Hà Nội: Tìm diện mạo mới cho chợ truyền thống
Lên đầu trang

Hà Nội: Tìm diện mạo mới cho chợ truyền thống

thegioitiepthi.vn Trong thời gian qua, rất nhiều chợ truyền thống ở Hà Nội đã bị biến mất, chuyển thành những “tổ hợp” thương mại và hầu hết các mô hình này đã không thành công. Những chợ truyền thống được giữ lại đang đứng trước thách thức là nên hiện đại hóa hay vẫn để sập sệ như hiện tại?

TTTM Hàng Da khu vực chợ truyền thống.

Với tốc độ đô thị hoá chóng mặt, Hà Nội đã phá bỏ nhiều chợ truyền thống để xây trung tâm thương mại (TTTM) với mục tiêu muốn Hà Nội cũng hiện đại như các nước phát triển. Các chợ truyền thống này đang dần bị thay thế bởi các chuỗi cửa hàng tiện lợi và các siêu thị. Tuy nhiên, những khu chợ nổi tiếng sầm uất ở Hà Nội như chợ Mơ, chợ Hàng Da, chợ 19/12… từ khi được chuyển đổi thành các TTTM thì trở nên vắng khách.

Theo các chuyên gia, nguyên nhân các TTTM èo uột là do cách xây dựng nâng cấp chợ truyền thống thành chợ - TTTM đã làm thay đổi chủ thể của các khu thương mại, tức là tiểu thương không còn đóng vai trò chủ chốt trong chợ. Bên cạnh đó, nhiều công trình xây dựng chợ kết hợp TTTM thường không lấy mục tiêu thương mại làm mục tiêu chính mà lợi dụng các khu đất vàng để xây dựng rồi cho thuê văn phòng, cửa hàng…

Sự chuyển đổi này không đem lại hiệu quả như mong muốn mà còn làm mất đi bức tranh văn hoá sinh hoạt của người dân nơi đó.

Tại nước Mỹ, hệ thống chợ truyền thống đã bị khai tử từ những năm 1950, và thay thế hoàn toàn bằng các siêu thị hiện đại và tiêu chuẩn. Tuy nhiên hiện nay, chính người Mỹ lại đang cố gắng để mở lại các khu chợ ngày xưa, vì những lợi ích đã bị bỏ qua. Với những bài học quý giá từ nước bạn, để bảo tồn, duy trì cũng như phát triển những nét văn hoá chợ rất riêng của Việt Nam, tổ chức HealthBridge phối hợp cùng Hội kiến trúc sư Hà Nội và tổ hợp sáng tạo kiến trúc - xây dựng - nghệ thuật AGOhub tổ chức dự án nghiên cứu “Diện mạo mới cho chợ truyền thống của Hà Nội”.

Ông Steve Davies - Đồng sáng lập và Phó chủ tịch điều hành Project for Public Spaces (PPS – Hoa Kỳ) - chia sẻ: Trong khuôn khổ dự án, chúng tôi nghiên cứu chuyên sâu về 3 khu chợ đang sắp được nâng cấp của thành phố Hà Nội, với nhiều tiềm năng phát triển không chỉ về kinh tế, mà còn hướng đến các tiềm năng về việc phát triển thêm các không gian công cộng, cũng như tiềm năng kết nối du lịch cho khu vực, gồm chợ Châu Long, chợ Ngọc Lâm và chợ Hạ - Mê Linh.

Chợ Châu Long được xây dựng lần đầu vào năm 1955, sau đó được xây lại và tu bổ vào năm 1999 và được sửa chữa nâng cấp gần như hàng năm, tuy nhiên chợ đã xuống cấp nhiều. 

Dự án bao gồm chuỗi đào tạo kéo dài 4 ngày (từ ngày 29/10 - 2/11/2018), được điều phối bởi ông Steve Davies - chuyên gia nghiên cứu về việc phát triển chợ với 25 năm kinh nghiệm và đã tham gia vào công cuộc cải tạo nâng cấp hơn 500 chợ trên toàn thế giới; cùng sự tham gia của hơn 20 kiến trúc sư trẻ từ các văn phòng kiến trúc uy tín nhằm nghiên cứu và phát triển các phương pháp sáng tạo với chi phí hợp lý để có thể ứng dụng cho việc nâng cấp không gian của các chợ truyền thống trong toàn thành phố.

Ông Steve Davies chia sẻ: Tôi đến thăm chợ Hàng Da, là một ví dụ rõ ràng về sự thất bại và thật ngạc nhiên là chợ vẫn còn mở. Các chợ thực phẩm cần được hiện đại hóa, nhưng điều đó không có nghĩa là phải bị biến thành các TTTM hoặc đưa xuống tầng hầm của một TTTM. Trên thế giới, người ta hiện đại hóa các khu chợ với những kết cấu, hạ tầng, tiện ích điện nước, quầy hàng và tiện ích cho khách hàng. Nhưng đó vẫn phải là những khu chợ và giữ được các chức năng hoạt động cơ bản và bản sắc.

Qua khảo sát cho thấy mô hình chợ kết hợp TTTM đã không hiệu quả. UBND TP Hà Nội cũng đã có văn bản yêu cầu không làm kết hợp nữa. Tuy vậy, theo Kiến trúc sư Trần Huy Ánh - Hội Kiến trúc sư Việt Nam, những chợ được giữ lại cũng đang đứng trước thách thức không biết là nên hiện đại hóa bằng cách nào hay vẫn để sập sệ như hiện tại, trong khi nhu cầu mua bán của người dân vẫn diễn ra hàng ngày, chất lượng chợ xuống cấp do mất vệ sinh và nguy cơ cháy nổ rất cao. Một mô hình mới đang là câu hỏi khó cho những người hoạch định chính sách, những nhà thiết kế vốn chưa được nghiên cứu bài bản.

Có 60 chợ thực phẩm trong thành phố Hà Nội, theo ông Steve Davies, đây không là con số ít. Nhưng đúng, hầu hết các chợ đều ở trong tình trạng tồi tệ.

Tuy vậy, vị chuyên gia này cho rằng, chợ có thể cạnh tranh với siêu thị, nhưng cần phải cải tạo chợ. Phần lớn những cải tạo này là những vòm mái chợ đẹp để bảo vệ người bán và người mua trước điều kiện thời tiết, sàn chợ phải dễ làm sạch, những quầy hàng có nhiều chức năng hơn cho người bán và cơ sở hạ tầng và tiện ích tốt hơn. Phần nhiều những điều cần phải làm thuộc về bảo trì đang bị “chậm trễ”, khiến các khu chợ dần bị xuống cấp. Đã đến lúc cần những cam kết nghiêm túc tái đầu tư cho các khu chợ.

LÊ HẬU
Ý kiến bạn đọc

Nhịp đập thị trường

Sản phẩm - Dịch vụ

Nông nghiệp