Thứ 3, 15/10/2019, 06:05 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Mỹ - Trung: Tái hiện chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật

TƯỜNG THỤY 05/06/2019 14:22

TGTTO
Trong khi cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc Trung Quốc và Mỹ đang diễn ra ngày càng gay cấn, chuyên gia kinh tế Stephen S. Roach vừa có bài viết tiếng Anh “Japan Then, China Now” chỉ ra những điểm tương tự với chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật cách đây 3 thập kỷ.

Hơn 30 năm trước, Nhật Bản bị xem là mối đe dọa kinh tế lớn nhất đối với Mỹ không chỉ do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn bởi những lý do như thao túng tiền tệ, chính phủ Nhật chi ngân sách tài trợ cho các ngành để giúp chiếm lợi thế trước Mỹ và xuất siêu sang Mỹ, Mỹ phải gánh chịu bội chi trong quan hệ thương mại với Nhật. Trong mối tương quan như thế, Tokyo nhắm mắt coi như không có gì xảy ra nên đã phải trả cái giá rất đắt là gần 3 thập kỷ mất mát với nền kinh tế không tăng trưởng và nạn giảm phát. Và giờ đây, Trung Quốc đối mặt với kịch bản này.

Trong cả 2 cuộc chiến, Mỹ đều tự tin thái quá vào sức mạnh của nước này. Ảnh minh họa: IT.

Trung Quốc và Nhật Bản đều rất chú trọng xuất khẩu. Và cả hai đều là nạn nhân của Mỹ trong kiểu quan hệ kinh tế như vậy. Giống như những đòn giáng xuống Nhật Bản những năm 1980, những gì mà Mỹ trừng phạt Trung Quốc hiện nay là kết quả của tình trạng kinh tế vĩ mô ngày càng mất cân bằng của Mỹ. Trong cả hai cuộc thương chiến với Nhật trước đây và Trung Quốc hiện nay, tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ giảm xuống rất thấp khiến cho cán cân thanh toán bị chênh lệch theo hướng bất lợi. Điều này châm ngòi cho cả 2 cuộc chiến tranh thương mại nói trên.

Tổng thống Ronald Reagan nhậm chức tháng 1/1981 và khi đó, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội là 7,8% tổng thu nhập quốc gia, và tài khoản vãng lai của Mỹ về cơ bản đang cân bằng. Trong vòng hai năm rưỡi, vì chính sách giảm thuế quá nhiều của TT Reagan, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội giảm xuống còn 3,7%, tài khoản vãng lai và cán cân thương mại bị thâm hụt triền miên. Trong vấn đề này, chính kinh tế nước Mỹ là nguyên nhân cơ bản.

Nhưng chính quyền ông Reagan như làm ngơ trước vấn đề này. Hầu như không có đánh giá đúng đắn nào về mối quan hệ giữa tổng tiết kiệm quốc nội và tình trạng mất cân bằng thương mại. Thay vào đó, mọi tội lỗi lại đổ lên đầu Nhật Bản, khi đó gây ra 42% trong thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ trong nửa đầu thập niên 1980. Nhật Bản phải chịu nhiều cáo buộc về các hành vi thương mại không công bằng và không hợp pháp. Đặc biệt, người đi đầu trong chiến dịch chống lại Nhật Bản lúc đó chính là Phó Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuổi còn khá trẻ.

Loáng một cái lại là khoảng 30 năm sau, sự việc lại diễn ra tương tự. Không giống ông Reagan, Tổng thống Donald Trump không thừa hưởng một nền kinh tế với tổng mức tiết kiệm cao. Khi ông Trump nhậm chức tháng 1/2017, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội chỉ đạt 3%, rất thấp so với mức 7,8% lúc ông Reagan trở thành Tổng thống. Tuy nhiên, cũng giống người tiền nhiệm, ông Trump chọn cách cắt giảm mạnh thuế với mục tiêu của ông Trump là “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (Make America great again – câu vận động tranh cử của ông Trump).

Rõ ràng, kết quả của ông Trump có thể dự đoán trước. Thâm hụt ngân sách liên bang tăng, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội ròng giảm xuống còn 2,8% cuối năm 2018, đẩy Mỹ vào tình trạng là con nợ rất lớn trên thế giới. Cuối năm 2018 tại Mỹ, thâm hụt tài khoản vãng lai là 2,6% GDP và thâm hụt thương mại hàng hóa là 4,5% GDP.

Và đây là lúc Trung Quốc bị cho là nguyên nhân giống như Nhật Bản vào những năm 1980. Thoạt nhìn, đe dọa của Trung Quốc có vẻ nghiêm trọng hơn vì Trung Quốc gây ra tới 48% thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ năm 2018 (Nhật lúc trước là 42%). Tuy nhiên, so sánh như trên là khập khiễng vì những năm 1980, về cơ bản thế giới chưa xác lập chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo số liệu của OECD và WTO, khoảng 35 - 40% thâm hụt thương mại song phương giữa Mỹ và Trung Quốc có nguồn gốc từ việc các sản phẩm đầu vào được sản xuất bên ngoài Trung Quốc, nhưng lại được lắp ráp tại Trung Quốc và xuất sang Mỹ. Điều này có nghĩa là tỷ lệ hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc xuất siêu sang Mỹ hiện nay thực ra nhỏ hơn so với tỷ lệ của Nhật những năm 1980.

Tương tự như trừng phạt Nhật những năm 1980, Washington tiến hành chiến tranh thương mại với Trung Quốc dựa trên bối cảnh kinh tế nước Mỹ hiện nay. Nhưng đó là một sai lầm nghiêm trọng. Do tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ, nếu Trung Quốc không phải là nước xuất siêu sang Mỹ thì đơn giản sẽ là một nước khác. Thậm chí, có thể là nước có chi phí cao hơn, và khi đó tình hình lại tệ hơn cho người tiêu dùng Mỹ - hậu quả trên người tiêu dùng Mỹ cũng tương đương như việc tăng thuế.

Thật trớ trêu, ông Trump chọn đúng Robert Lighthizer, người 30 năm trước đã ra tay với Nhật, để lãnh đạo cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh. Nhưng xui cho ông Trump là ông Lighthizer dường như không biết gì về những tranh chấp vĩ mô hiện nay cũng như ông đã từng như vậy khoảng 3 thập kỷ trước.

Trong cả hai cuộc chiến thương mại, Mỹ đều hơi ảo tưởng vì thiếu thực tế. Dựa trên lý thuyết về kinh tế học cung - cầu chưa được kiểm chứng, đặc biệt là lý thuyết khi thuế giảm thì tình hình tài chính sẽ tốt lên, chính quyền ông Reagan không thể đánh giá đúng mối quan hệ giữa xây dựng ngân sách liên bang và thâm hụt thương mại.

Washington đang chủ tâm phớt lờ các trở ngại mà kinh tế Mỹ phải đối mặt trong bối cảnh tổng tiết kiệm quốc nội thấp là do cử tri Mỹ không ủng hộ chính sách cắt giảm thâm hụt thương mại bằng cách cắt giảm thâm hụt ngân sách để nâng tỷ lệ tiết kiệm quốc gia.

Nói tóm lại, bộ phim hiện tại vốn là sự lặp lại phim trước đây đã gây nhiều bất ổn. Một lần nữa, Mỹ lại cho rằng trừng phạt nước khác cũng không khó lắm. Tuy nhiên, lần này thì phim có thể sẽ có kết cục rất khác trước đây.

Tác giả Stephen S. Roach từng là Chủ tịch của Morgan Stanley châu Á và hiện nay giữ vị trí trưởng nhóm kinh tế của Morgan Stanley châu Á. Ông cũng là giảng viên cao cấp tại Trường Quản lý thuộc Đại học Yale (Mỹ).


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Chính phủ đề xuất giao ACV làm sân bay Long Thành

Thời sự - ANH MINH - 14/10/2019 16:48
Một trong những lý do giao ACV đầu tư chính ở dự án sân bay Long Thành, theo ông Nguyễn Văn Thể, là "đảm bảo an toàn cho các nguyên thủ, lãnh đạo".

Lâm Đồng: Hàng trăm nhà ngập sâu trong nước do mưa lớn

Xã hội - PHONG LÂM - 14/10/2019 16:43
Hơn 100 hộ dân tại TP.Bảo Lộc (Lâm Đồng) đã bị ngập sâu trong nước từ 0,5 - 1,5m sau trận mưa lớn kéo dài hơn 2 giờ chiều ngày 13/10.

309 bài thi được nâng điểm tại Sở Giáo dục và đào tạo Hà Giang

Thời sự - BẢO HÀ - 14/10/2019 16:42
Vũ Trọng Lương khai thuê xe tải chở hòm đựng bài thi trắc nghiệm về phòng làm việc ở Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Giang để sửa điểm suốt 5 tiếng.

Điều chỉnh hệ số giá đất dự án trường học tại huyện Hóc Môn

Bất động sản - HỒNG TRÂM - 14/10/2019 15:42
TGTTO
Lãnh đạo TP.HCM vừa phê duyệt hệ số điều chỉnh giá đất để tính bồi thường, hỗ trợ và mức hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp… áp dụng cho dự án xây dựng trường học tại địa bàn huyện Hóc Môn.

Hà Nội: 5 quận đã qua 30 ngày không phát sinh dịch tả lợn châu Phi

Xã hội - NGUYÊN ĐỨC - 14/10/2019 15:40
TGTTO
Sở NN-PTNT Hà Nội cho biết có 210 xã, phường và 5 quận Hà Đông, Nam Từ Liêm, Tây Hồ, Hoàng Mai, Bắc Từ Liêm đã qua 30 ngày không phát sinh dịch bệnh tả lợn châu Phi.

Đấu Indonesia, HLV Park Hang-seo ra quyết định bất ngờ về Tuấn Anh

Xem - Nghe - Đọc - SONG MINH - 14/10/2019 15:19
Phát biểu trong cuộc họp báo trước trận đấu với chủ nhà Indonesia, HLV Park Hang-seo cho hay ông đã quyết định không điền tên tiền vệ Tuấn Anh vào danh sách 23 cầu thủ đăng ký thi đấu. Lý do là HLV Park Hang-seo muốn giữ cho Tuấn Anh khi trước mắt là đối thủ được dự báo đá rất rắn.

Hà Nội yêu cầu rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính

Xã hội - NGUYÊN ĐỨC - 14/10/2019 15:17
TGTTO
Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội yêu cầu Văn phòng UBND thành phố, Sở Thông tin và Truyền thông, Sở Nội vụ rà soát lại tất cả các thủ tục hành chính, thực hiện cắt giảm, rút gọn các thủ tục không cần thiết.

'Gai bê tông' trên đỉnh Mã Pì Lèng bị dừng hoạt động kinh doanh

Xã hội - NGUYỄN QUÝ - 14/10/2019 15:08
3 ngày sau khi phủ sơn màu xanh lá và thu hút nhiều khách du lịch hiếu kỳ đến với công trình Panorama trên đèo Mã Pì Lèng (huyện Mèo Vạc, tỉnh Hà Giang), sáng nay (14/10), hệ thống nhà hàng, nhà nghỉ này đã chính thức bị dừng hoạt động.

Công ty nước sạch sông Đà - Viwasupco nói gì về nước có mùi lạ?

Xã hội - HOÀNG THÀNH - 14/10/2019 14:32
Công ty cổ phần đầu tư nước sạch sông Đà (Viwasupco) vừa có văn bản trả lời về chất lượng nước sạch tại địa bàn nhiều quận, huyện của Hà Nội.

Phó thủ tướng Vũ Đức Đam kiêm Bí thư Ban cán sự Đảng Bộ Y tế

Thời sự - HOÀNG THÙY-VIẾT TUÂN - 14/10/2019 14:32
Phó thủ tướng Vũ Đức Đam - Uỷ viên Ban cán sự Đảng Chính phủ nhận quyết định của Bộ Chính trị phân công kiêm giữ chức Bí thư Ban cán sự Đảng bộ Y tế vào sáng nay 14/10.

Chưa đủ điều kiện, chủ dự án trong khu đô thị Điện Nam - Điện Ngọc rao bán đất rầm rộ

Bất động sản - ĐOÀN HỒNG-DIỆU BÌNH - 14/10/2019 14:31
Mặc dù chưa đầy đủ điều kiện, chưa hoàn thành các thủ tục đầu tư, thậm chí mới chỉ phê duyệt, nhưng một số doanh nghiệp, chủ dự án nằm trong khu đô thị mới Điện Nam - Điện Ngọc (thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam) đã ngang nhiên phân lô rao bán đất nền, “làm mưa, làm gió” trên địa bàn tỉnh Quảng Nam suốt thời gian vừa qua.

Kinh tế tập thể, hợp tác xã khó tiếp cận nguồn vốn, đất đai

Thời sự - HƯƠNG GIANG - 14/10/2019 14:23
TGTTO
Các hợp tác xã gần như không tiếp cận được đất đai dù nhu cầu thực tế rất lớn. Việc tiếp cận nguồn vốn tín dụng cũng gặp nhiều khó khăn. Nhiều hợp tác xã nông nghiệp chuyển đổi đã có đất nhưng chưa được giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất…

Huỷ đấu thầu quốc tế cao tốc Bắc - Nam sẽ tuyển nhà thầu trong nước ra sao?

Xã hội - MINH HIẾU - 14/10/2019 13:52
Bộ Giao thông vận tải (GTVT) vừa có báo cáo về tình hình thực hiện dự án cao tốc Bắc - Nam với nhiều nội dung liên quan tới các dự án và sơ tuyển nhà đầu tư 8 dự án đầu tư theo hình thức PPP.

Chủ tịch Viettel Lê Đăng Dũng: Công cuộc sáng tạo không cho phép ai được dừng lại

Doanh nghiệp - Doanh nhân - ĐỨC HIỆP - 14/10/2019 12:58
TGTTO
Thiếu tướng Lê Đăng Dũng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho rằng chỉ 1 năm nữa Viettel Telecom sẽ thay đổi hoàn toàn cách bán hàng, cách phục vụ khách hàng theo hướng số hoá và online. Công cuộc sáng tạo không cho phép ai được dừng lại.

Vietnam Airlines nhận 3 giải thưởng uy tín tại World Travel Awards Asia 2019

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 14/10/2019 12:19
TGTTO
Vietnam Airlines vừa được tổ chức Giải thưởng Du lịch Thế giới (World Travel Awards – WTA) trao tặng 3 giải thưởng uy tín về chất lượng dịch vụ.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO