Thứ 6, 21/06/2019, 06:29 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Mỹ - Trung: Tái hiện chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật

TƯỜNG THỤY 05/06/2019 14:22

TGTTO
Trong khi cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc Trung Quốc và Mỹ đang diễn ra ngày càng gay cấn, chuyên gia kinh tế Stephen S. Roach vừa có bài viết tiếng Anh “Japan Then, China Now” chỉ ra những điểm tương tự với chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật cách đây 3 thập kỷ.

Hơn 30 năm trước, Nhật Bản bị xem là mối đe dọa kinh tế lớn nhất đối với Mỹ không chỉ do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn bởi những lý do như thao túng tiền tệ, chính phủ Nhật chi ngân sách tài trợ cho các ngành để giúp chiếm lợi thế trước Mỹ và xuất siêu sang Mỹ, Mỹ phải gánh chịu bội chi trong quan hệ thương mại với Nhật. Trong mối tương quan như thế, Tokyo nhắm mắt coi như không có gì xảy ra nên đã phải trả cái giá rất đắt là gần 3 thập kỷ mất mát với nền kinh tế không tăng trưởng và nạn giảm phát. Và giờ đây, Trung Quốc đối mặt với kịch bản này.

Trong cả 2 cuộc chiến, Mỹ đều tự tin thái quá vào sức mạnh của nước này. Ảnh minh họa: IT.

Trung Quốc và Nhật Bản đều rất chú trọng xuất khẩu. Và cả hai đều là nạn nhân của Mỹ trong kiểu quan hệ kinh tế như vậy. Giống như những đòn giáng xuống Nhật Bản những năm 1980, những gì mà Mỹ trừng phạt Trung Quốc hiện nay là kết quả của tình trạng kinh tế vĩ mô ngày càng mất cân bằng của Mỹ. Trong cả hai cuộc thương chiến với Nhật trước đây và Trung Quốc hiện nay, tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ giảm xuống rất thấp khiến cho cán cân thanh toán bị chênh lệch theo hướng bất lợi. Điều này châm ngòi cho cả 2 cuộc chiến tranh thương mại nói trên.

Tổng thống Ronald Reagan nhậm chức tháng 1/1981 và khi đó, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội là 7,8% tổng thu nhập quốc gia, và tài khoản vãng lai của Mỹ về cơ bản đang cân bằng. Trong vòng hai năm rưỡi, vì chính sách giảm thuế quá nhiều của TT Reagan, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội giảm xuống còn 3,7%, tài khoản vãng lai và cán cân thương mại bị thâm hụt triền miên. Trong vấn đề này, chính kinh tế nước Mỹ là nguyên nhân cơ bản.

Nhưng chính quyền ông Reagan như làm ngơ trước vấn đề này. Hầu như không có đánh giá đúng đắn nào về mối quan hệ giữa tổng tiết kiệm quốc nội và tình trạng mất cân bằng thương mại. Thay vào đó, mọi tội lỗi lại đổ lên đầu Nhật Bản, khi đó gây ra 42% trong thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ trong nửa đầu thập niên 1980. Nhật Bản phải chịu nhiều cáo buộc về các hành vi thương mại không công bằng và không hợp pháp. Đặc biệt, người đi đầu trong chiến dịch chống lại Nhật Bản lúc đó chính là Phó Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuổi còn khá trẻ.

Loáng một cái lại là khoảng 30 năm sau, sự việc lại diễn ra tương tự. Không giống ông Reagan, Tổng thống Donald Trump không thừa hưởng một nền kinh tế với tổng mức tiết kiệm cao. Khi ông Trump nhậm chức tháng 1/2017, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội chỉ đạt 3%, rất thấp so với mức 7,8% lúc ông Reagan trở thành Tổng thống. Tuy nhiên, cũng giống người tiền nhiệm, ông Trump chọn cách cắt giảm mạnh thuế với mục tiêu của ông Trump là “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (Make America great again – câu vận động tranh cử của ông Trump).

Rõ ràng, kết quả của ông Trump có thể dự đoán trước. Thâm hụt ngân sách liên bang tăng, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội ròng giảm xuống còn 2,8% cuối năm 2018, đẩy Mỹ vào tình trạng là con nợ rất lớn trên thế giới. Cuối năm 2018 tại Mỹ, thâm hụt tài khoản vãng lai là 2,6% GDP và thâm hụt thương mại hàng hóa là 4,5% GDP.

Và đây là lúc Trung Quốc bị cho là nguyên nhân giống như Nhật Bản vào những năm 1980. Thoạt nhìn, đe dọa của Trung Quốc có vẻ nghiêm trọng hơn vì Trung Quốc gây ra tới 48% thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ năm 2018 (Nhật lúc trước là 42%). Tuy nhiên, so sánh như trên là khập khiễng vì những năm 1980, về cơ bản thế giới chưa xác lập chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo số liệu của OECD và WTO, khoảng 35 - 40% thâm hụt thương mại song phương giữa Mỹ và Trung Quốc có nguồn gốc từ việc các sản phẩm đầu vào được sản xuất bên ngoài Trung Quốc, nhưng lại được lắp ráp tại Trung Quốc và xuất sang Mỹ. Điều này có nghĩa là tỷ lệ hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc xuất siêu sang Mỹ hiện nay thực ra nhỏ hơn so với tỷ lệ của Nhật những năm 1980.

Tương tự như trừng phạt Nhật những năm 1980, Washington tiến hành chiến tranh thương mại với Trung Quốc dựa trên bối cảnh kinh tế nước Mỹ hiện nay. Nhưng đó là một sai lầm nghiêm trọng. Do tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ, nếu Trung Quốc không phải là nước xuất siêu sang Mỹ thì đơn giản sẽ là một nước khác. Thậm chí, có thể là nước có chi phí cao hơn, và khi đó tình hình lại tệ hơn cho người tiêu dùng Mỹ - hậu quả trên người tiêu dùng Mỹ cũng tương đương như việc tăng thuế.

Thật trớ trêu, ông Trump chọn đúng Robert Lighthizer, người 30 năm trước đã ra tay với Nhật, để lãnh đạo cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh. Nhưng xui cho ông Trump là ông Lighthizer dường như không biết gì về những tranh chấp vĩ mô hiện nay cũng như ông đã từng như vậy khoảng 3 thập kỷ trước.

Trong cả hai cuộc chiến thương mại, Mỹ đều hơi ảo tưởng vì thiếu thực tế. Dựa trên lý thuyết về kinh tế học cung - cầu chưa được kiểm chứng, đặc biệt là lý thuyết khi thuế giảm thì tình hình tài chính sẽ tốt lên, chính quyền ông Reagan không thể đánh giá đúng mối quan hệ giữa xây dựng ngân sách liên bang và thâm hụt thương mại.

Washington đang chủ tâm phớt lờ các trở ngại mà kinh tế Mỹ phải đối mặt trong bối cảnh tổng tiết kiệm quốc nội thấp là do cử tri Mỹ không ủng hộ chính sách cắt giảm thâm hụt thương mại bằng cách cắt giảm thâm hụt ngân sách để nâng tỷ lệ tiết kiệm quốc gia.

Nói tóm lại, bộ phim hiện tại vốn là sự lặp lại phim trước đây đã gây nhiều bất ổn. Một lần nữa, Mỹ lại cho rằng trừng phạt nước khác cũng không khó lắm. Tuy nhiên, lần này thì phim có thể sẽ có kết cục rất khác trước đây.

Tác giả Stephen S. Roach từng là Chủ tịch của Morgan Stanley châu Á và hiện nay giữ vị trí trưởng nhóm kinh tế của Morgan Stanley châu Á. Ông cũng là giảng viên cao cấp tại Trường Quản lý thuộc Đại học Yale (Mỹ).


Gửi bình luận
(0) Bình luận

6 thực phẩm thuần chay giúp bạn giảm cân

Phòng mạch - Tư vấn - BÌNH MINH - 20/06/2019 16:09
TGTTO
Hiện nay, các nhà khoa học đã chứng minh được rằng, có một số loại thực phẩm thuần chay giúp giảm cân hiệu quả.

Lùm xùm quanh vụ 2 doanh nghiệp có cùng 1 thương hiệu “Fiditour”

Kinh doanh - VI VI - 20/06/2019 16:01
TGTTO
Trong khi trên các phương tiện truyền thông, website xuất hiện cùng lúc hai công ty mang tên Fiditour, ban giám đốc công ty Cổ phần Fiditour khẳng định đơn vị này chỉ có 1 tên và đang gửi đơn thư đến cơ quan chức năng để phản ánh.

Giá vàng nội địa bật tăng 700.000 - 900.000 đồng/lượng

Nhịp đập thị trường - HOÀI AN - 20/06/2019 15:51
TGTTO
Không chỉ thị trường vàng trong nước, thị trường kim loại quý thế giới cũng đang “sục sôi” sau khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) bỏ ngỏ khả năng hạ lãi suất vào nửa cuối năm nay, trong bối cảnh căng thẳng thương mại leo thang khiến kinh tế gặp nhiều bất ổn.

Huy động được 2.000 tỷ đồng qua phiên đấu thầu trái phiếu Chính phủ 

Tài chính - Chứng khoán - VÂN TRÀ - 20/06/2019 15:46
TGTTO
Ngày 20/6, Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) cho biết vừa tổ chức phiên đấu thầu trái phiếu chính phủ do Kho bạc Nhà nước (KBNN) phát hành. Kết quả, phiên đấu thầu đã huy động được tổng cộng 2.000 tỷ đồng.

77% doanh nghiệp Đức tại Việt Nam đánh giá doanh nghiệp mình tốt lên trong năm 2020

Doanh nghiệp - Doanh nhân - VÂN TRÀ - 20/06/2019 15:44
TGTTO
Kết quả khảo sát doanh nghiệp Đức tại Việt Nam cho thấy, Việt Nam tiếp tục là điểm đến đầu tư của doanh nghiệp Đức với kỳ vọng cao về sự phát triển kinh tế tích cực trong trung hạn.

Thưởng vang cuối tuần: Thăng hoa ‘Ngày quốc tế vang hồng’

Du lịch - Ẩm thực - P.NGUYỄN DŨNG - 20/06/2019 14:51
TGTTO
Chút vang hồng khiến má em hồng, vui đời màu hồng. Đó là bản tin nhắc bạn sống và thực hành vào ngày mai 21/6/2019, tức ngày thứ sáu của tuần lễ thứ tư của tháng 6, thời điểm mà tất cả những người yêu vang khắp thế giới cùng nâng ly uống mừng Ngày quốc tế vang hồng (International Rosé Day).

Audi Việt Nam trưng bày mẫu xe chạy hoàn toàn bằng điện

Xe - Cát Nguyện - 20/06/2019 14:39
TGTTO
Chiếc xe chạy điện Audi e-tron hiện đang được trưng bày ở showroom Audi ở TP.HCM và sắp tới sẽ trưng bày ở Hà Nội và Đà Nẵng. Đối với công chúng, Audi e-tron sẽ được giới thiệu rộng rãi tại Triển lãm Ô tô Việt Nam 2019 diễn ra tháng 10 tại Hồ Chí Minh.

Thiết bị đầu dò bằng sợi tóc giúp chẩn đoán viêm phổi cực nhanh

Sức khỏe - BÌNH MINH - 20/06/2019 14:31
TGTTO
Các nhà khoa học đã phát triển một đầu dò kích cỡ sợi  tóc có thể giúp đo các chỉ số chính về tổn thương mô nằm sâu trong phổi, giúp theo dõi sự phát triển các bệnh như viêm phổi chẳng hạn.

Tình phụ tử không có gì thay thế được  

Với con - NGUYỄN LOAN - 20/06/2019 14:26
TGTTO
Trong cuộc sống, vì một lý do nào đó, người đàn bà không có người đàn ông bên cạnh họ vẫn sống tốt. Nhưng những đứa trẻ con của họ thì rất cần có cha.

Genesis, Kia, Hyundai xếp hạng cao nhất trong bảng điểm đánh giá chất lượng xe hơi

Xe - ĐĂNG TRÌNH - 20/06/2019 14:25
TGTTO
Ba thương hiệu xe hơi gồm Genesis, Kia và Hyundai một lần nữa đứng đầu bảng đánh giá chất lượng xe hơi năm 2019, do công ty JD Power (Mỹ) thực hiện.

8 phim truyền hình Việt hay nhất 10 năm qua: 'Về nhà đi con' xứng đáng số 1?

Văn hóa - Giải trí - AN AN - 20/06/2019 14:23
Nhiều tác phẩm tạo được dấu ấn lớn trên chặng đường 10 năm của phim truyền hình Việt, trong số đó phải kể tới 8 bộ phim dưới đây.

Thông tin mới gây sốt về dòng Galaxy Note 10

Thế giới số - HUỲNH DŨNG - 20/06/2019 14:22
TGTTO
Trang CNET vừa công bố nhiều thông tin mới liên quan tới bộ đôi chiến hạm Samsung Galaxy Note 10 và Galaxy Note 10 Pro.

Xe hơi cá nhân, mỗi miền có 'gu' riêng

Xe - TÂM MINH - 20/06/2019 14:17
TGTTO
Quy mô thị trường xe cá nhân tại Việt Nam vẫn còn nhỏ, nhưng mức độ cạnh tranh của các hãng xe không kém phần khốc liệt.

Xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc: Hấp dẫn nhưng vẫn bí thông tin

Thị trường - Tiêu dùng - NGUYÊN VỸ - 20/06/2019 14:16
Việc Trung Quốc siết các quy định về quản lý, kiểm soát xuất nhập khẩu nông sản là nguyên nhân khiến việc xuất khẩu rau quả sang nước này tăng chậm. Tuy nhiên, đây chỉ là bước giảm tạm thời và Trung Quốc vẫn là thị trường hấp dẫn.

'Đổi ngôi' chuyển mạng giữ số

Công nghệ - TRỌNG HIỀN - 20/06/2019 14:15
TGTTO
Trong nửa đầu tháng 6/2019, lượng thuê bao chuyển đi của dịch vụ chuyển mạng giữ số (Mobile Number Portability – MNP) tại các nhà mạng có những dấu hiệu “bất thường”. Đã có sự xáo trộn ngôi thứ về số lượng thuê bao bỏ nhà mạng ra đi và đến.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO