Lâm sản xuất khẩu đạt 20 tỷ USD: Đường đến đích vời vợi xa
Lên đầu trang

Lâm sản xuất khẩu đạt 20 tỷ USD: Đường đến đích vời vợi xa

thegioitiepthi.vn Ngành chế biến gỗ và lâm sản đang hướng tới chỉ tiêu tăng xuất khẩu đạt mức 20 tỷ USD vào năm 2025, dù phải mất tới 25 năm mới có thể đạt được con số 7,66 tỷ USD vào năm 2017. Mục tiêu này liệu có đạt được?

Ngành gỗ muốn xuất khẩu 20 tỷ USD thì sẽ phải cần khoảng 70 - 80 triệu m3

Không dễ thực hiện

Chỉ số phát triển toàn ngành chế biến gỗ Việt Nam luôn được duy trì ở mức 8-15%/năm. Năm 2018, xuất khẩu (XK) gỗ và các sản phẩm gỗ đạt 9 tỷ USD là khả quan. Kim ngạch XK Việt Nam hiện đang chiếm 6% thị phần thương mại đồ gỗ thế giới, trong khi Trung Quốc đang là quốc gia có thị phần cao nhất, khoảng 39%, tiếp theo là CHLB Đức 8%, Ba Lan chiếm khoảng 7% thị phần.

Tại hội nghị ngành gỗ diễn ra mới đây, Thủ tướng Chính phủ đặt ra mục tiêu trong 10 năm tới, ngành chế biến gỗ và lâm sản XK phải trở thành 1 ngành mũi nhọn trong sản xuất và XK của Việt Nam. Việt Nam phải trở thành một trong những nước hàng đầu thế giới về sản xuất, chế biến, XK gỗ và lâm sản có thương hiệu uy tính trên thị trường quốc tế. Cụ thể, ngành chế biến gỗ và lâm sản XK năm 2018 đạt 9 tỷ USD. Năm 2019 đạt 11 tỷ USD, năm 2020 đạt 12-13 tỷ USD và đến năm 2025 phấn đấu đạt 18-20 tỷ USD.

Tuy nhiên, với những mục tiêu mà Chính phủ đặt ra cho ngành gỗ, ông Nguyễn Tôn Quyền – Phó Tổng Thư ký kiểm Chủ tịch Hiệp hội Gỗ và lâm sản Việt Nam - cho rằng, đây là việc lâu dài. Để đạt được con số 20 tỷ không phải là việc đơn giản và phải có một loạt các cơ chế chính sách và cần tạo ra các động lực.

Ông Quyền phân tích, muốn XK 20 tỷ USD, theo tính toán sẽ cần khoảng 70 - 80 triệu m3. 70 triệu m3 gỗ này lấy ở đâu? Trong khi diện tích trồng rừng trong nước đã hạn chế và thậm chí đã hết. Tính hết tất cả quỹ đất cũng chỉ có 5 triệu ha rừng, trong 5 triệu ha rừng, có khoảng 3,5 triệu ha rừng sản xuất, trồng rừng năng suất cao thì 1 năm tối đa khai thác đc 50-100 nghìn m3. Như vậy, yếu tố nào để đảm bảo chúng ta có 70-80 triệu m3 gỗ?

Không mở rộng được diện tích để trồng rừng, giải pháp được đưa ra là tăng năng suất của rừng trồng. Việc này cần tăng vốn đầu tư, thay đổi quy trình trồng rừng, phải chăm sóc,… vậy DN có đủ tiền để thực hiện?

Một giải pháp nữa đó là nhập khẩu gỗ, tuy nhiên, hiện nay, gỗ nhập khẩu khá đắt.

Cũng theo vị chuyên gia này, mục tiêu đặt ra là đã có, nhưng biện pháp xử lý như thế nào cần phải rất cụ thể, chi tiết và có định hướng cho DN và quan trọng nhất là 3 vấn đề: vốn, công nghệ, kỹ năng lao động. Trong đó, ông Quyền nhấn mạnh đến vấn đề công nghệ, không chỉ trong chế biến mà cả trong việc trồng rừng.

Lợi thế ngành gỗ có còn?

Chuyên gia tổ chức Forest Trends Tô Xuân Phúc nhận định: Nếu mọi yếu tố giữ nguyên như hiện tại thì có vẻ ngành gỗ Việt Nam có thể đạt được con số mà Chính phủ đề ra. Tuy nhiên, vận hành của thị trường luôn thay đổi, có đạt được hay không thì rất khó có thể dự đoán, trừ khi mô hình phát triển mà Chính phủ đề ra có nhưng thay đổi về vĩ mô mang tính chất đột biến.

Ông Tô Xuân Phúc cho hay: "Khi nói đến ngành gỗ Việt Nam, chúng ta hay nghĩ tới ở đó có 1 số công ty rất lớn đi vào XK ở một số thị trường rất lớn. Điều đó đúng nhưng chưa đủ. Ngành gỗ Việt Nam với hơn 5.000 DN nhưng mô hình phát triển hiện nay đã được duy trì từ đầu những năm 2000, XK dựa trên nguồn nguyên liệu đầu và nguồn nhân công giá rẻ, ít nhất là so với các quốc gia lân cận. Trong khi đó, công nghệ chưa phải là công nghệ tiên tiến nhất.

Với mô hình XK này, các quốc gia như Việt Nam ở trong giai đoạn đầu của phát triển thì sẽ có lợi thế rất mạnh. Tuy nhiên, mô hình này đã kéo dài 18 năm và đã đến lúc ngành gỗ cũng như cơ quan quản lý Nhà nước quay lại đặt câu hỏi mô hình này có bền vững hay không".

Việt Nam nguồn nguyên liệu đầu vào chủ yếu từ nguồn rừng trồng, chủ yếu là gỗ keo và gỗ cao su. Tuy nhiên, chất lượng rừng trồng của Việt Nam chưa cao. Nguồn cung gỗ cao su khoảng 4-4,5 triệu m3/năm. Trong khi đó, cung gỗ keo tăng nhưng chất lượng không tốt.

Lượng gỗ nhập khẩu vào Việt Nam rất lớn, 1 năm khoảng 45 triệu m3. 

Về lao động, Việt Nam đang được hưởng lợi từ lao động giá rẻ, đặc biệt trong bối cảnh là các công ty của Trung Quốc hiện đang có xu hướng chuyển sang Việt Nam để đón lợi thế này. Lợi thế này chỉ có trong ngắn và trung hạn, và sẽ xảy ra cạnh tranh trong dài hạn ở 2 mức độ. Thứ nhất là cạnh tranh về giá lao động của Việt Nam với giá lao động của các quốc gia có điều kiện tương đối tương đồng như Myanma, Campuchia. Thứ hai, các DN gỗ Việt có thể cạnh tranh với các ngành khác có sử dụng lao động ở Việt Nam và sự dịch chuyển này đã diễn ra.

Trong đó, để thay đổi mô hình tăng trưởng, ông Tô Xuân Phúc cho rằng, vấn đề cốt lõi nhất đó là tăng được năng suất trong ngành gỗ. Đây là yếu tố đảm bảo sự cạnh tranh cho bất cứ 1 quốc gia nào, bất cứ ngành nào. Để tăng năng suất, ngành gỗ Việt Nam có rất nhiều yếu tố cần phải thay đổi từ các yếu tố bên ngoài và các yếu tố nội tại DN. Trong đó cần nhấn mạnh đến vấn đề xây dựng thương hiệu, nâng cao tay nghề cho người lao động, thay đổi công nghệ, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị.

“Năng suất lao động trong ngành gỗ tại Ý cao hơn 500 lần lao động tại Việt Nam. Ngành công nghiệp gỗ XK Ý thấp hơn Việt Nam nhưng họ rất mạnh, mạnh ở đây là giá trị gia tăng trong sản phẩm cực kỳ lớn. Đó là lao động chất lượng cao, thiết kế mẫu mã, công nghệ, họ không bán sản phẩm riêng lẻ mà họ bán không gian nội thất”, ông Tô Xuân Phúc cho biết thêm. Vị chuyên gia này khuyến nghị, Việt Nam nên quan tâm đến mô hình phát triển tương tự.

Thị trường đồ gỗ hiện tại có giá trị khoảng 400 tỉ USD, và Việt Nam có rất nhiều dư địa để phát triển. Bộ NN-PTNT, Bộ Công thương, đang rục rịch ban hành các chính sách để hiện thực hóa con số 20 tỉ USD vào năm 2025. Ông Điền Quang Hiệp - Giám đốc Công Ty TNHH Minh Phát 2 có trụ sở ở Bình Dương, người có kinh nghiệm XK sản phẩm gỗ sang thị trường Mỹ, Hàn Quốc, cho rằng, chỉ tiêu XK đạt 20 tỷ USD chỉ đạt được khi có các chính sách phù hợp.

LÊ HẬU
Ý kiến bạn đọc

Bất động sản

Doanh nghiệp - Doanh nhân

Tài chính - Chứng khoán