Thứ 2, 25/03/2019, 06:10 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Ăn rắn, nghe chuyện ông hoàng Lệ Mật

THIÊN AN 09/01/2019 07:29

TGTTO
Lệ Mật là làng cổ từ thời nhà Lý ở phía Tây thành Thăng Long, ven sông Hồng, gắn với sự tích ông hoàng Lệ Mật, cũng là vị thành hoàng làng, người khai sinh ra nghề bắt rắn và được tôn thờ, chiêm bái như tiên thánh từ hơn 10 thế kỷ qua.

Có nhiều tín ngưỡng tôn thờ rắn, Hindu giáo có hình ảnh rắn thần Naga, được mệnh danh là hổ mang chúa, là chúa tể các loài rắn, thường thấy xuất hiện trong điêu khắc ở các ngôi đền. Rắn Naga cũng xuất hiện trong Phật giáo với hình tượng Phật toạ thiền trên mình rắn. Trong tín ngưỡng dân gian thờ Mẫu của Việt Nam, có tục thờ hình tượng Thanh xà – Bạch xà. Riêng với làng Lệ Mật, dân làng lại truyền nhau nghề bắt rắn, cùng những kỹ pháp chế biến ẩm thực từ rắn tài tình, trở thành làng rắn nổi tiếng nhất cả nước.

Hình tượng Thanh xà – Bạch xà trong tín ngưỡng dân gian. Ảnh: Nguyễn Đình

Tìm hiểu về chuyện thờ rắn trong tín ngưỡng và sự tích ngôi làng Lệ Mật, phóng viên Thế giới tiếp thị online đã tìm gặp nhà sử học Lê Văn Lan, ông cho biết: “Nói đến rắn, liên quan đến hình tượng ở chung cả Đông Nam Á, là con rắn thần Naga, khi con rắn Naga vào Việt Nam kết hợp với con rắn bản địa – có nhiều phần là rắn nước, bởi rắn nước vốn hiền lành – hình thành ra sự hồn nhiên, sự gắn bó của tục thờ rắn. Đến quãng giữa thời Lý khi xuất hiện những vùng xây dựng ở phía tây kinh thành, với miền đất gốc chính là làng Lệ Mật, người ta cần đến những truyền thuyết, truyện kể, tiêu biểu là sự tích ông hoàng Lệ Mật - người trai làng anh hùng đi đánh rắn cứu cô công chúa nhà Lý”.

Rắn thần Naga trước cổng chùa bà Pênh (Wat Penh), Campuchia. Ảnh: Nguyễn Đình

Từ huyền tích về đức thánh làng Lệ Mật, cũng là thành hoàng làng, người khai sinh ra nghề bắt rắn, nay làng Lệ Mật đã trở thành phố, nổi tiếng với các món rắn trứ danh, người làng ai cũng đầy tự hào khi nói về nghề, ông Trần Như Rất – một cụ cao niên của làng cho biết: “Làng Lệ Mật chúng tôi đã có trên 1.000 năm, nghề bắt rắn cổ truyền hết đời nọ qua đời kia, cứ đi bắt rắn sinh sống thôi. Ngày xưa vùng này lắm rắn, nào là rắn đen trắng, rắn đen vàng, rắn hổ mang, rắn ráo, rắn săn chuột. Còn chuyện bắt rắn chẳng cần ai dạy ai cả, người lớn đi thì trẻ con theo bắt chước mà làm, nó thành ra thói quen. Ngày xưa rắn rẻ, không giá trị, chúng tôi bắt về ăn uống thường ngày thôi, thời của tôi dân nghèo ăn rắn, ăn cua, cá, ếch. Bây giờ phải là người giàu mới có tiền ăn thịt rắn, còn dân nghèo thì chỉ ăn giò chả, thịt gà thôi, rắn đắt lắm”.

Ông Trịnh Xuân Nhàn và cặp rắn hổ ngựa. Ảnh: Nguyễn Đình

Món chả rắn của Lệ Mật. Ảnh: Nguyễn Đình

Với sự xâm lấn của đô thị, rắn hoang ngoài đồng nay không còn, chỉ còn nguồn rắn nuôi phục vụ chế biến ẩm thực. Các món ngon về Rắn của làng Lệ Mật là một phong vị ẩm thực nổi tiếng của đất Bắc. Cùng là một loại nguyên liệu nhưng được nấu thành hơn 10 món rắn khác nhau, mỗi món ăn là sự kết hợp cầu kỳ, tinh tế và khéo léo để đúc kết thành một nét độc đáo của ngôi làng chuyên làm nghề bắt rắn ở phía Tây thành Thăng Long khi xưa. Ông Trịnh Xuân Nhàn – đầu bếp về rắn ở làng Lệ Mật nói về các món ẩm thực rắn: “Rắn ngon nhất là rắn ráo vì thịt chắc, ngọt và nhiều đạm, thịt lọc ra là thịt nạc đem hầm sả, còn nấu canh gừng thì lấy rắn hổ mang, hổ chì. Thời tôi còn trẻ đi theo các cụ ra đồng làm việc thì phải biết bắt rắn, tự học theo cách các cụ cả”. 

Rắn chiên cắt khúc. Ảnh: Nguyễn Đình

Để chế biến ra các món ẩm thực rắn, người làng Lệ Mật hàng năm phải hóa (làm thịt) rất nhiều các loại rắn khác nhau, ban đầu để phục vụ người làng, sau phục vụ khách, thế nên có khá nhiều giai thoại chữ nghĩa xoay quanh tên gọi Lệ Mật. Có tích cho rằng Lệ Mật nghĩa là nước mắt của loài mãng xà vương. Lý giải cho điều này, nhà sử học Lê Văn Lan nói thêm: “Các cụ ngày xưa đặt tên, nghĩa chữ là quan trọng, về sau trong dân gian không thích hoặc không giỏi chữ nghĩa, nảy sinh trường phái dung tục hóa về ngôn ngữ thì ta mới có giải thích nôm na. Còn thực tế Mật ở đây là trù mật đông đúc, thịnh vượng, Lệ là tráng lệ nguy nga, đẹp đẽ, đấy là sự giàu có đông đúc cư dân và đẹp đẽ về mặt phong cảnh chứ không phải dung tục hóa bằng ngôn ngữ dân gian để giải thích như bây giờ”.

Nem rắn và xương rắn chiên giòn. Ảnh: Nguyễn Đình

Tìm về đình làng Lệ Mật, lịch sử của vị thành hoàng làng được cụ Nguyễn Đắc Liên – Trưởng ban liên lạc 13 làng trại phía tây thành Thăng Long kể: “Vị thành hoàng của chúng tôi là ông tổ nghề rắn của làng, cũng là người có công khai sinh, lập nên 13 làng trại gồm Ngọc Hà, Hữu Tiệp, Thủ Lệ, Liễu Giai, Cống Vị, Cống Yên, Đại Yên, Ngọc Khánh, Giảng Võ, Vĩnh Phúc, Kim Mã, Vạn Yên, Vạn Phúc. Tương truyền năm 1043, công chúa cả con vua Lý Thái Tông khi du thuyền từ sông Hồng sang sông Đuống, bị đắm thuyền, chết đuối. Khúc sông này có con rảo long (rắn khổng lồ) trú ngụ nên không ai dám tiếp cận. Vị thái giám Nguyễn Quý Công là người làng Lệ Mật, khi ấy mới 17 tuổi, xin vua cho phép tìm ngọc thể công chúa. Ông xuống sông sâu, giao đấu với rảo long, đưa được công chúa lên bờ. Vua ban thưởng hậu hĩ và phong cho chức Thái tể, đứng đầu hàng thái giám. Ông không nhận vì còn ít tuổi, nhưng xin vua ban khu vườn phía tây thành khai hoang lập nên 13 làng trại, cho người làng về ở”.

Ông Hoàng Ngọc Dậu trong vai tướng nhà Lý, diễn lại tích xưa trong ngày hội đình. Ảnh: Nguyễn Đình

Hoạt cảnh chém rắn nơi sân đình làng Lệ Mật. Ảnh: Nguyễn Đình

Khi ông Nguyễn Quý Công qua đời, dân làng tôn thờ làm thành hoàng làng Lệ Mật. Đến ngày hội làng (23/03 âm lịch), cả 13 làng trại đều tề tựu về Lệ Mật dâng lễ, tưởng nhớ công ơn ông hoàng Lệ Mật đã khai phá ra 13 làng trại, và cùng nhau ôn lại sử tích xưa bằng một hoạt cảnh đặc sắc, tái hiện hình ảnh vị thành hoàng làng giao đấu cùng rảo long.

Các làng trại về Lệ Mật dâng lễ lên thành hoàng làng trong ngày hội đình. Ảnh: Nguyễn Đình

Một chuyến ngao du Lệ Mật, thưởng thức món rắn trứ danh, nghe tích truyện xưa về ông thành hoàng làng, sẽ là một hành trình đáng nhớ và thực đầy bổ ích (nhờ hơn chục món rắn từ gỏi, hấp, chiên, nướng, đến lẩu, om thuốc bắc…).


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Cái bắt tay bất ngờ của 2 tỷ phú Trần Bá Dương và bầu Đức

Nông nghiệp - DUY CA - 24/03/2019 17:37
TGTTO
2 đại gia này đã ký kết hợp tác phát triển nông nghiệp. Trong đó, những lô chuối xuất khẩu đầu tiên đã được xuất cảng. Nhiều chuyên gia nhận định, đây sẽ là cơ hội lớn cho trái chuối Việt.

Phụ huynh Sơn La: 'Mong nghiêm trị dù đó là con cháu lãnh đạo nào'

Giáo dục - THÚY NGA - 24/03/2019 16:38
Sau khi Bộ GD-ĐT công bố kết luận điều tra vụ gian lận tại Sơn La, phụ huynh tỉnh này bày tỏ mong muốn cơ quan chức năng công bố danh sách thí sinh được nâng điểm và phải nghiêm trị dù đó là con cháu lãnh đạo nào.

Xe container mất phanh lật trơ bụng, tài xế nhập viện cấp cứu

Xã hội - HÀ HOÀNG - 24/03/2019 16:25
Chiều nay (24/3), tại quốc lộ 12, đoạn qua xã Chăn Nưa (huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) đã xảy ra một vụ tai nạn nghiêm trọng. Chiếc xe container chở sắn xuống dốc bị mất phanh lật trơ bụng giữa đường, tài xế bị thương nặng nhập viện cấp cứu.

Điện thoại thông minh Trung Quốc nhắm vào người tiêu dùng cao cấp

Nhịp đập thị trường - DIÊN PHÚC - 24/03/2019 16:10
TGTTO
4 nhà sản xuất điện thoại thông minh lớn nhất Trung Quốc đang chú trọng vào phân khúc cao cấp của thị trường này, nên đã tạo thêm các dòng sản phẩm mới nhắm vào người tiêu dùng cao cấp.

Không chỉ Khá Bảnh, hàng loạt kênh 'giang hồ' đang làm loạn YouTube

Văn hóa - Giải trí - Hoàng Tuấn - 24/03/2019 15:45
TGTTO
Ngoài cái tên Khá Bảnh, YouTube đang tràn ngập tài khoản của các cá nhân thường xuyên khoe hình xăm trổ, khoe ăn nhậu, văng tục chửi thề, dằn mặt, thách thức thanh trừng lẫn nhau theo lối hành xử giang hồ.

Những cách Apple có thể đưa MacBook trở lại thời kỳ đỉnh cao

Công nghệ - NHƯ QUỲNH - 24/03/2019 15:25
Sau khi Apple tung ra một loạt sản phẩm mới, bao gồm iPad Air, iPad mini 2019, iMac và làm mới iMac Pro, nhiều dấu hỏi đặt ra là liệu công ty sẽ làm gì với MacBook?

Lộ đội hình chính của U23 Việt Nam khi quyết đấu U23 Indonesia?

Xem - Nghe - Đọc - LONG NGUYÊN - 24/03/2019 15:17
So với chiến thắng 6-0 ở trận ra quân trước Brunei, HLV Park Hang-seo sẽ có điều chỉnh nhất định khi U23 Việt Nam chạm trán U23 Indonesia trong cuộc so tài ở bảng K vòng loại U23 châu Á diễn ra tối nay (24/3).

Trump đột ngột huỷ trừng phạt mới Triều Tiên vì quý Kim Jong Un

Quốc tế - VĂN GIANG - 24/03/2019 15:15
Tổng thống Mỹ Trump đột ngột thông báo huỷ bỏ một số trừng phạt bổ sung nhằm vào Triều Tiên. Lý do được cho rất bất ngờ: Vì quý nhà lãnh đạo Kim Jong Un.

Trí thông minh nhân tạo chỉ huy đội người máy chống cháy lớn ở nhà máy hóa dầu

Công nghệ - 24/03/2019 15:11
TGTTO
Từ tháng 4 tới, trí thông minh nhân tạo (AI) sẽ điều khiển các người máy được thiết kế để tham gia chống cháy lớn ở các cơ sở hóa dầu của thành phố Ichihara thuộc tỉnh Chiba (Nhật Bản).

Dịch tả lợn châu Phi lan ra 10/10 huyện, Hưng Yên chỉnh phòng dịch

Nông nghiệp - KHÁNH NGUYÊN - 24/03/2019 14:43
Cho đến thời điểm này, dịch tả lợn châu Phi đã lan ra 10/10 huyện, thành phố của tỉnh Hưng Yên. Trước diễn biến phức tạp của bệnh, tỉnh đã tăng mức hỗ trợ tiêu hủy lợn bệnh đồng thời yêu cầu các địa phương khắc phục tình trạng thờ ơ trong chống dịch.

Long An: 10 ngày công bố đường dây nóng, vẫn chưa ai gọi báo dịch

Nông nghiệp - TRẦN ĐÁNG - 24/03/2019 14:42
Theo ông Dương Minh Phí - Phó Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi, Thú y và Thủy sản tỉnh Long An, sau 10 ngày công bố đường dây nóng tiếp nhận thông tin dịch tả heo châu Phi (DTHCP) trên địa bàn, vẫn chưa có ai báo xảy ra dịch.

Trường Giang thân mật với sao nữ thế này, Nhã Phương liệu có ghen?

Thế giới sao - CHI AN - 24/03/2019 14:42
Trường Giang đối xử với các bạn dẫn nữ có vẻ khá “bạo“, khi thì “lột áo“, lúc lại chê bai.

Khởi công khu công nghiệp Nông- lâm nghiệp hơn 8.100 tỷ đồng tại Quảng Nam

Thời sự - TRƯƠNG HỒNG - THANH XUÂN - 24/03/2019 14:42
Thaco Trường Hải đồng loạt khởi công nhiều dự án hàng nghìn tỷ đồng tại Quảng Nam, trong đó có khu công nghiệp Nông - Lâm nghiệp với số tiền đầu tư 8.118 tỷ đồng.

Sử dụng trí thông minh nhân tạo AI giúp phát hiện dấu hiệu học sinh bị bắt nạt

Công nghệ - TÔ MỸ - 24/03/2019 14:12
TGTTO
Từ tháng 4 tới, thành phố Otsu (Nhật Bản) sẽ lần đầu tiên sử dụng trí thông minh nhân tạo (AI) để giúp giáo viên phát hiện dấu hiệu của tình trạng bắt nặt nghiêm trọng ở trường học.

Thị trường chứng khoán có thể xuất hiện bán tháo

Tài chính - Chứng khoán - THÀNH LONG - 24/03/2019 14:12
TGTTO
Thị trường chung phục hồi sau đà bán mạnh phiên trước đó với thanh khoản giảm. Nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn trong đó đóng góp chính là các cổ phiếu thuộc nhóm Vincom như VIC, VHM, VRE cùng nhóm cổ phiếu dầu khí đóng vai trò giữ nhịp thị trường.
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: Lầu 3, 3-5-7 Nguyễn Huệ, Phường Bến Nghé, Q.1, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO