Thứ 2, 30/03/2020, 01:38 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Bảo tồn di sản bằng tình yêu và trí tuệ

PHONG THANH (thực hiện) 28/01/2020 13:45

TGTTO
Kiến trúc sư Cao Thành Nghiệp được biết đến với những phát biểu mạnh mẽ liên quan đến sự sống còn của nhiều công trình di sản như: dinh thượng thơ (TP.HCM), dinh tỉnh trưởng, rạp Hòa Bình (TP.Đà Lạt), nhà thờ Bùi Chu (Nam Định)...

Kiến trúc sư Cao Thành Nghiệp ngoài 50 tuổi nhưng đã có hơn 20 năm trong nghề bảo tồn và phục hồi di sản. Đến nay, anh đã tham gia trùng tu trên 100 công trình di tích lớn nhỏ trên khắp cả nước.

Kiến trúc sư Cao Thành Nghiệp. Ảnh: Phong Thanh

Trân trọng lịch sử

Nghề bảo tồn đến với anh như thế nào?

Kiến trúc sư Cao Thành Nghiệp: Ngay từ thuở nhỏ, tôi đã sớm chớm nở tình yêu của mình với bộ môn lịch sử và tình yêu ấy trở nên mãnh liệt hơn khi bước vào trường Đại học Kiến trúc. Dù vẫn trên ghế nhà trường nhưng tôi sớm kết duyên với nghề và bắt đầu đi trên con đường riêng của mình. Sau khoảng thời gian ngắn học hỏi kinh nghiệm từ các anh, chú đi trước, tôi bắt đầu làm dự án riêng của mình là trùng tu một số biệt thự ở số 14, 16, 22 trên đường Trần Hưng Đạo, TP.Đà Lạt.

Mỗi công trình là một bài học hay và mới lạ, bài học từ thực tế không thể nào so sánh được, đòi hỏi người kiến trúc sư phải tận dụng mọi kinh nghiệm và kĩ năng trong cuộc sống. Đối với công trình được xếp vào di tích hay di sản, công tác phục chế sửa chữa đều ở mức khó, nhưng qua đó cho bản thân tôi những bài học mới. Bởi mỗi kiến trúc đều có điểm đặc biệt của nó mà mình phải đọc, nghiên cứu và tìm hiểu thật kĩ càng.

Trụ sở UBND TP.HCM được xây dựng năm 1898 do kiến trúc sư Femand Gardès thiết kế. Ảnh: Sĩ Nam

Cảm nhận của anh khi làm công tác bảo tồn di sản?

Di sản là nơi nói lên văn hóa, công nghệ xây dựng và kĩ thuật của người làm thiết kế. Nếu chúng ta chỉ học về thiết kế, đôi khi cũng vấp phải những trở ngại. Trên thực tế xây dựng, việc bảo tồn giúp chúng ta kiểm chứng lại công tác thiết kế so với thực tiễn vì trong vấn đề bảo tồn, chúng ta sửa chữa, trùng tu và khắc phục những điểm hư hỏng của các công trình di sản. Qua đó có thể phát hiện ra những điều rất hay, cần phải học hỏi thêm.

Sửa chữa một công trình hiện đại và di tích cổ có khác nhau không?

Đối với công trình hiện đại, chúng ta có nhiều công nghệ và kĩ thuật để thực hiện. Còn với công trình di tích có niên đại hàng trăm tuổi đòi hỏi kiến trúc sư phải phục chế di tích bằng những công nghệ cũ gần như hoàn toàn làm bằng thủ công, nhằm đảm bảo kiến trúc được giữ nguyên bản đúng với thiết kế ban đầu.

Công nghệ xây dựng trước kia rất đơn giản, chỉ sử dụng vữa vôi để kết nối gạch đá lại với nhau, còn bây giờ cần phải có vữa bê tông, phụ gia và nhiều hợp chất khác mới có thể tạo thành hỗn hợp gắn kết. Cũng có những công trình được thực hiện một cách phức tạp, như xây những hố móng, trụ công trình trên nền đất yếu, hay những không gian vượt nhịp nhưng không sử dụng nhiều sắt thép (vì nguyên liệu lúc bấy giờ khan hiếm) thì người bảo tồn phải làm sao? Những câu hỏi như vậy cứ xuất hiện trong đầu khiến tôi muốn tìm hiểu, làm việc. Ngoài ra, nó giúp bản thân tôi có thêm động lực làm việc và tích lũy thêm kinh nghiệm.

Công việc phục hồi công trình không phải ai cũng có thể làm được bởi thường rất mệt mỏi. Người làm bảo tồn không chỉ cần có kinh nghiệm mà còn phải bỏ rất nhiều thời gian nghiên cứu sâu, kiên trì và chịu cực mới có thể bắt tay vào làm.

Phục chế một chi tiết không phải lúc nào cũng được làm thủ công bởi sự thay đổi của thời gian khiến những chi tiết này không còn đảm bảo phù hợp với hiện trạng tổng thể. Điều đó buộc nhà bảo tồn phải thực hiện bằng công nghệ mới. Song, việc thay đổi phải dựa trên sự nghiên cứu kĩ lưỡng và thận trọng.

Di sản biến mất giữa 9 triệu dân

Anh đánh giá thế nào về hiện trạng công trình di sản tại TP.HCM?

Năm 1859, sau khi chiếm được thành Gia Định, chính quyền Pháp khẩn trương tiến hành qui hoạch và xây dựng Sài Gòn (TP.HCM). Người Pháp đã để lại hàng trăm công trình kiến trúc mang đậm dấu ấn phương Tây, nổi bật như: Trụ sở UBND Thành phố, nhà thờ Đức Bà, khách sạn Continental, bưu điện Thành phố, tòa án Nhân dân TP.HCM...

Di sản dinh tỉnh trưởng tại TP.Đà Lạt. Ảnh: Phong Thanh

Hiện nay, những công trình di sản tại thành phố được chia làm 2 loại. Một là công trình được thay đổi công năng giúp di sản thích ứng thực trạng hiện nay được gọi là phát huy giá trị và cho di sản một cuộc sống mới, giúp di sản trở nên sinh động và có thể tồn tại với thời gian. Chúng ta có thể thấy một số công trình được làm rất tốt trong việc phát huy giá trị của nó như tòa án Nhân dân TP.HCM.

Hai là công trình bị biến dạng khiến chúng bị mai một, xô lệch, sau đó là thay đổi kết cấu, hình dáng kiến trúc dẫn đến tình trạng xuống cấp, bị loại bỏ khỏi danh sách di sản dẫn đến công trình bị tháo dỡ, đập bỏ và mất đi lúc nào không biết ai biết.

Hàng chục công trình mang đậm dấu ấn Sài Gòn xưa cũ gắn liền với vùng đất này bị biến mất trước sự ngạc nhiên của nhiều người như cầu Ba cẳng (quận 6), nhà đèn Chợ Quán (quận 5), xưởng đóng tàu Ba Son (quận 1)... Việc biến mất của hơn 18 công trình này cho thấy sự vô tâm và thiếu trách nhiệm của cơ quan quản lí về văn hóa, di sản và cả lịch sử.

Chúng ta không thể xem bến Bình Đông, nhà kho hay nhà máy đèn dừng hoạt động là không hợp với phong cảnh xung quanh mà tiến hành phá bỏ. Họ quên rằng chúng mang trong mình một giá trị lịch sử đô thị. Để xây dựng một đô thị rộng lớn như hôm nay thì chính chúng là những công trình đầu tiên và đã hoàn thành trách nhiệm lịch sử. Giờ là lúc chúng ta cần phải bảo tồn đưa vào quản lí và khai thác chúng. Nhưng một nghịch lí trớ trêu là chính chúng ta lại phá bỏ và đưa chúng trở về con số 0.

Lạm dụng di sản chính là phá hoại

Di sản cần được tôn trọng và phát triển hợp lí hài hòa giữa lợi ích của di sản và lợi ích kinh tế. Theo anh cần khai thác và quản lí di sản thế nào?

Nếu chúng ta không cho di sản một cuộc sống mới, khoản thu nhập hay kinh phí để duy trì thì điều tất yếu là công trình sẽ xuống cấp do không có nguồn kinh phí sửa chữa; nhưng nếu chúng ta lạm dụng điều đó để khai thác hoặc xây dựng làm cho công trình mất đi giá trị nguyên bản của công trình thì đó là phá hoại chứ không phải khai thác có hiệu quả.

Công trình biệt thự số 16 trên đường Trần Hưng Đạo trở thành biệt thự nghỉ dưỡng Cadasa. Ảnh: Phong Thanh

Tôi rất bức xúc trước thực trạng công trình di tích bị lấn chiếm và sử dụng sai mục đích công năng. Nếu khai thác có chọn lọc thì hiệu quả của công trình di sản sẽ được nâng lên ở nhiều mặt. Với thực trạng hiện nay các công trình di sản đang có chiều hướng bị lấn chiếm và xâm hại rất phổ biến.

Trên thực tế, việc cho phép kinh doanh bán quà lưu niệm, cà phê trong khuôn viên di tích là một cách làm tốt mang lại hiệu quả kinh tế, bởi sẽ tạo ra được nguồn thu hỗ trợ kinh phí giúp duy tu, sửa chữa.

Tuy nhiên, có tình trạng một số nơi hiện nay đang khai thác việc này một cách thô bạo, lấn át, làm sai lệch đi kết cấu và cảnh quan tại công trình di sản. Một trong những nơi dễ thấy nhất chính là di tích Bảo tàng TP.HCM số 65 Lý Tự Trọng, phường Bến Nghé, quận 1. Công trình trên đang bị một quán cà phê xâm phạm, nhưng rất ít người nhìn thấy sự việc này.

Không thể chấp nhận một công trình kiên cố, hiện đại lại mọc sừng sững như thế ngay trước mặt di sản. Vị trí của quán cà phê trên đã lấn át, che khuất một phần kiến trúc của tòa nhà và hơn hết, thiết kế của cửa hàng trên lại hoàn toàn trái ngược so với kiến trúc của công trình, một vấn đề rất đáng báo động.

Kiến trúc sư Cao Thành Nghiệp
- Hội viên Hội Kiến trúc sư Việt Nam.
- Giải thưởng Kiến trúc quốc gia (bảo tồn, trùng tu, tôn tạo) năm 2012, Giải thưởng Kiến trúc xanh năm 2013, Giải thưởng Kiến trúc quốc gia năm 2014 về qui hoạch, Giải thưởng học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh về lĩnh vực kiến trúc.

Gửi bình luận
(0) Bình luận

5.000 mẫu xét nghiệm Covid- 19 ở Bệnh viện Bạch Mai đã âm tính

Thời sự - HUYỀN TRANG - 29/03/2020 18:34
TGTTO
Trong 7.000 mẫu xét nghiệm của nhân viên y tế, người nhà bệnh nhân, bệnh nhân, nhân viên dịch vụ tại Bệnh viện Bạch Mai, hiện đã có trên 5.000 mẫu được xét nghiệm xong và cho kết quả âm tính.

Dịch covid- 19: Thêm 4 bệnh nhân khỏi bệnh và ra viện hôm nay 29/3

Thời sự - THẠCH HƯƠNG - 29/03/2020 18:29
TGTTO
Thông tin từ Bộ Y tế cho hay, hôm nay (29/3), Bệnh viện Dã Chiến Củ Chi, TP.HCM cho biết, tại bệnh viện đã có 4 bệnh nhân được điều trị khỏi và ra viện.

Thêm 9 ca Covid- 19 mới, một ca từ ổ dịch bệnh viện Bạch Mai

Thời sự - HUYỀN TRANG - 29/03/2020 18:25
TGTTO
Bộ Y tế vừa công bố thêm 8 ca Covid- 19 mới, nâng tổng số ca bệnh hiện tại lên 188 ca. Trong đó có một bệnh nhân là nhân viên của công ty Trường Sinh cung cấp nước sôi cho Bệnh viện Bạch Mai.

Lãnh đạo bệnh viện Bạch Mai: Cần cho nhân viên y tế đến bệnh viện làm việc

Thời sự - THẠCH HƯƠNG - 29/03/2020 18:16
TGTTO
Chiều 29/3, Bộ Y tế tổ chức hội nghị trực tuyến khẩn tới 300 điểm cầu với ngành y tế các tỉnh, thành phố từ Hà Tĩnh trở ra. "Phải có hành động quyết liệt để nhân viên y tế được đến Bệnh viện Bạch Mai làm việc" - GS.TS Nguyễn Quang Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Bạch Mai đề nghị.

Có những sai lầm không bao giờ sửa được

Với con - GIA NGHI - 29/03/2020 17:53
TGTTO
Sự tính toán thiệt hơn khi bước chân vào đời của tôi đã biến tôi thành một kẻ bạc tình và nuôi dưỡng trong Thuyên lòng hận thù khủng khiếp.

Con trai bệnh nhân số 175 tại Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn âm tính lần 1 với Covid- 19

Y tế - HUYỀN TRANG - 29/03/2020 17:36
TGTTO
Bệnh viện đa khoa Xanh Pôn vừa cho biết, bệnh nhân Covid- 19 số 175 đã đến thăm con trai tại bệnh viện đa khoa Xanh Pôn vào ngày 26/3. Hiện tại, con trai bệnh nhân 175 đã cho kết quả âm tính Covid- 19 lần 1.

Hoa hậu Phan Hoàng Kim thích đàn ông chung thủy...

Văn hóa - Giải trí - CẨM LỆ - 29/03/2020 16:58
TGTTO
Phan Hoàng Kim từng để lại dấu ấn cho khán giả qua nhiều bộ phim truyền hình như: Đánh cắp giấc mơ, Người tình bố già, Ghen, Lạc lối. Và giờ đây, cô là một trong 8 thí sinh tham gia chương trình Tình Bolero 2020, được đánh giá là một nhân tố sáng giá khi so găng với nhiều gương mặt gạo cội.

Nhiều doanh nghiệp đau đầu xoay sở để cầm cự vượt qua dịch Covid-19

Doanh nghiệp - Doanh nhân - 29/03/2020 15:32
Nhiều doanh nghiệp đang điêu đứng vì khó khăn chồng chất về nguyên liệu, thị trường xuất khẩu, nguồn vốn cho sản xuất kinh doanh…

Hà Nội: Cách ly tòa nhà 34T Hoàng Đạo Thúy phòng dịch Covid-19

Xã hội - 29/03/2020 15:28
Một người nghi nhiễm Covid-19 tại tầng 26 tòa nhà 34T Hoàng Đạo Thúy, cơ quan chức năng đã thực hiện biện pháp cách ly tòa nhà này.

Giữa cao điểm chống Covid-19, có một góc nhỏ vẫn 'hồn nhiên'

Xã hội - 29/03/2020 15:20
Mặc dù tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp và có lệnh của Thủ tướng tránh tụ họp quá 10 người, một số người dân ở ngoại thành TP.HCM như Gò Vấp, Hóc Môn, Bình Thạnh, Thủ Đức vẫn "hồn nhiên"... sinh hoạt bình thường như chưa có chuyện gì xảy ra.

Thị trường chứng khoán giảm sâu khiến các quỹ đầu tư chính phủ mất 1.000 tỉ đô la trong năm 2020

Tài chính - Chứng khoán - DUY VŨ - 29/03/2020 15:15
TGTTO
Các quỹ đầu tư nhà nước tại các quốc gia sản xuất dầu mỏ phần lớn tại Trung Đông và châu Phi, đã phải bán 225 tỉ đô la giá trị tài sản, khi giá dầu giảm mạnh trong thời gian qua, và dịch Covid-19 làm ảnh hưởng mạnh tới tài chính các quốc gia này.

Bộ Công an thông tin việc khởi tố, bắt Giám đốc Công ty Thiên Phú

Doanh nghiệp - Doanh nhân - 29/03/2020 15:13
Ngày 29/3, Bộ Công an đã thông tin về việc khởi tố vụ án, khởi tố bị can trong vụ án “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” xảy ra tại Công ty TNHH Sản xuất Thương mại Thiên Phú.

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Đây là thời điểm vàng để phòng chống dịch Covid-19

Thời sự - THẠCH HƯƠNG - 29/03/2020 15:00
TGTTO
Sáng 29/3, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã chủ trì họp trực tuyến với 5 thành phố trực thuộc Trung ương về công tác phòng chống dịch Covid -19.

Giá xăng dầu giảm hơn 4.000 đồng/lít trong hôm nay (29/3)

Nhịp đập thị trường - ĐÔNG BẮC - 29/03/2020 14:30
TGTTO
Liên Bộ Công thương - Tài chính vừa có quyết định điều chỉnh giảm giá xăng dầu trong kì điều chỉnh ngày 29/3.

Top Glove sản xuất 200 triệu găng tay/ngày vẫn không đủ đáp ứng nhu cầu chống dịch Covid-19

Thị trường - Tiêu dùng - DUY VŨ - 29/03/2020 14:04
TGTTO
Nhà sản xuất găng tay lớn nhất thế giới Top Glove của Malaysia, đã thông báo thiếu hụt nghiêm trọng nguồn cung khi nhu cầu găng tay tại Mỹ và châu Âu tăng mạnh, vượt qua khả năng đáp ứng của công ty này.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO