chấp dịch Covid-19, trường học các cấp ở Nhật Bản vẫn mở và học sinh vẵn tới trường như bình thường.

Hà Nội đảm bảo vệ sinh để trường học mở cửa vào tháng 3

Xã hội - 23/02/2020 15:33
Hà Nội đề xuất đến ngày 2/3 sẽ tổ chức đi học lại. Hà Nội cũng triển khai đồng bộ một loạt các giải pháp bảo đảm an toàn vệ sinh dịch tễ trường học.

Thêm 3 triệu khẩu trang kháng khuẩn tung ra thị trường cuối tháng 2

Xã hội - HUYỀN TRANG - 23/02/2020 15:31
TGTTO
Tập đoàn Dệt may Việt Nam (Vinatex) dự kiến, trong tuần từ 24/2 – 1/3 sẽ cùng các đơn vị thành viên tiếp tục sản xuất thêm 3 triệu khẩu trang sử dụng vải dệt kim kháng khuẩn, hoàn thành kế hoạch cung ứng khoảng 5,5 – 6 triệu sản phẩm ra thị trường trong tháng 2.

Người Vũ Hán kể về nỗi sợ hãi sau một tháng bị cô lập

Quốc tế - AN HI - 23/02/2020 15:21
TGTTO
Một tháng trôi qua kể từ khi chính quyền thành phố Vũ Hán thực thi lệnh cấm “nội bất xuất, ngoại bất nhập” nhằm ngăn chặn sự lây lan của dịch bệnh. Hàng triệu người dân nơi đây đã dần thích nghi với những thay đổi đột ngột trong cuộc sống.

Các ngôi sao TikTok kiếm hàng trăm nghìn đô la mỗi bài đăng

Quốc tế - DUY VŨ - 23/02/2020 14:57
TGTTO
Trước đây, các thiếu niên đều muốn trở thành phi hành gia, lính cứu hỏa, cầu thủ bóng đá. Tuy nhiên hiện nay, phân nửa thanh thiếu niên Mỹ từ tuổi 13 đến 18 muốn trở thành người có ảnh hưởng trên mạng xã hội, theo một nghiên cứu gần đây.

Người thứ 5 chết vì Covid-19, Hàn Quốc tăng mức cảnh báo cao nhất

Quốc tế - HUYỀN TRANG - 23/02/2020 14:50
TGTTO
Người thứ năm chết vì Covid-19, cùng với 556 trường hợp nhiễm virus, Hàn Quốc nâng mức cảnh báo chống lại virus Covid-19 lên mức cao nhất.

Đi lại bằng hàng không toàn cầu lần đầu tiên giảm sau 11 năm

Quốc tế - VÂN TRÀ - 23/02/2020 14:01
TGTTO
Do ảnh hưởng của dịch Covid-19, nhu cầu đi lại bằng đường hàng không sẽ giảm lần đầu tiên trong vòng 11 năm qua, Hiệp hội Vận tải Hàng không Quốc tế IATA cho biết.

Nguy cơ lây nhiễm Covid-19 lan nhanh trong các bệnh viện Hàn Quốc

Quốc tế - HUYỀN TRANG - 23/02/2020 13:58
TGTTO
Theo cơ quan y tế công cộng Hàn Quốc, sự bùng phát dịch Covid-19 có liên quan đến một bệnh viện ở thành phố Cheongdo, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ phơi nhiễm cho những người bệnh đang điều trị tại các cơ sở y tế.

Việt Nam rà soát lao động làm việc ở Hàn Quốc

Thời sự - 23/02/2020 13:38
Hơn 4.000 lao động Việt Nam đang ở 2 vùng dịch là thành phố Daegu và tỉnh Gyeongbuk (Hàn Quốc), chưa trường hợp nào ghi nhận nhiễm Covid-19.

Boeing bị điều tra do lừa dối FAA xin giấy phép bay lại 737 MAX

Quốc tế - VÂN TRÀ - 23/02/2020 13:37
TGTTO
Các công tố viên liên bang đang tiến hành điều tra hãng sản xuất máy bay Boeing do đưa các thông tin không chính xác cho Cục hàng không liên bang Mỹ (FAA). Tờ New York Times đưa tin dẫn từ 2 nguồn thân cận.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO