Thứ 2, 17/06/2019, 01:52 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Lư đồng An Hội – vốn quý của Sài Gòn xưa

THIÊN AN 12/01/2019 14:27

TGTTO
Cận tết, cũng là quãng thời gian các lò đúc lư ở An Hội hối hả hoàn thiện những chiếc lư đồng, với kỹ thuật đúc cổ truyền được người làng gìn giữ từ hơn 200 năm qua.

Đúc lư là một trong số nghề thủ công hiếm hoi của Sài Gòn – Gia Định xưa được lưu truyền đến hôm nay. Xóm lư ấy thuộc làng An Hội, nay là phường 12, Gò Vấp, TP.HCM. Ở thời hoàng kim của những năm 30 – 40 thế kỷ trước, An Hội được mệnh danh là làng đúc lư đồng số một của đất Gia Định, sản phẩm lư đồng phục vụ cho cả thị trường miền Nam, sang các nước láng giềng, nhưng qua năm tháng, nghề thủ công này dần mai một. Từ làng lư đồng ban đầu với hơn 60 lò đúc, nay An Hội chỉ còn lại thành xóm lư, với 5 hộ vẫn cố gắng bám trụ với nghề là Hai Thắng, Ba Cồ, Năm Toàn, Sáu Bảnh, Út Kiểng.

Lư đồng xếp lớp chờ xuất xưởng ở lò lư Ba Cồ. Ảnh: Thiên An.

Nét đặc biệt của lư đồng An Hội, chính là sự mộc mạc, gần gũi, bởi tất cả các công đoạn chế tác đều nguyên bản theo lối thủ công, được truyền đời qua thế hệ. Từ khâu nhào đất, đắp đất, ghép khuôn, cán sáp, se rồng - phụng – hoa văn, rồi nung khuôn, đổ đồng, qua rã khuôn, làm nguội, chạm trổ… mỗi công đoạn là một sự tỉ mỉ, cẩn trọng.

Đắp đất làm khuôn là công đoạn được các thợ nữ của làng An Hội đảm trách. Ảnh: Thiên An.

Đến xóm lư những ngày cuối năm, tiếng kì cạch vang vọng khắp không gian, trong các khoảnh sân của lò lư Ba Cồ, Hai Thắng… rộn ràng lớp thợ đang chạm trổ những hoa văn trên thân lư. Từ chiếc lư mới đúc, mặt trơn láng, chỉ với cây đục, chiếc búa, những đường nét của lưỡng long tranh châu, loan phụng kỳ duyên, hoa dây cuốn thư… dần hiện ra sau mỗi nhát đục lên mặt lư. Cái tài tình ở chỗ, những nét chạm chẳng cần đến khuôn thước, vẽ mẫu, mà cứ thế tuôn ra nhịp nhàng, đều đặn, tạo cảm giác nhìn công việc thật đơn giản, nhẹ nhàng.

Thợ chạm trang trí trên thân lư, đây là công đoạn tỉ mỉ nhất quyết định giá trị mỹ thuật của lư hương trước khi ra thị trường. Ảnh: Thiên An.

Kỹ thuật đúc truyền thống của làng lư An Hội, là sử dụng khuôn sáp. Để ra đời một chiếc lư thành phẩm, tốn đến hơn chục công đoạn, với thời gian tính từ lúc trộn đất làm khuôn đến khi hoàn thiện nhanh cũng hơn chục ngày trời. Hơn phân nửa công đoạn trước khi đúc lư, đa phần đều do phụ nữ của làng thực hiện. Tuy việc có nhẹ nhàng, nhưng đây là công đoạn quan trọng, quyết định sự thành hình của chiếc lư khi đổ đồng.

Bà Huỳnh Thị Xum, thợ đắp đất ở làng lư An Hội cho biết: “Tỉ lệ trộn đất với tro, đất với trấu như tụi tui được học từ hồi nhỏ xíu, làm riết thành quen tay. Nhồi đất cầm vào là biết đủ độ dẻo hay chưa để khi đắp khuôn phải sao cho thật chắc, khuôn chịu được lửa và chịu được sức nặng của đồng khi nung mới không bung”.

Khuôn lư vừa hoàn thiện với lớp khuôn áo trộn vỏ trấu. Ảnh: Thiên An.

Khuôn đất làm xong mất từ 1 tuần – 10 ngày chờ khô. Ảnh: Thiên An.

Lư đồng xuất xứ từ An Hội có hai dòng, loại mang hoa văn theo lối chạm trổ, loại mang hoa văn theo khuôn đúc có sẵn. Những chi tiết trang trí trên thân lư được tạo hình bằng khuôn sáp, sau đó cán khuôn lên thân lư, đúc xong chỉ việc làm nguội, dọn bề mặt cho trơn láng, mài dũa là hoàn thiện.

Đổ sáp tạo chi tiết trang trí trên thân lư hương. Ảnh: Thiên An.

Khuôn trong hoàn thiện được chuyển qua công đoạn bít sáp. Ảnh: Thiên An.

Các đề tài trang trí cán sáp của lư đồng An Hội cũng đều là những hoa văn truyền thống như con dơi – chữ phúc (hàm ý chúc phúc), lưỡng long triều nhật, đến các đề tài tứ thời, mai điểu. Những khuôn mẫu này ở mỗi lò lư, lại có những yếu tố khác biệt, do người thợ chính (thợ cả) – cũng thường là chủ lò – sáng tác và nắm giữ.

Trước nhu cầu thị trường, những hoa văn với lối chế tác mang đậm tính thủ công của lư đồng An Hội từng bị thất thế so với những chiếc lư tạo dáng kiểu công nghiệp. Nhưng nếu quan sát kỹ trong chi tiết, lư đồng An Hội có nét gần gũi, tình cảm mà dòng lư công nghiệp không có được.

Chị Phạm Thị Liên, chủ lò lư Ba Cồ chia sẻ: “Lư An Hội vì làm hoàn toàn thủ công, nên mỗi cái tuy có giống về hình dáng, nhưng chi tiết kiểu gì cũng có sự khác biệt. Thể hiện tính cách, tâm tình của thợ. Nếu hôm đó tinh thần anh thợ thoải mái, cái lư làm ra cũng có nét khác hẳn, với các chi tiết đục chạm tươi vui, sắc bén, còn gặp hôm tinh thần không vui, gia đình lục đục, nhìn cái lư là dân trong nghề biết ngay”.

Khuôn sáp đề tài trang trí lưỡng long tranh châu. Ảnh: Thiên An.

Lư đúc mang đề tài lưỡng long khi vừa ra lò. Ảnh: Thiên An.

Khuôn đất khi bít sáp, hong khô, bắt đầu qua công đoạn nung khuôn và đổ đồng. Một điều khác biệt của làng nghề lư đồng An Hội, là việc rót đồng, nung khuôn chỉ được thực hiện vào ban tối. Trước khi nấu đồng, vị chủ lò sẽ làm mâm cúng, với đĩa ngũ quả, con gà luộc, nén nhang thắp trên bàn thờ và khấn cho mẻ đồng được thuận lợi, bình an.

Nguyên do chuyện nấu đồng, đổ đồng chỉ làm ban đêm được người An Hội lý giải, đêm tiết trời mát mẻ, thợ lò dễ chịu hơn vì sức nóng của lò đồng khi nóng chảy hơn ngàn độ C. Ban đêm cũng dễ quan sát màu đồng, khói đồng. Khi nung chảy, múc thử đồng đổ ra thấy khói trắng, vậy là đạt, có thể đem rót khuôn, còn nếu chưa thấy khói trắng, khi rót khuôn đồng sẽ không lên được màu trong như ý vì chưa đủ độ chín.

Hầm khuôn trong lò cho khuôn chín trước khi rót đồng. Ảnh: Thiên An.

Khói trắng từ gáo đồng chảy, một dấu chỉ nhận biết đồng đã đủ độ chín. Ảnh: Thiên An.

Khuôn đúc khi hoàn thiện, phần trang trí còn lại thuộc về lớp thợ nam, bắt đầu với phần rèn, dũa, loại bỏ các chi tiết thừa, đắp lại các nét thiếu, chuyển tiếp qua đục chạm, trang trí, hoặc để mộc, sau cùng là đánh bóng. Lư đồng xuất xứ từ An Hội mang màu đồng sáng bóng, được bày trang trọng trên các tủ thờ, nhìn chiếc lư vàng au, nổi bật trên bàn thờ, cũng là một trong những hình ảnh gợi về tết đã cận kề.

Chỉnh sửa các chi tiết trên lư đồng. Ảnh: Thiên An.

Cũng chỉ có năm hết tết đến, dân Nam bộ mới có tục đem bộ lư ra lau chùi, hoặc đi đánh bóng lại cho sáng, góp cho bàn thờ xuân thêm trang trọng hơn. Nghề lư An Hội hẳn kén người chơi, không chạy theo xu hướng số đông, nhờ vậy những nét đẹp bình dị, mộc mạc, chân chất của nghề truyền thống này vẫn tiếp tục được nhóm thợ đúc đồng An Hội duy trì, giữ lại một vốn quý của Sài Gòn – Gia Định xưa.


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Không chỉ có đàn ông, đàn bà cũng ngoại tình vì tình dục

Chuyện phòng the - QUÝ KHANG - 16/06/2019 18:00
TGTTO
Bỏ qua yếu tố tình yêu không phân biệt tuổi tác, giai cấp... bạn thấy điều gì qua việc người đàn bà ngoại tình với cấp dưới của chồng hoặc là với một người đàn ông thua xa chồng họ về mọi mặt?

Thủ tướng: Áp dụng công nghệ để chống cán bộ nhũng nhiễu, tiêu cực

Thời sự - ĐÌNH DƯƠNG - 16/06/2019 15:45
Thủ tướng khẳng định Chính phủ sẽ yêu cầu các cán bộ thanh tra, điều tra, kiểm tra, kiểm toán, những cán bộ có quyền lực trong vấn đề phòng chống tham nhũng phải thực hiện nghiêm quy định, áp dụng công nghệ để chống hành vi lợi dụng quyền lực nhằm nhũng nhiễu, tiêu cực.

Không bị lỗi như Galaxy Fold, Huawei Mate X vẫn bị trì hoãn

Thế giới số - AN NHIÊN - 16/06/2019 15:02
Theo thông báo mới nhất, Huawei sẽ trì hoãn ra mắt Mate X tới tận tháng 9, sau sự xuất hiện của Galaxy Note 10.

Đan Trường, Bình Minh, Quách Ngọc Ngoan: 3 quý ông lên đời vì lấy vợ đại gia?

Thế giới sao - ĐOÀN HÒA - 16/06/2019 15:02
Nếu như vợ của Bình Minh được nhiều người nể phục và khen ngợi bởi bản lĩnh thì vợ của “anh Bo“ Đan Trường cũng được nhận được không ít lời khen ngợi vì tài năng và thông minh.

La liệt xoài bự, nấm linh chi khủng ở ngày hội nông sản Mường La

Thị trường - Tiêu dùng - P.V TÂY BẮC - 16/06/2019 15:01
Nằm trong chuỗi sự kiện Lễ Kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Đảng bộ huyện Mường La, tỉnh Sơn La (15/6/1949 - 15/6/2019) và 40 năm chuyển huyện về thị trấn Ít Ong (1979 - 2019), ngày 15/6, huyện Mường La đã tổ chức hơn 30 gian hàng trưng bày các sản phẩm nông nghiệp có thế mạnh của huyện nhà tới du khách.

Quốc Nghiệp gây sốc khi diễn xiếc cùng con gái chỉ mới 6 tháng tuổi

Thế giới sao - HƯƠNG BÙI - 16/06/2019 15:01
Từng bị chỉ trích vì diễn xiếc cùng con nhỏ, Quốc Nghiệp vẫn đăng clip con gái 6 tháng tuổi diễn xiếc và khẳng định không gây nguy hiểm cho bé.

Nhiều trường ngoài công lập ở Hà Nội công bố điểm xét tuyển

Giáo dục - DƯƠNG TÂM - 16/06/2019 15:01
Với điểm thi từ 36 đến 40, nếu không đỗ trường công lập, học sinh có cơ hội vào trường Đoàn Thị Điểm hay Tạ Quang Bửu.

Facebook ra mắt tính năng hỗ trợ hiến - nhận máu nhân đạo tại Mỹ

Công nghệ - QUANG THỤY - 16/06/2019 14:10
TGTTO
Facebook chính thức cho ra mắt tính năng hiến máu nhân đạo dành riêng cho nền tảng mạng xã hội tại Mỹ.

Được đi học là niềm vui, không phải nỗi ám ảnh

Với con - MAI KA - 16/06/2019 14:00
TGTTO
Điểm số kỳ thi tuyển sinh lớp 10 vừa được công bố, nhiều gia đình có con em không đạt được kết quả như mong muốn lập tức rơi vào tình trạng căng thẳng, đầy áp lực.

Doanh nghiệp bất động sản lo đói vốn

Bất động sản - NGUYỄN HÀ - 16/06/2019 11:33
Từ đầu năm đến nay, các doanh nghiệp bất động sản liên tục phát hành trái phiếu huy động vốn với lãi suất cao.

5 món ăn đường phố thuần chay ngon nhất Hàn Quốc

Du lịch - Ẩm thực - HUỲNH DŨNG - 16/06/2019 11:33
TGTTO
Không chỉ là thiên đường du lịch ở châu Á, Hàn Quốc còn có không gian ẩm thực đường phố thú vị, đặc biệt là các món ăn thuần chay, cực kỳ ngon, lạ miệng và bổ dưỡng.

Công trình khu rừng nổi nhân tạo trên biển chống gió bão cực độc đáo

Xem - Nghe - Đọc - ĐĂNG TRÌNH - 16/06/2019 10:50
TGTTO
Trước giờ, những cơn bão biển có thể gây ra thiệt hại lớn cho các khu vực ven biển, tạo ra sóng lớn làm xói mòn bờ biển, phá hủy các cơ sở như bến du thuyền, khu dân cư...

Hợp chất trong nọc độc bọ cạp có thể giúp tiêu diệt tụ cầu khuẩn và vi khuẩn lao

Sức khỏe - RẠNG ĐÔNG  - 16/06/2019 10:49
TGTTO
Các nhà khoa học thuộc Đại học Quốc gia Mexico vừa phát hiện ra tác dụng mới từ nọc độc bò cạp.

Thủ tướng yêu cầu báo cáo về thiếu hụt phi công

Xã hội - ANH MINH - 16/06/2019 10:43
Tình trạng khan hiếm nhân lực kỹ thuật cao đang đặt ra nhiều thách thức cho các hãng bay, khi thị trường xuất hiện thêm nhân tố mới.

Ả Rập Xê Út đanh thép chỉ trích Iran vì tấn công 2 tàu chở dầu ở Trung Đông

Quốc tế - QUANG THỤY - 16/06/2019 10:31
TGTTO
Theo hãng thông tấn Reuters, Ả Rập Xê Út - ông trùm dầu mỏ số một ở Trung Đông, mới đây đã chính thức lên tiếng cáo buộc Iran chủ mưu tấn công 2 tàu chở dầu tại khu vực Vịnh Oman.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO