Thứ 3, 18/02/2020, 01:51 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Mỹ - Trung: Tái hiện chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật

TƯỜNG THỤY 05/06/2019 14:22

TGTTO
Trong khi cuộc chiến thương mại giữa hai cường quốc Trung Quốc và Mỹ đang diễn ra ngày càng gay cấn, chuyên gia kinh tế Stephen S. Roach vừa có bài viết tiếng Anh “Japan Then, China Now” chỉ ra những điểm tương tự với chiến tranh thương mại Mỹ - Nhật cách đây 3 thập kỷ.

Hơn 30 năm trước, Nhật Bản bị xem là mối đe dọa kinh tế lớn nhất đối với Mỹ không chỉ do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ mà còn bởi những lý do như thao túng tiền tệ, chính phủ Nhật chi ngân sách tài trợ cho các ngành để giúp chiếm lợi thế trước Mỹ và xuất siêu sang Mỹ, Mỹ phải gánh chịu bội chi trong quan hệ thương mại với Nhật. Trong mối tương quan như thế, Tokyo nhắm mắt coi như không có gì xảy ra nên đã phải trả cái giá rất đắt là gần 3 thập kỷ mất mát với nền kinh tế không tăng trưởng và nạn giảm phát. Và giờ đây, Trung Quốc đối mặt với kịch bản này.

Trong cả 2 cuộc chiến, Mỹ đều tự tin thái quá vào sức mạnh của nước này. Ảnh minh họa: IT.

Trung Quốc và Nhật Bản đều rất chú trọng xuất khẩu. Và cả hai đều là nạn nhân của Mỹ trong kiểu quan hệ kinh tế như vậy. Giống như những đòn giáng xuống Nhật Bản những năm 1980, những gì mà Mỹ trừng phạt Trung Quốc hiện nay là kết quả của tình trạng kinh tế vĩ mô ngày càng mất cân bằng của Mỹ. Trong cả hai cuộc thương chiến với Nhật trước đây và Trung Quốc hiện nay, tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ giảm xuống rất thấp khiến cho cán cân thanh toán bị chênh lệch theo hướng bất lợi. Điều này châm ngòi cho cả 2 cuộc chiến tranh thương mại nói trên.

Tổng thống Ronald Reagan nhậm chức tháng 1/1981 và khi đó, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội là 7,8% tổng thu nhập quốc gia, và tài khoản vãng lai của Mỹ về cơ bản đang cân bằng. Trong vòng hai năm rưỡi, vì chính sách giảm thuế quá nhiều của TT Reagan, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội giảm xuống còn 3,7%, tài khoản vãng lai và cán cân thương mại bị thâm hụt triền miên. Trong vấn đề này, chính kinh tế nước Mỹ là nguyên nhân cơ bản.

Nhưng chính quyền ông Reagan như làm ngơ trước vấn đề này. Hầu như không có đánh giá đúng đắn nào về mối quan hệ giữa tổng tiết kiệm quốc nội và tình trạng mất cân bằng thương mại. Thay vào đó, mọi tội lỗi lại đổ lên đầu Nhật Bản, khi đó gây ra 42% trong thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ trong nửa đầu thập niên 1980. Nhật Bản phải chịu nhiều cáo buộc về các hành vi thương mại không công bằng và không hợp pháp. Đặc biệt, người đi đầu trong chiến dịch chống lại Nhật Bản lúc đó chính là Phó Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer tuổi còn khá trẻ.

Loáng một cái lại là khoảng 30 năm sau, sự việc lại diễn ra tương tự. Không giống ông Reagan, Tổng thống Donald Trump không thừa hưởng một nền kinh tế với tổng mức tiết kiệm cao. Khi ông Trump nhậm chức tháng 1/2017, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội chỉ đạt 3%, rất thấp so với mức 7,8% lúc ông Reagan trở thành Tổng thống. Tuy nhiên, cũng giống người tiền nhiệm, ông Trump chọn cách cắt giảm mạnh thuế với mục tiêu của ông Trump là “Làm cho nước Mỹ vĩ đại trở lại” (Make America great again – câu vận động tranh cử của ông Trump).

Rõ ràng, kết quả của ông Trump có thể dự đoán trước. Thâm hụt ngân sách liên bang tăng, tỷ lệ tổng tiết kiệm quốc nội ròng giảm xuống còn 2,8% cuối năm 2018, đẩy Mỹ vào tình trạng là con nợ rất lớn trên thế giới. Cuối năm 2018 tại Mỹ, thâm hụt tài khoản vãng lai là 2,6% GDP và thâm hụt thương mại hàng hóa là 4,5% GDP.

Và đây là lúc Trung Quốc bị cho là nguyên nhân giống như Nhật Bản vào những năm 1980. Thoạt nhìn, đe dọa của Trung Quốc có vẻ nghiêm trọng hơn vì Trung Quốc gây ra tới 48% thâm hụt thương mại hàng hóa của Mỹ năm 2018 (Nhật lúc trước là 42%). Tuy nhiên, so sánh như trên là khập khiễng vì những năm 1980, về cơ bản thế giới chưa xác lập chuỗi cung ứng toàn cầu. Theo số liệu của OECD và WTO, khoảng 35 - 40% thâm hụt thương mại song phương giữa Mỹ và Trung Quốc có nguồn gốc từ việc các sản phẩm đầu vào được sản xuất bên ngoài Trung Quốc, nhưng lại được lắp ráp tại Trung Quốc và xuất sang Mỹ. Điều này có nghĩa là tỷ lệ hàng hóa sản xuất tại Trung Quốc xuất siêu sang Mỹ hiện nay thực ra nhỏ hơn so với tỷ lệ của Nhật những năm 1980.

Tương tự như trừng phạt Nhật những năm 1980, Washington tiến hành chiến tranh thương mại với Trung Quốc dựa trên bối cảnh kinh tế nước Mỹ hiện nay. Nhưng đó là một sai lầm nghiêm trọng. Do tổng tiết kiệm quốc nội của Mỹ, nếu Trung Quốc không phải là nước xuất siêu sang Mỹ thì đơn giản sẽ là một nước khác. Thậm chí, có thể là nước có chi phí cao hơn, và khi đó tình hình lại tệ hơn cho người tiêu dùng Mỹ - hậu quả trên người tiêu dùng Mỹ cũng tương đương như việc tăng thuế.

Thật trớ trêu, ông Trump chọn đúng Robert Lighthizer, người 30 năm trước đã ra tay với Nhật, để lãnh đạo cuộc chiến thương mại với Bắc Kinh. Nhưng xui cho ông Trump là ông Lighthizer dường như không biết gì về những tranh chấp vĩ mô hiện nay cũng như ông đã từng như vậy khoảng 3 thập kỷ trước.

Trong cả hai cuộc chiến thương mại, Mỹ đều hơi ảo tưởng vì thiếu thực tế. Dựa trên lý thuyết về kinh tế học cung - cầu chưa được kiểm chứng, đặc biệt là lý thuyết khi thuế giảm thì tình hình tài chính sẽ tốt lên, chính quyền ông Reagan không thể đánh giá đúng mối quan hệ giữa xây dựng ngân sách liên bang và thâm hụt thương mại.

Washington đang chủ tâm phớt lờ các trở ngại mà kinh tế Mỹ phải đối mặt trong bối cảnh tổng tiết kiệm quốc nội thấp là do cử tri Mỹ không ủng hộ chính sách cắt giảm thâm hụt thương mại bằng cách cắt giảm thâm hụt ngân sách để nâng tỷ lệ tiết kiệm quốc gia.

Nói tóm lại, bộ phim hiện tại vốn là sự lặp lại phim trước đây đã gây nhiều bất ổn. Một lần nữa, Mỹ lại cho rằng trừng phạt nước khác cũng không khó lắm. Tuy nhiên, lần này thì phim có thể sẽ có kết cục rất khác trước đây.

Tác giả Stephen S. Roach từng là Chủ tịch của Morgan Stanley châu Á và hiện nay giữ vị trí trưởng nhóm kinh tế của Morgan Stanley châu Á. Ông cũng là giảng viên cao cấp tại Trường Quản lý thuộc Đại học Yale (Mỹ).


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Chi Dân gây xuýt xoa với thời trang dạo phố

Văn hóa - Giải trí - NHÃ LÊ - 17/02/2020 16:59
TGTTO
Không chỉ đốn tim khán giả bằng giọng hát ngọt mà ca sĩ Chi Dân còn ăn điểm bởi ngoại hình như người mẫu. Mới đây, giọng ca "Sao chẳng phải anh" đã thực hiện bộ ảnh thời trang dạo phố trẻ trung, khiến nhiều fan thích thú.

Bé gái 3 tháng tuổi ở Vĩnh Phúc nhiễm Covid-19 có thể xuất viện sớm

Y tế - VIỆT ANH - 17/02/2020 16:43
TGTTO
Ngày 17/2, đại diện Tiểu ban điều trị Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch bệnh viêm phổi cấp do Covid-19 cho biết, sức khỏe của cháu bé 3 tháng tuổi ở Vĩnh Phúc đang có những dấu hiệu tích cực, dự kiến sẽ được ra viện sớm.

Bị phạt vì tự ý sản xuất nước rửa tay khô bán kiếm lời

Thị trường - Tiêu dùng - NGUYÊN ĐỨC - 17/02/2020 16:37
TGTTO
Một doanh nghiệp tư nhân tự pha chế, sản xuất 1.374 chai nước rửa tay khô nhưng chưa được cơ quan quản lý nhà nước cấp phép theo qui định pháp luật, vừa bị phát hiện, tạm giữ tại Bắc Giang.

Đầu tư vào start-up do phụ nữ làm chủ đạt hiệu quả 63% so với nam giới

Doanh nghiệp - Doanh nhân - THẠCH HƯƠNG - 17/02/2020 16:37
TGTTO
Đầu tư vào startup do phụ nữ làm chủ có hiệu quả 63% so với nam giới. Doanh nghiệp do nữ giới điều hành tạo doanh thu cao gấp đôi trên mỗi đô la đầu tư so với nam giới.

Bác sĩ Việt Đức chỉ cách phát hiện sớm bệnh nhiễm khuẩn tiết niệu

Y tế - VIỆT ANH - 17/02/2020 16:35
TGTTO
Theo TS Nguyễn Thế Cường, những người mắc bệnh nhiễm khuẩn tiết niệu có thể có các biểu hiện như sốt cao, rét run từng cơn, môi khô, lưỡi bẩn, vẻ mặt hốc hác.

Hội Doanh nghiệp trẻ Hải Dương phát 30 tấn dưa hấu miễn phí cho bà con

Kinh doanh - HUYỀN TRANG - 17/02/2020 16:30
TGTTO
Ngày 17/2, trong chương trình "Chung tay hỗ trợ nông sản Việt – Phát dưa miễn phí", 30 tấn dưa hấu đã được doanh nghiệp hội viên Hội Doanh nghiệp trẻ Hải Dương phát cho người dân, công nhân tại khu vực Hải Dương.

Kinh tế khó khăn, khoáng sản Viglacera đặt chỉ tiêu lãi trước thuế giảm 50%

Doanh nghiệp - Doanh nhân - HỒNG TRÂM - 17/02/2020 16:25
TGTTO
Năm 2020, công ty Cổ phần Khoáng sản Viglacera đặt mục tiêu doanh thu 100 tỷ đồng giảm hơn 9%, lợi nhuận trước thuế đạt 5 tỷ đồng giảm gần 50% so với năm trước.

Doanh nghiệp gỗ ứng dụng công nghệ vào quản lý hoạt động

Doanh nghiệp - Doanh nhân - NGUYÊN ĐỨC - 17/02/2020 15:12
TGTTO
Sau tập đoàn gỗ Trường Thành, gỗ An Cường…, công ty Đất Mới cũng vừa triển khai ứng dụng hệ thống quản trị nguồn lực SAP ERP vào quản trị hoạt động doanh nghiệp.

Mỹ dọa không cung cấp thông tin tình báo nếu Đức dùng Huawei làm mạng 5G

Quốc tế - VÂN TRÀ - 17/02/2020 15:12
TGTTO
Tổng thống Trump gửi lời dọa dẫm Đức rằng Hoa Kỳ sẽ không tiếp tục chia sẻ thông tin tình báo với Đức nếu nước này không cấm Huawei tham gia vào xây dựng cơ sở hạ tầng mạng 5G tại quốc gia này.

Giá thanh long phục hồi như thời điểm trước dịch Covid-19

Thị trường - Tiêu dùng - TRẦN HÙNG - 17/02/2020 15:12
TGTTO
Cửa khẩu sang Trung Quốc thông thoáng, cộng thêm nhu cầu thanh long thời điểm này tăng mạnh khiến giá loại quả này phục hồi như thời điểm trước khi dịch Covid -19 hoành hành.

Phát hiện thuốc lá lậu 'ngụy trang' bằng bánh Pía

Xã hội - ĐÔNG BẮC - 17/02/2020 15:11
TGTTO
Cục Quản lí thị trường An Giang vừa phát hiện và tạm giữ gần 1.500 bao thuốc lá điếu nhập lậu.

Bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc và ASEAN họp khẩn về Covid-19

Quốc tế - VÂN TRÀ - 17/02/2020 14:20
TGTTO
Bộ trưởng ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị sẽ có cuộc gặp khẩn với những người đồng cấp ở khối ASEAN vào thứ Năm ngày 20/2 tới, để bàn bạc các biện pháp đối phó với dịch bệnh Covid-19.

'Khánh Hoà đủ điều kiện công bố hết dịch Corona'

Y tế - 17/02/2020 13:55
Tỉnh Khánh Hoà đã 30 ngày không có bệnh nhân mới, đủ điều kiện công bố hết dịch Corona.

5 trò lừa đảo vô nhân tính giữa tâm dịch Corona

Bạn đọc - 17/02/2020 13:52
Những kẻ lừa đảo đang lợi dụng dịch Corona để lừa tiền của bạn, vì thế hãy cảnh giác, tỉnh táo để không trở thành nạn nhân của chúng.

120 người dân thực hiện cách ly ở Lạng Sơn được trở về gia đình

Xã hội - 17/02/2020 13:48
Hôm nay (17/2) 120 công dân trở về từ Trung Quốc được theo dõi, cách ly nhằm phòng, chống lây lan dịch bệnh Covid-19 tại Bộ Chỉ huy quân sự Lạng Sơn.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO