Thứ 6, 23/08/2019, 05:30 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Mỹ - Trung: Tái hiện chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật

TƯỜNG THỤY 05/06/2019 14:22

TGTTO
Trong khi cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc Trung Quốc và Mỹ đang diễn ra ngày càng gay cấn, chuyên gia kinh tế Stephen S. Roach vừa có bài viết tiếng Anh “Japan Then, China Now” chỉ ra những điểm tương tự với chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật cách đây 3 thập kỷ.

Hơn 30 năm trước, Nhật Bản bị xem là mối đe dọa kinh tế lớn nhất đối với Mỹ không chỉ do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn bởi những lý do như thao túng tiền tệ, chính phủ Nhật chi ngân sách tài trợ cho các ngành để giúp chiếm lợi thế trước Mỹ và xuất siêu sang Mỹ, Mỹ phải gánh chịu bội chi trong quan hệ thương mại với Nhật. Trong mối tương quan như thế, Tokyo nhắm mắt coi như không có gì xảy ra nên đã phải trả cái giá rất đắt là gần 3 thập kỷ mất mát với nền kinh tế không tăng trưởng và nạn giảm phát. Và giờ đây, Trung Quốc đối mặt với kịch bản này.

Trong cả 2 cuộc chiến, Mỹ đều tự tin thái quá vào sức mạnh của nước này. Ảnh minh họa: IT.

Trung Quốc và Nhật Bản đều rất chú trọng xuất khẩu. Và cả hai đều là nạn nhân của Mỹ trong kiểu quan hệ kinh tế như vậy. Giống như những đòn giáng xuống Nhật Bản những năm 1980, những gì mà Mỹ trừng phạt Trung Quốc hiện nay là kết quả của tình trạng kinh tế vĩ mô ngày càng mất cân bằng của Mỹ. Trong cả hai cuộc thương chiến với Nhật trước đây và Trung Quốc hiện nay, tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ giảm xuống rất thấp khiến cho cán cân thanh toán bị chênh lệch theo hướng bất lợi. Điều này châm ngòi cho cả 2 cuộc chiến tranh thương mại nói trên.

Tổng thống Ronald Reagan nhậm chức tháng 1/1981 và khi đó, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội là 7,8% tổng thu nhập quốc gia, và tài khoản vãng lai của Mỹ về cơ bản đang cân bằng. Trong vòng hai năm rưỡi, vì chính sách giảm thuế quá nhiều của TT Reagan, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội giảm xuống còn 3,7%, tài khoản vãng lai và cán cân thương mại bị thâm hụt triền miên. Trong vấn đề này, chính kinh tế nước Mỹ là nguyên nhân cơ bản.

Nhưng chính quyền ông Reagan như làm ngơ trước vấn đề này. Hầu như không có đánh giá đúng đắn nào về mối quan hệ giữa tổng tiết kiệm quốc nội và tình trạng mất cân bằng thương mại. Thay vào đó, mọi tội lỗi lại đổ lên đầu Nhật Bản, khi đó gây ra 42% trong thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ trong nửa đầu thập niên 1980. Nhật Bản phải chịu nhiều cáo buộc về các hành vi thương mại không công bằng và không hợp pháp. Đặc biệt, người đi đầu trong chiến dịch chống lại Nhật Bản lúc đó chính là Phó Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuổi còn khá trẻ.

Loáng một cái lại là khoảng 30 năm sau, sự việc lại diễn ra tương tự. Không giống ông Reagan, Tổng thống Donald Trump không thừa hưởng một nền kinh tế với tổng mức tiết kiệm cao. Khi ông Trump nhậm chức tháng 1/2017, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội chỉ đạt 3%, rất thấp so với mức 7,8% lúc ông Reagan trở thành Tổng thống. Tuy nhiên, cũng giống người tiền nhiệm, ông Trump chọn cách cắt giảm mạnh thuế với mục tiêu của ông Trump là “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (Make America great again – câu vận động tranh cử của ông Trump).

Rõ ràng, kết quả của ông Trump có thể dự đoán trước. Thâm hụt ngân sách liên bang tăng, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội ròng giảm xuống còn 2,8% cuối năm 2018, đẩy Mỹ vào tình trạng là con nợ rất lớn trên thế giới. Cuối năm 2018 tại Mỹ, thâm hụt tài khoản vãng lai là 2,6% GDP và thâm hụt thương mại hàng hóa là 4,5% GDP.

Và đây là lúc Trung Quốc bị cho là nguyên nhân giống như Nhật Bản vào những năm 1980. Thoạt nhìn, đe dọa của Trung Quốc có vẻ nghiêm trọng hơn vì Trung Quốc gây ra tới 48% thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ năm 2018 (Nhật lúc trước là 42%). Tuy nhiên, so sánh như trên là khập khiễng vì những năm 1980, về cơ bản thế giới chưa xác lập chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo số liệu của OECD và WTO, khoảng 35 - 40% thâm hụt thương mại song phương giữa Mỹ và Trung Quốc có nguồn gốc từ việc các sản phẩm đầu vào được sản xuất bên ngoài Trung Quốc, nhưng lại được lắp ráp tại Trung Quốc và xuất sang Mỹ. Điều này có nghĩa là tỷ lệ hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc xuất siêu sang Mỹ hiện nay thực ra nhỏ hơn so với tỷ lệ của Nhật những năm 1980.

Tương tự như trừng phạt Nhật những năm 1980, Washington tiến hành chiến tranh thương mại với Trung Quốc dựa trên bối cảnh kinh tế nước Mỹ hiện nay. Nhưng đó là một sai lầm nghiêm trọng. Do tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ, nếu Trung Quốc không phải là nước xuất siêu sang Mỹ thì đơn giản sẽ là một nước khác. Thậm chí, có thể là nước có chi phí cao hơn, và khi đó tình hình lại tệ hơn cho người tiêu dùng Mỹ - hậu quả trên người tiêu dùng Mỹ cũng tương đương như việc tăng thuế.

Thật trớ trêu, ông Trump chọn đúng Robert Lighthizer, người 30 năm trước đã ra tay với Nhật, để lãnh đạo cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh. Nhưng xui cho ông Trump là ông Lighthizer dường như không biết gì về những tranh chấp vĩ mô hiện nay cũng như ông đã từng như vậy khoảng 3 thập kỷ trước.

Trong cả hai cuộc chiến thương mại, Mỹ đều hơi ảo tưởng vì thiếu thực tế. Dựa trên lý thuyết về kinh tế học cung - cầu chưa được kiểm chứng, đặc biệt là lý thuyết khi thuế giảm thì tình hình tài chính sẽ tốt lên, chính quyền ông Reagan không thể đánh giá đúng mối quan hệ giữa xây dựng ngân sách liên bang và thâm hụt thương mại.

Washington đang chủ tâm phớt lờ các trở ngại mà kinh tế Mỹ phải đối mặt trong bối cảnh tổng tiết kiệm quốc nội thấp là do cử tri Mỹ không ủng hộ chính sách cắt giảm thâm hụt thương mại bằng cách cắt giảm thâm hụt ngân sách để nâng tỷ lệ tiết kiệm quốc gia.

Nói tóm lại, bộ phim hiện tại vốn là sự lặp lại phim trước đây đã gây nhiều bất ổn. Một lần nữa, Mỹ lại cho rằng trừng phạt nước khác cũng không khó lắm. Tuy nhiên, lần này thì phim có thể sẽ có kết cục rất khác trước đây.

Tác giả Stephen S. Roach từng là Chủ tịch của Morgan Stanley châu Á và hiện nay giữ vị trí trưởng nhóm kinh tế của Morgan Stanley châu Á. Ông cũng là giảng viên cao cấp tại Trường Quản lý thuộc Đại học Yale (Mỹ).


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Hàng không nội địa tăng chuyến phục vụ hành khách dịp lễ 2/9

Nhịp đập thị trường - HỒNG TRÂM - 22/08/2019 16:44
TGTTO
Tổng cộng có 242.000 chỗ trên toàn mạng bay nội địa của hai hãng Vietnam Airlines và Jetstar Pacific được phục vụ hành khách trong cao điểm 2/9.

Redmi Note 8 Pro sẽ được tích hợp chip chơi game Helio G90T

Sản phẩm - Dịch vụ - ANH DŨNG - 22/08/2019 16:35
TGTTO
Bộ đôi Redmi Note 8 và Redmi Note 8 Pro sẽ sử dụng chip Helio G90T của MediaTek thay vì chip Snapdragon của Qualcomm như tin đồn trước đó.

Thành lập Câu lạc bộ Điều dưỡng trưởng Việt Nam 

Y tế - THẠCH HƯƠNG - 22/08/2019 16:31
TGTTO
Ngày 22/8, tại Đại hội thành lập Câu lạc bộ Điều dưỡng trưởng Việt Nam được tổ chức tại Hà Nội, BS.CKII Hoàng Văn Thành, nguyên Phó Cục trưởng Cục Quản lý Khám, chữa bệnh đã được bầu làm Chủ tịch Câu lạc bộ.

Thương mại điện tử ASEAN phát triển chưa xứng với tiềm năng

Kinh doanh - NGUYÊN ĐỨC - 22/08/2019 16:26
TGTTO
Qui mô thị trường thương mại điện tử của khu vực ASEAN năm 2018 khoảng 13 tỷ USD và dự kiến đạt 88 tỷ USD vào năm 2025. Tuy phát triển nhanh chóng nhưng thực tế vẫn còn rất khiêm tốn so với tiềm năng.

Làm thế nào để xóa ấn tượng xấu của EU về nông sản Việt?

Tiêu điểm - THANH PHONG - 22/08/2019 16:18
Những năm gần đây nhiều lô hàng nông sản Việt Nam xuất khẩu bị trả về do không nắm quy định tại các nước Liên minh châu Âu (EU) khiến cho người tiêu dùng EU có “ác cảm” với hàng nông sản Việt Nam.

Chuẩn bị mùa tựu trường, Hoa hậu HH'en Niê, Á hậu Hoàng Thùy trao học bổng cho học sinh nghèo Long An

Xã hội - NHÃ LÊ - 22/08/2019 16:11
TGTTO
Hoa hậu H’Hen Niê và Á hậu Hoàng Thùy đã có chuyến công tác tại Long An, để trao học bổng 'Nâng bước đến trường, Thắp sáng tương lai' và tuyên truyền dự án bảo vệ môi trường.

Nghịch lý: doanh nghiệp cần lao động, sinh viên ra trường vẫn thất nghiệp

Xã hội - HOÀNG TUYẾT - 22/08/2019 16:05
TP.HCM đang tồn tại nghịch lý lớn là doanh nghiệp thiếu lao động trình độ cao, trong khi nhiều sinh viên, học sinh sau khi đào tạo ra trường phải làm trái ngành trái nghề.

3 lãnh đạo cấp cao HBC đã hoàn tất việc mua hơn 1 triệu cổ phiếu

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 22/08/2019 15:58
TGTTO
Hơn 1 triệu cổ phiếu của công ty cổ phần Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình (mã HOSE: HBC) đã được 3 vị lãnh đạo cấp cao của doanh nghiệp này thu mua.

Lãi suất huy động tăng, cuối năm lãi vay sẽ tăng hay giảm?

Tài chính - Chứng khoán - QUỐC HẢI - 22/08/2019 15:55
Nếu so với lãi vay của các nước thì doanh nghiệp Việt Nam đang phải vay vốn với lãi suất cao hơn rất nhiều. Khoảng cách này càng lớn hơn khi các nước vẫn đang tiếp tục duy trì chính sách nới lỏng tiền tệ. Liệu từ nay đến cuối năm 2019, mặt bằng lãi suất cho vay ở Việt Nam có giảm?

Giá vàng nội địa quay đầu tăng 50.000 - 100.000 đồng/lượng

Tiêu điểm - HOÀI AN - 22/08/2019 15:48
TGTTO
Trong khi chờ đợi tin tức mới từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED), giá vàng thế giới tiếp tục dao động quanh mức 1.500 USD. Trong khi đó thị trường kim loại quý nội địa có xu hướng đi lên.

'Thiếu sót, rút kinh nghiệm' sau khi làm mới di tích

Thời sự - Nguyễn Đắc Thành - 22/08/2019 14:14
TGTTO
Hệ thống kè Hộ Thành hào, mặt phía nam Kinh thành Huế trong quá trình tu bổ, các đơn vị liên quan đã thi công sai dẫn đến việc di tích bị làm mới, không còn là dáng hình ban đầu.

Những điểm đáng chú ý trên hệ điều hành VOS 2.0 của Vsmart Live

Công nghệ - ĐỨC HIỆP - 22/08/2019 14:12
TGTTO
Phiên bản 2.0 của hệ điều hành thuần Việt VOS trang bị trên smartphone Vsmart Live của Vingroup vừa ra mắt có giao diện dễ sử dụng, trang bị thêm nhiều tính năng hữu ích.

Phát động cuộc thi viết 'Trao tặng yêu thương – Nối dài sự sống'

Y tế - VIỆT ANH - 22/08/2019 14:11
TGTTO
Sáng 22/8, Trung tâm điều phối quốc gia về ghép bộ phận cơ thể người, Bộ Y tế đã tổ chức lễ phát động cuộc thi viết về đề tài hiến ghép mô/tạng: “Trao tặng yêu thương – Nối dài sự sống”.

Trường Maple Bear Westlake Point dừng hoạt động

Xã hội - DƯƠNG TÂM - 22/08/2019 14:10
Ngày 22/8, Maple Bear Việt Nam thông báo cơ sở Westlake Point (24 Quảng Bá) sẽ đóng cửa theo yêu cầu của Phòng GD&ĐT quận Tây Hồ, Hà Nội.

Điện Gia Lai liên tục tăng giá, nhiều cổ đông nhanh tay ‘chốt lời’

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 22/08/2019 14:10
TGTTO
Từ đầu năm tới nay, cổ phiếu của công ty cổ phần Điện Gia Lai liên tục tăng giá. Nhiều cổ đông của doanh nghiệp này đã tranh thủ thoái vốn, chốt giao dịch hàng trăm tỷ đồng.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO