Thứ 7, 27/02/2021, 20:28 (GMT+7)
Theo dòng sự kiện:

Âm vang tiếng trống da trâu trong văn hóa Việt

ĐỨC DŨNG 13/02/2021 13:15

TGTTO
Từ sự nhạy bén đó, nghề làm trống tại Đọi Tam đã mang lại lợi ích về kinh tế, nhiều người thợ đã làm giàu trên chính mảnh đất quê hương bằng đôi tay tài hoa và khối óc của mình.

Âm vang hồi trống trận
Ngũ liên hồi cứu đê
Linh thiêng hồi trống tế
Những hồn xưa vọng về

Tiếng trống từ ngàn xưa đã song hành, gần gũi và gắn bó với đời sống người dân Việt. Đó là tiếng trống trận thúc giục, hào hùng. Tiếng trống của người giữ đê, cầu bình an hay bình dị hơn là tiếng trống của những điệu hát, múa lân… trong những ngày hội làng. Tiếng trống cũng rộn rã mỗi khi có lễ hội làng Việt dịp Tết đến, Xuân về.

Về với Đọi Tam, làng nghề cổ truyền, tôi tìm về với âm thanh vang vọng từ ngàn xưa.

Trống Đọi Tam được làm bằng da trâu. Ảnh: Đức Dũng

Làng Đọi Tam, xã Tiên Sơn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam, cái nôi của nghề cổ truyền làm trống - sản phẩm được tạo ra nhờ những đôi tay tài hoa.

Về Đọi Tam, từ xa xa phía cổng làng, tôi đã có thể nghe văng vẳng tiếng xẻ gỗ, bào gỗ, và cả những âm thanh tùng tùng - cắc cắc. Trống Đọi Tam được biết đến không chỉ bởi mang hơi thở của lịch sử, mà ẩn chứa trong đó là cả nghệ thuật làm trống, từ trống trong đời sống dân gian, trống thờ, trống phục vụ lễ hội.

Trong không khí ấm áp của mùa xuân, ông Lê Ngọc Hùng, nghệ nhân làm trống tại làng nghề Đọi Tam bày tỏ, làm trống có đến hàng trăm công cụ, được phân chia rõ ràng theo công năng. Dụng cụ nào dùng để làm tang trống, dụng cụ nào làm da trống. Các dụng cụ làm tang trống bao gồm: ván bài, yếm bào, đòn ống, da bào, dao dựa, ca hạt mớp, ca dọc, máy xẻ gỗ, nạo, bào đứng, bào ngang, con sản; dụng cụ làm da trống đơn giản hơn, cụ thể gồm: nghiến, khom, dùi đục…

Các nghệ nhân thực hiện căng da trống. Ảnh: Đức Dũng

Để có một sản phẩm tốt, việc chọn nguyên liệu cũng rất công phu, tỉ mỉ. Nguyên liệu làm mặt trống phải từ da trâu; gỗ để làm tang trống (thân). Trải qua hàng trăm năm, những nghệ nhân làm trống ở Đọi Tam đã đúc kết lại: “Da trâu tang mít, đánh ít kêu nhiều". Có nghĩa là, da trâu làm mặt trống và gỗ mít làm tang thì trống sẽ rất tốt.

Nghệ nhân Lê Ngọc Hùng chia sẻ, tang trống phải là loại gỗ mít già, vừa nhẹ, không bị ngót và quan trọng nhất là giữ được “tiếng". Người dân Đọi Tam chỉ dùng da trâu cái để b­ưng mặt trống, da được chọn thường là da của những con trâu già có độ bền, dẻo và dai hơn. Khi mua da, chọn con trâu có da nhiều nếp nhăn, lông bạc. Da trâu để làm trống tối kỵ chọn da của những con trâu béo, trâu trắng. Công đoạn căng mặt trống cũng hết sức quan trọng, sao cho vừa căng lại vừa kín, khi đánh tạo tiếng kêu giòn, vang.

Mỗi chiếc trống được làm ra, đối với người dân Đọi Tam như thể một đứa con tinh thần. Họ đã dồn công sức, sự tỉ mỉ qua đôi bàn tay tài hoa và quan trọng hơn cả là tâm huyết vào trống. Mỗi chiếc trống sau khi hoàn thiện đều được các nghệ nhân làng nghề làm “giấy khai sinh” với ngày, tháng, năm và nơi sản xuất.

Ở làng Đọi Tam, con trai trong làng chừng 10 tuổi đã biết sơ lược về cách làm trống. Đến tầm 14 - 15 tuổi thì đã bắt đầu học nghề bài bản. Đến mười tám, đôi mươi đã có thể theo cha anh đi làm những chiếc trống cỡ đại (trống sấm chỉ dành cho đàn ông khoẻ mạnh, có kinh nghiệm và kỹ thuật điêu luyện). Những người thợ làng Ðọi Tam làm được nhiều các loại trống như: trống đại, trống đội, trống dùng trong đình, chùa, trống chèo, trống cơm, trống trường, trống trung thu, trống hội, trống múa lân sư rồng...

Trong thời đại công nghiệp phát triển, những chiếc trống, tiếng trống dần trở nên bão hòa và bị thay thế bởi những âm thanh điện tử. Nhưng với sự năng động, những người thợ làng nghề trống Đọi Tam luôn sáng tạo, đáp ứng theo thị hiếu người sử dụng. Nếu nh­ư trư­ớc đây, các nghệ nhân làm các loại trống tròn, tang gỗ thì hiện nay xuất hiện nhiều kiểu trống mới, thậm chí các các loại trống của các dân tộc ít ng­ười như Chăm, Khơme… và cả các loại trống là sản phẩm nhỏ trang trí để phục vụ nhu cầu của khách du lịch.

Sản phẩm trống Đọi Tam đa dạng kích cỡ, chủng loại. Ảnh: Đức Dũng

Không chỉ vậy, nghệ nhân Lê Ngọc Hùng còn cho biết, để thích ứng với thời cuộc, làng nghề đã sản xuất thêm sản phẩm thùng ngâm chân, chậu tắm ghép bằng gỗ thông; bình đựng rượu được làm từ gỗ sồi nhập khẩu…

Từ sự nhạy bén đó, nghề làm trống tại Đọi Tam đã mang lại lợi ích về kinh tế, nhiều người thợ đã làm giàu trên chính mảnh đất quê hương bằng đôi tay tài hoa và khối óc của mình.

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, giữ được sự tồn tại của làng nghề đã khó, để phát triển và nâng cao uy tín, mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm càng khó hơn. Nhưng với lửa nghề, sự sáng tạo và đôi bàn tay tài hoa, nghề trống Đọi Tam đến nay vẫn đứng vững.

Hi vọng một ngày không xa, làng nghề Đọi Tam sẽ được quan tâm, bảo tồn và phát triển. Khách du lịch và bạn bè quốc tế sẽ biết đến làng nghề độc đáo, có lịch sử 1.000 năm của Việt Nam.


Gửi bình luận
(0) Bình luận
Theo TTXVN

Thêm 6 ca mắc Covid-19 tại Hải Dương

Y tế - THÁI HƯNG - 27/02/2021 18:27
TGTTO
Bộ Y tế vừa thông tin về tình hình dịch Covid-19 tại Việt Nam tính đến 18g chiều nay (ngày 27/2).

Diễn viên Trung Quốc Ngô Mạnh Đạt qua đời vì ung thư

Thế giới sao - HÀ DU - 27/02/2021 17:56
TGTTO
Cố diễn viên Ngô Mạnh Đạt từng là cặp bài trùng với "Vua hài" Châu Tinh Trì trong nhiều phim như 'Đội bóng Thiếu Lâm', 'Vua hài kịch'...

Vietjet Air tặng hành khách 20kg hành lý ký gửi trên toàn mạng bay

Góc tiếp thị - HỒNG TRÂM - 27/02/2021 16:40
TGTTO
Khách hàng mua vé và bay cùng Vietjet trên khắp Việt Nam sẽ nhận được món quà đặc biệt là 20kg hành lý ký gửi bên cạnh 7kg hành lý xách tay hoàn toàn miễn phí nhân dịp năm mới.

Hải Dương phát hiện 121 trường hợp thông tin sai sự thật về dịch Covid-19

Xã hội - ĐÔNG BẮC - 27/02/2021 16:23
TGTTO
Trước tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp, Công an tỉnh Hải Dương đã tăng cường công tác kiểm soát, kịp thời phát hiện, xử lý và đề nghị xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến phòng, chống dịch trên địa bàn.

Nhận định chứng khoán tuần từ 1 - 5/3: Khả năng hồi phục chưa chắc chắn

Tài chính - Chứng khoán - VĂN GIÁP - 27/02/2021 15:31
TGTTO
Tuần qua (từ 22 - 26/2), chỉ số VN-Index giảm nhẹ cùng với thanh khoản sụt giảm và khối ngoại trở lại bán ròng mạnh. Trước diễn biến này, giới phân tích từ các công ty chứng khoán nhận định thận trọng về xu hướng thị trường trong tuần tới (từ 1-5/3), đồng thời khuyến nghị nhà đầu tư quan sát diễn biến dòng tiền trong những phiên tới để đánh giá lại trạng thái của thị trường.

TP.HCM gỡ khó cho doanh nghiệp kinh doanh bất động sản

Kinh doanh - TRẦN XUÂN TÌNH - 27/02/2021 15:26
TGTTO
Buổi gặp gỡ, đối thoại giữa UBND Tp. Hồ Chí Minh với đại diện doanh nghiệp bất động sản do UBND Tp. Hồ Chí Minh tổ chức ngày 27/2 nhằm trao đổi, thống nhất hướng giải quyết các khó khăn, vướng mắc trong thực hiện thủ tục đầu tư xây dựng các dự án nhà ở trên địa bàn Thành phố, qua đó góp phần để thị trường bất động sản thành phố phát triển lành mạnh.

Hạ viện Mỹ thông qua gói cứu trợ Covid-19 của Tổng thống Joe Biden

Quốc tế - ANH DŨNG - 27/02/2021 14:57
TGTTO
Tổng thống Joe Biden vừa đạt được bước tiến quan trọng trong việc ký ban hành dự luật cứu trợ Covid-19 trị giá 1.900 tỷ USD.

Nhiệt điện Phả Lại sắp chi 369 tỷ đồng tạm ứng cổ tức

Doanh nghiệp - Doanh nhân - VĂN GIÁP - 27/02/2021 14:14
TGTTO
Công ty cổ phần Nhiệt điện Phả Lại (mã chứng khoán: PPC) tạm ứng cổ tức lần 2 năm 2020 bằng tiền mặt với tỷ lệ 11,5%, tương ứng với việc cổ đông sở hữu 1 cổ phiếu được nhận 1.150 đồng.

An Giang: Phát hiện 2 ổ tập kết lượng lớn hàng nghi nhập lậu

Thị trường - Tiêu dùng - ĐÔNG Á - 27/02/2021 13:56
TGTTO
Tại 2 điểm tập kết hàng hóa ở phường Vĩnh Ngươn (TP.Châu Đốc, An Giang), lực lượng chức năng phát hiện số lượng lớn hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc, xuất xứ.

Thoát khỏi suy thoái, kinh tế Ấn Độ vẫn đối mặt nhiều nguy cơ

Quốc tế - ANH DŨNG - 27/02/2021 13:15
TGTTO
Nền kinh tế Ấn Độ đã thoát khỏi suy thoái nhưng sẽ phải mất thời gian khá lâu mới trở lại tốc độ tăng trưởng như trước đại dịch.

Giá vàng có thể phục hồi nếu lợi suất trái phiếu dừng tăng

Thị trường - Tiêu dùng - ĐỖ HUYỀN - 27/02/2021 13:12
TGTTO
Giá vàng trong nước và thế giới vừa trải qua tuần sụt giảm. Tuy nhiên, theo giới phân tích kim loại quý này có thể phục hồi nếu lợi suất trái phiếu dừng tăng.

Học sinh Hà Nội đi học trở lại từ thứ ba tuần sau, ngày 2/3

Xã hội - HOÀNG PHƯƠNG - 27/02/2021 11:31
TGTTO
UBND thành phố Hà Nội sáng ngày 27/2 ra văn bản quyết định học sinh sẽ trở lại trường học từ ngày 2/3 (thứ Ba); sinh viên, học viên sẽ được nghỉ đến hết ngày 8/3/2021.

OPPO Reno5 5G chính thức lên kệ

Thế giới số - NGUYÊN ĐỨC - 27/02/2021 11:16
TGTTO
Ngày 27/2, OPPO Việt Nam chính thức ra mắt Reno5 5G với vi xử lý Qualcomm Snapdragon 765G, khả năng kết nối 5G, trang bị sạc siêu nhanh và an toàn SuperVOOC 2.0 công suất đến 65W.

Bắt nhóm đối tượng đòi tiền xe cao gấp 10 - 20 lần trên cao tốc Bắc Giang - Hà Nội

Xã hội - ĐÔNG Á - 27/02/2021 10:43
TGTTO
Mặc dù không đăng ký xe ô tô ra vào bến theo quy định nhưng các đối tượng vẫn ghi biển về các bến Mỹ Đình, Giáp Bát, Nước Ngầm, Hà Đông, Yên Nghĩa nhằm đánh lừa hành khách.

Netflix sản xuất phim hoạt hình 'Kẻ hủy diệt'

Xem - Nghe - Đọc - HÀ DU - 27/02/2021 09:13
TGTTO
Netflix sẽ hợp tác với hãng phim hoạt hình Nhật Bản nổi tiếng Production I.G cho một loạt phim hoạt hình truyền hình lấy bối cảnh trong vũ trụ Terminator (Kẻ hủy diệt).
Xem thêm
  • Tổng biên tập: LƯU QUANG ĐỊNH
  • Phó tổng biên tập: Phan Huy Hà (thường trực), Lưu Phan, Nguyễn Văn Hoài
  • Giấy phép số 01/GP-CBC do Bộ Thông tin và Truyền thông cấp ngày 1/2/2016
  • Thế Giới Tiếp Thị Online giữ bản quyền nội dung này
  • Trụ sở: 13 Thụy Khuê, Tây Hồ, Hà Nội
  • Tòa soạn: 57 Đường số 10, Khu Đô thị Sala, Phường An Lợi Đông, Quận 2, TP.HCM
  • Website: thegioitiepthi.vn. Email: toasoan@thegioitiepthi.vn
  • Đường dây nóng: 0903.828.535 Liên hệ quảng cáo: 0938.798.222
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO